Η μια ήταν Ελληνίδα που παντρεύτηκε έναν φιλόδοξο, πάμπλουτο αλλά και ελληνολάτρη Γερμανό. Η άλλη μια διαζευγμένη Γαλλογερμανίδα, η οποία εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα από αγάπη για τη χώρα με το ένδοξο παρελθόν που είχε τη δύναμη να ξανακερδίσει την ελευθερία της μέσα από μια επανάσταση. Η Σοφία Σλήμαν και η δούκισσα της Πλακεντίας έζησαν και οι δύο στην Αθήνα του 19ου αιώνα αλλά δεν συναντήθηκαν ποτέ (η πρώτη γεννήθηκε το 1852, ενώ η δεύτερη πέθανε το 1854). Αντιπροσωπεύουν όμως δυο διαφορετικούς τύπους γυναικών, η μια ως κλασικό υπόδειγμα γυναίκας της εποχής στην επαρχιακή Αθήνα πιστής και υποταγμένης στον σύζυγο και η άλλη με φεμινιστική νοοτροπία πριν καν υπάρξει ο φεμινισμός. Δύο διαλέξεις που δίνονται την ερχόμενη εβδομάδα, τη Δευτέρα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο για τη δούκισσα της Πλακεντίας (η βίλα Ιλίσια ήταν κατοικία της) και την Τρίτη για τη Σοφία Σλήμαν στο Νομισματικό Μουσείο (Μέγαρο Σλήμαν) φωτίζουν τη ζωή τους, που ασφαλώς ήταν ιδιαίτερη. Τόσο όσο να μείνουν στην ιστορία.

Παγκόσμια γνωστή έγινε _ και παραμένει _ για τους φιλότεχνους η Σοφία Σλήμαν μέσα από μια φωτογραφία της. Αυτή στην οποία η όμορφη Ελληνίδα με το μελαγχολικό βλέμμα απαθανατίζεται φορώντας τα βαρύτιμα χρυσά στολίδια του λεγόμενου «Θησαυρού της Τροίας», που ο σύζυγός της Ερρίκος Σλήμαν είχε φέρει στο φως σκάβοντας στον λόφο του Ισαρλίκ στη Μικρά Ασία. Βρισκόμαστε στα 1873, έχουν περάσει δηλαδή τέσσερα χρόνια από τον γάμο τους, αλλά κανείς δεν γνωρίζει, εκτός από τους δικούς της φυσικά, τις δυσκολίες που έχει συναντήσει η Σοφία κοντά στον αυταρχικό, δύστροπο, τσιγκούνη και κατά τριάντα χρόνια μεγαλύτερό της άνδρα. Χαρακτηριστικά που την είχαν οδηγήσει σε κατάθλιψη. Αλλωστε και σε αυτή τη φωτογραφία ο Σλήμαν την επιδείκνυε, όπως και τα ευρήματα, ως λάφυρο.

Για την αληθινή ζωή της Σοφίας Σλήμαν στο Ιλίου Μέλαθρον θα μιλήσει λοιπόν η αρχαιολόγος κυρία Ελένη Μπόμπου-Πρωτοπαπά, η οποία έχει γράψει και το βιβλίο «Γράμματα στον Ερρίκο». Μια επιλογή των επιστολών της Σοφίας προς τον σύζυγό της μέσα από τις οποίες αναδεικνύονται πτυχές της ζωής της κοντά στον Σλήμαν από την εποχή που υπέμενε την καταπίεση αυτού του αμφιλεγόμενου αρχαιολόγου στην ατμόσφαιρα του οικογενειακού μεγάρου, ώσπου να κατακτήσει τον σεβασμό του. Η Θέμις Μπαζάκα θα διαβάσει επιστολές της Σοφίας Σλήμαν, ενώ θα ακουστεί μουσική εποχής από το Quartetto Cantabile.

Οσο για τη δούκισσα της Πλακεντίας, η αρχαιολόγος κυρία Αριστέα Παπανικολάου-Κρίστενσεν επιστρατεύει όλες τις υπάρχουσες πηγές προκειμένου να ανασυνθέσει την ιδιαίτερη προσωπικότητα αυτής της γυναίκας με τον ταραγμένο βίο. Πράγμα δύσκολο καθώς όλες οι διηγήσεις σχετικά με τη δούκισσα της Πλακεντίας περιέχουν στοιχεία που δεν είναι απόλυτα εξακριβωμένα, πόσω μάλλον που αφορούν διάφορα θέματα: τη ζωή της, τις θρησκευτικές της δοξασίες, τη θεωρία της για την ψυχή των ζώων _ κυρίως των σκύλων _ τις πολιτικές της πεποιθήσεις, την κοινωνική της δράση και προσφορά. Ακόμη και οι μισοτελειωμένες οικοδομές της στην Αθήνα και στην Πεντέλη τροφοδοτούσαν εικασίες σχετικά με προλήψεις και προφητείες συνδεδεμένες με τον θάνατό της.

Ο θάνατος της κόρης της, η διατήρηση της ταριχευμένης σορού, η καταστροφή του σπιτιού της από πυρκαγιά, οι επιπτώσεις των γεγονότων αυτών στην υγεία της και στην κοινωνική της συμπεριφορά είχαν δημιουργήσει πολλές και περίεργες διηγήσεις γύρω από το άτομό της. Και μέσα σε αυτές εντάσσονται και οι σχέσεις της με τον διαβόητο ληστή Σπύρο Μπίμπιση. Ομως όλος αυτός ο μύθος που δημιουργήθηκε γύρω από το όνομά της αποδεικνύει το αποτύπωμα που άφησε στην αθηναϊκή κοινωνία της εποχής της.

?

Πού και Πότε

Νομισματικό Μουσείο (Πανεπιστημίου 12, τηλ. 210 3643774, 3612190). Διάλεξη:« Η ζωή της Σοφίας Σλήμαν στο Ιλίου Μέλαθρον». Τρίτη 8 Φεβρουαρίου, 19.00.

Βυζαντινό Μουσείο (Βασ. Σοφίας 22, τηλ. 213 213 9572. Εκθεση: «Δούκισσα της Πλακεντίας: Η ιστορία που γέννησε τον μύθο». Ως τις 27 Φεβρουαρίου. Διάλεξη: «Για τη δούκισσα της Πλακεντίας, σύγχρονοί της έγραψαν…». Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου, 19. 30