Η εξελισσόμενη τραπεζική κρίση στην Κύπρο και το ταμπού της ασφάλειας των καταθέσεων που έσπασε με την απόφαση του Eurogroup για «κούρεμα» ακόμη και υπολοίπων χαμηλότερων των 100.000 ευρώ επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας των αποταμιεύσεων στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ως σήμερα σε καμία περίπτωση οι καταθέτες δεν υπέστησαν ζημιές, παρά το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός τραπεζών τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη πτώχευσε. Ο κίνδυνος δημιουργίας κλίματος πανικού σε όλη τη ζώνη του ευρώ λειτούργησε αποτρεπτικά για τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης απωλειών όχι μόνο για ποσά πάνω από το πανευρωπαϊκό όριο ασφαλείας αλλά για το 100% των αποταμιεύσεων.

Η λογική αυτή επικράτησε στη χώρα μας σε όλες τις χρεοκοπίες τραπεζών, στις οποίες προωθήθηκε η ομαλή λύση με τη μεταφορά του συνόλου των καταθέσεων σε υγιές πιστωτικό ίδρυμα. «Το κόστος από μια ενδεχόμενη αναστάτωση στο αποταμιευτικό κοινό, που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ολιγοήμερο “λουκέτο” στα τραπεζικά υποκαταστήματα, είναι πολύ υψηλό για να ρισκάρεις να χαθεί έστω και 1 ευρώ κατάθεσης στο πλαίσιο διάσωσης μιας τράπεζας» υπογραμμίζει έμπειρο τραπεζικό στέλεχος που συμμετείχε στις συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Ανεξάρτητα πάντως από την πρακτική που ακολουθήθηκε, η ελληνική νομοθεσία ορίζει ότι το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ) εγγυάται 100.000 ευρώ ανά φυσικό πρόσωπο ανά τράπεζα. Στις περιπτώσεις λογαριασμών που έχουν ανοιχθεί στο όνομα δύο ή περισσοτέρων προσώπων από κοινού (κοινός λογαριασμός) το τμήμα που αναλογεί σε κάθε καταθέτη του κοινού λογαριασμού θεωρείται χωριστή κατάθεση και συνυπολογιζομένων και των λοιπών καταθέσεών του καλύπτεται ως το όριο των 100.000 ευρώ για κάθε δικαιούχο. Δηλαδή για λογαριασμό με δύο συνδικαιούχους το μέγιστο όριο αποζημίωσης φθάνει τις 200.000 ευρώ, για τρεις συνδικαιούχους τις 300.000 ευρώ κ.ο.κ.

Κοινοί λογαριασμοί
Αρα, για να είναι κάποιος προστατευμένος κατά 100% σε περίπτωση που ισχύσει το παραπάνω όριο αποζημίωσης, είτε θα πρέπει να τοποθετήσει συνδικαιούχους στον λογαριασμό του, για κάθε έναν από τους οποίους θα διασφαλίζει επιπλέον 100.000 ευρώ, ή να κατανείμει σε όσες τράπεζες χρειάζεται τις αποταμιεύσεις του, ώστε σε καμία να μη διατηρεί περισσότερα από 100.000 ευρώ. Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα:
1. O καταθέτης Α έχει σε κοινό λογαριασμό με τον καταθέτη Β 150.000 ευρώ. Ο ίδιος καταθέτης Α έχει, σε άλλον κοινό λογαριασμό που τηρείται στην ίδια τράπεζα, με τον καταθέτη Γ, 100.000 ευρώ. Αν θεωρήσουμε ότι η συμμετοχή στους λογαριασμούς σε όλες τις περιπτώσεις είναι 50% – 50%, ο καταθέτης Α δικαιούται αποζημίωση 100.000 ευρώ, ο καταθέτης Β δικαιούται 75.000 ευρώ και ο Γ 50.000 ευρώ.
2. Ο καταθέτης Α διατηρεί σε κοινό λογαριασμό με τον καταθέτη Β σε μια τράπεζα 100.000 ευρώ. Ο ίδιος καταθέτης Α έχει σε άλλον ατομικό λογαριασμό που τηρείται σε άλλη τράπεζα 100.000 ευρώ.
Στο παράδειγμα, ο καταθέτης Α δικαιούται αποζημίωση 50.000 ευρώ από την πρώτη τράπεζα και 100.000 ευρώ από τη δεύτερη τράπεζα, ενώ ο καταθέτης Β δικαιούται αποζημίωση ύψους 50.000 ευρώ από την τράπεζα. Δηλαδή όλες οι καταθέσεις είναι διασφαλισμένες.
Πάντως, μια απλή παρατήρηση των στατιστικών στοιχείων για τις καταθέσεις των Ελλήνων στις τράπεζες αρκεί για να διαπιστώσει κανείς ότι η πλειονότητά τους είναι διασφαλισμένη. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που έχει δώσει στη δημοσιότητα η Ελληνική Ενωση Τραπεζών (ΕΕΤ), τα οποία αφορούν δεδομένα τέλους Ιουνίου 2012, το 93% των φυσικών προσώπων – καταθετών των ελληνικών τραπεζών διέθετε καταθέσεις συνολικού ύψους ως 10.000 ευρώ. Το 81,5% των αποταμιευτών δεν διαθέτει στην τράπεζα περισσότερα από 2.000 ευρώ. Καταθέσεις από 10.000 ως 50.000 ευρώ έχει το 5,9% των πελατών των τραπεζών και από 50.000 ως 100.000 ευρώ το 0,9%. Τέλος, μόλις το 0,4% αυτών είχε καταθέσεις άνω των 100.000 ευρώ, ποσό που συνιστά και το ανώτατο όριο αποζημίωσης ανά καταθέτη από το ΤΕΚΕ.

Διασώσεις τραπεζών
  • Η Τράπεζα της Ελλάδος ως σήμερα, σε όσες τράπεζες αποδείχθηκαν μη βιώσιμες και διασώθηκαν, εξασφάλισε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο την προστασία του συνόλου των καταθέσεων όλων των πελατών τους. Η αρχή έγινε με την T Bank, το σύνολο του παθητικού της οποίας καθώς και τα υγιή στοιχεία του ενεργητικού της μεταφέρθηκαν στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο. Ακολούθησε η Proton Bank, η οποία διασώθηκε με τη δημιουργία νέας τράπεζας – «γέφυρας», της νέας Proton, στην οποία μεταφέρθηκε το σύνολο των καταθέσεων. Στην περίπτωση των τριών συνεταιριστικών τραπεζών (Λαμίας, Λήμνου – Λέσβου, Αχαϊκής), των οποίων η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το σύνολο των καταθέσεών τους μεταφέρθηκε έπειτα από διαγωνισμό στην Εθνική Τράπεζα. Τέλος, οι καταθέσεις της Αγροτικής Τράπεζας μεταφέρθηκαν όλες στην Τράπεζα Πειραιώς, ενώ όλα τα στοιχεία παθητικού του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου σώθηκαν με τη δημιουργία του νέου Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου.

Από τι κινδυνεύουν οι αποταμιεύσεις
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα συνεχίσει να παρέχει στήριξη στο θέμα της ρευστότητας
Ο υπουργός Οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας με κάθε ευκαιρία διαβεβαίωνε τις προηγούμενες ημέρες ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος για τις καταθέσεις που βρίσκονται όχι μόνο σε ελληνικές αλλά και σε κυπριακές τράπεζες στην Ελλάδα. Πάντως οι διοικήσεις των τραπεζών θεωρούν ότι οι τελευταίες εξελίξεις στην Κύπρο ενδεχομένως να προκαλέσουν ανάσχεση του κύματος επιστροφής καταθέσεων στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα, παρά το γεγονός ότι αναμένουν αύξηση των εισροών από την Κύπρο.
Από τα μέσα του περασμένου Ιουνίου ως και το τέλος Φεβρουαρίου τα υπόλοιπα των αποταμιεύσεων νοικοκυριών και επιχειρήσεων στις ελληνικές τράπεζες είχαν αυξηθεί κατά 16- 17 δισ. ευρώ, δηλαδή είχαν καλυφθεί σχεδόν εξ ολοκλήρου οι εκλογικές απώλειες του 2012. Σύμφωνα με τραπεζικούς κύκλους, οι κίνδυνοι για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα σήμερα είναι περιορισμένοι, καθώς έχουν αντιμετωπιστεί σε συνεννόηση με την τρόικα τα ακόλουθα ζητήματα:
1. Κεφαλαιακή επάρκεια. Τα πιστωτικά ιδρύματα είναι υποχρεωμένα, βάσει ευρωπαϊκών κανονισμών, να διατηρούν ελάχιστους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας. Μετά το «κούρεμα» στο ελληνικό χρέος, μέσω του PSI και του προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων, τα ίδια κεφάλαια των ελληνικών τραπεζών εξανεμίστηκαν. Ωστόσο η αναπλήρωσή τους είναι διασφαλισμένη από το πακέτο της ανακεφαλαιοποίησης ύψους 50 δισ. ευρώ, το οποίο έχει ήδη εκταμιευθεί και απομένει η ολοκλήρωση της διαδικασίας με τις αυξήσεις που θα διενεργηθούν το επόμενο διάστημα. Σημειώνεται ότι οι ανάγκες των τραπεζών σε νέα κεφάλαια έχουν υπολογιστεί με βάση ακραία σενάρια από την Τράπεζα της Ελλάδος. Η ενίσχυση που έχει εκτιμηθεί θεωρείται επαρκής για τη διατήρηση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας πάνω από το ελάχιστα επιτρεπτά όρια τουλάχιστον ως και το 2014.
2. Ελλειψη ρευστότητας. Η εκροή καταθέσεων που σημειώθηκε από το 2010 ως σήμερα και ξεπέρασε στο ζενίθ της κατά τη διάρκεια της περυσινής χρονιάς τα 80 δισ. ευρώ αναπληρώθηκε από τους έκτακτους μηχανισμούς του Ευρωσυστήματος, τις πράξεις κύριας αναχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και το εργαλείο Emergency Liquidity Assistance (ELA) της Τράπεζας της Ελλάδος. Ακόμη και κατά τη διάρκεια της τελευταίας προεκλογικής περιόδου, όταν οι διαρροές από αναλήψεις μετρητών και μεταφορές κεφαλαίων στο εξωτερικό έφθασαν τα 18 δισ. ευρώ, οι ελληνικές τράπεζες παρέμειναν ζωντανές λόγω της συνέχισης παροχής χρηματοδότησής τους από την Ευρωτράπεζα, η οποία έφθασε ακόμη και σε επίπεδα πάνω από 130 δισ. ευρώ, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες. Ως εκ τούτου, όσο οι ελληνικές τράπεζες είναι επαρκώς ανακεφαλαιοποιημένες και το πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης της χώρας εφαρμόζεται, η ΕΚΤ θα συνεχίσει να παρέχει στήριξη για όσο χρειαστεί.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ