Για άλλη μία φορά ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εξέπληξε τους απανταχού κρεμλινολόγους με τον διορισμό ενός νέου πρωθυπουργού λίγους μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές και εν όψει της εκλογικής αναμέτρησης για τον προεδρικό θώκο τον ερχόμενο Μάρτιο. Με την απομάκρυνση του Μιχαήλ Φραντκόφ, την περασμένη Τετάρτη, και την τοποθέτηση του σχεδόν άγνωστου Βίκτορ Ζουμπκόφ στη θέση του, ο Πούτιν θέλησε να στείλει ένα μήνυμα προς όλες τις κατευθύνσεις: ότι εξακολουθεί να είναι ο κυρίαρχος του παιχνιδιού (λες και το αμφισβητεί κανείς αυτό!) και ότι ο ίδιος, και μόνο αυτός, θα επιβάλει τον διάδοχό του. Ποιος είναι ο απώτερος στόχος του ρώσου προέδρου, πέρα από τη συνέχιση της πολιτικής του και την υστεροφημία του; Αν και ελάχιστοι στο Κρεμλίνο είναι σε θέση να γνωρίζουν τις μύχιες σκέψεις του Πούτιν, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ο ρώσος πρόεδρος ελπίζει σε μια ηρωική επάνοδο στις εκλογές του 2012, όταν δηλαδή δεν θα έχει συνταγματικό κώλυμα να είναι υποψήφιος για την προεδρία.
Με έναν πρωθυπουργό «του χεριού του», όπως ο Ζουμπκόφ, ο ρώσος πρόεδρος εξασφαλίζει κατ’ αρχήν τη συνέχιση της πολιτικής του και, αν επιβεβαιωθεί το σενάριο σύμφωνα με το οποίο ο Ζουμπκόφ θα θέσει υποψηφιότητα για πρόεδρος, τότε η Ρωσία θα αποκτήσει το 2008 έναν νέο πρόεδρο, αλλά στην ουσία αυτός που θα κυβερνά θα είναι ο Πούτιν, από τα μετόπισθεν φυσικά. Το σενάριο έχει όμως και συνέχεια: αν όλα πάνε καλά, ο Πούτιν θα μπορέσει να θέσει ξανά υποψηφιότητα στις εκλογές του 2012, γιατί σε αυτή την περίπτωση δεν θα υπάρχει το συνταγματικό κώλυμα που απαγορεύει στον πρόεδρο να διεκδικήσει μια τρίτη συνεχόμενη θητεία.
Με μια παρένθετη θητεία του Ζουμπκόφ ή κάποιου άλλου δικού του ο Πούτιν εξασφαλίζει την κυριαρχία του για το μεγαλύτερο τμήμα της ερχόμενης δεκαετίας. Αν μάλιστα ο επόμενος πρόεδρος προχωρήσει στην τροποποίηση του ρωσικού Συντάγματος του 1993 και επιμηκύνει την προεδρική θητεία κατά ένα ή και τρία χρόνια, τότε δεν αποκλείεται ο Πούτιν να κυβερνά τη Ρωσία σχεδόν ως το 2020! Ας μην ξεχνάμε ότι ο ρώσος πρόεδρος βρίσκεται σε άριστη φυσική κατάσταση, όπως φρόντισαν να μας υπενθυμίσουν οι επικοινωνιολόγοι του Κρεμλίνου με τις φωτογραφίες του εφέτος το καλοκαίρι, και ότι τον Οκτώβριο θα γίνει 55 ετών. Εχει λοιπόν όλον τον χρόνο να κυβερνήσει ως τα 70 του, δηλαδή ως το ανώτατο ηλικιακό όριο που κάποιος Ρώσος μπορεί να κατέχει δημόσιο αξίωμα. Λεπτομέρεια: ο «βολικός» Ζουμπκόφ έγινε χθες (Σάββατο) 66 ετών, επομένως ακόμη και αν εκλεγεί πρόεδρος δεν θα μπορεί λόγω ηλικίας να θέσει ξανά υποψηφιότητα το 2012 αν υποθέσουμε ότι παρακούει το αφεντικό του!
Ολα τα προαναφερθέντα αποτελούν βέβαια ένα ωραίο σενάριο πολιτικής φαντασίας, γιατί, όπως προαναφέραμε, ο κρυψίνους και τακτικιστής (κατ’ ορισμένους) Πούτιν δεν έχει ανοίξει ακόμη τα χαρτιά του. Ως τις τελευταίες εξελίξεις οι πάντες στη Μόσχα πόνταραν στο δίδυμο των αντιπροέδρων της κυβέρνησης Σεργκέι Ιβανόφ και Ντμίτρι Μεντβέντεφ. Ενας από τους δύο προαλειφόταν για πρωθυπουργός, με τον πρώτο να έχει περισσότερες πιθανότητες. Οι δύο στενοί συνεργάτες του Πούτιν παραμένουν όμως ενεργοί στην κούρσα για την προεδρία και δεν αποκλείεται ο Πούτιν να τους απομάκρυνε προσωρινά από το προσκήνιο για να λάβει τις τελικές αποφάσεις του ποιον δηλαδή θα στηρίξει για την προεδρία. Γιατί θεωρείται δεδομένο ότι όποιον στηρίξει ο Πούτιν, θα βγει και πρόεδρος τον ερχόμενο Μάρτιο.
Η διπλή εκλογική αναμέτρηση στη Ρωσία αυτόν τον χειμώνα διεξάγεται σε μία περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του ρώσου προέδρου φτάνει σε δυσθεώρητα ύψη για τα δυτικά δεδομένα (πάνω από 70%), ενώ η πολιτική του τυγχάνει ευρύτατης αποδοχής. Κάνοντας μια σύντομη αποτίμηση της οκταετίας Πούτιν, θα λέγαμε ότι ο ρώσος πρόεδρος αποκατέστησε το κύρος της χώρας στο εξωτερικό, που είχε τρωθεί μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, και ότι σταθεροποίησε την οικονομία με τη βοήθεια βεβαίως του πετρελαίου. Η ανάπτυξη της ρωσικής οικονομίας και η καλή εικόνα που έχει ο Πούτιν στο εξωτερικό καλύπτουν όμως την εικόνα της «άλλης» Ρωσίας: αυτής με την καταπάτηση των ατομικών ελευθεριών, με τον έλεγχο των μέσων ενημέρωσης, με τις απίστευτες ανισότητες ως προς την κατανομή του πλούτου και με τη βίαιη καταστολή σε περιοχές όπως η Τσετσενία.
Ο ρωσικός Τύπος αναφέρει και άλλα ονόματα ως πιθανούς διαδόχους του Πούτιν, με σημαντικότερους τον Βλαντίμιρ Γιακούνιν, επικεφαλής σήμερα των ρωσικών σιδηροδρόμων, και τον Σεργκέι Σεμεζόφ, επικεφαλής της Αρχής που ρυθμίζει τις εξαγωγές των ρωσικών όπλων. Ενδεχομένως να προκύψουν και άλλα ονόματα στην πορεία ως τις εκλογές. Ο ίδιος ο Ζουμπκόφ δεν απέκλεισε, όπως είπαμε, το ενδεχόμενο να είναι ο ίδιος υποψήφιος. Χρόνο πολύ δεν έχει μπροστά του, αλλά αν έχει τη στήριξη του Πούτιν, μπορεί να πετύχει θαύματα. Το ίδιο δεν συνέβη και με τον Πούτιν το 1999; Τον Αύγουστο εκείνης της χρονιάς ο τότε πρόεδρος Μπορίς Γέλτσιν ανέσυρε από την αφάνεια τον Πούτιν και τον έκανε πρωθυπουργό. Λίγους μήνες αργότερα ο αφανής πρώην πράκτορας της KGB έγινε πρόεδρος της Ρωσίας. Ως γνωστόν η Ιστορία πολλές φορές επαναλαμβάνεται.
Ενας γραφειοκράτης στο Κρεμλίνο
Ο νέος πρωθυπουργός της Ρωσίας είχε χθες γενέθλια: έγινε 66 ετών. Ως τον διορισμό του από τον πρόεδρο Πούτιν στο αξίωμα του πρωθυπουργού, ο Βίκτορ Ζουμπκόφ ήταν επικεφαλής της Αρχής που ελέγχει τις υποθέσεις τις σχετικές με το ξέπλυμα του βρώμικου χρήματος. Κάτι σαν «Ρώσος Ζορμπάς» δηλαδή, με τη διαφορά ότι ο Ζουμπκόφ δεν προέρχεται από το εισαγγελικό σώμα, όπως ο κ. Γ. Ζορμπάς, αλλά από τον χώρο της ρωσικής γραφειοκρατίας. Γεννημένος στην πόλη Αρμπάτ στα Ουράλια και με σπουδές στον τομέα της αγροτικής οικονομίας, εργάστηκε στα νιάτα του σε κρατικές φάρμες στην περιοχή του Λένινγκραντ. Γνωρίστηκε με τον Πούτιν την εποχή που και οι δύο εργάζονταν στον Δήμο του Λένινγκραντ (σήμερα Αγία Πετρούπολη). Διετέλεσε και αυτός μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος και ανήκει στην «παρέα του Λένινγκραντ» που συνόδευσε τον Πούτιν στη Μόσχα. Από τη θέση του ως διώκτη των υποθέσεων βρώμικου χρήματος, ο Ζουμπκόφ πήρε μέρος στην εκστρατεία του Πούτιν εναντίον των ολιγαρχών που έχουν στα χέρια τους τον ρωσικό πλούτο. Μια εκστρατεία που είχε συγκεκριμένους στόχους και δεν γενικεύθηκε. Η κόρη τού νέου πρωθυπουργού της Ρωσίας είναι παντρεμένη με τον Ανατόλι Σερντιούκοφ, υπουργό Αμυνας της κυβέρνησης Φραντκόφ ως την περασμένη Τετάρτη.
