Το 2004, όταν η Νέα Δημοκρατία ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας, φρόντισε να αμφισβητήσει στον μέγιστο βαθμό την προηγούμενη του κ. Σημίτη. Εκμηδένισε διά της απογραφής την όποια δημοσιονομική πρόοδο, τον δυναμισμό της οικονομίας εμφάνισε ως απατηλό, τα κρούσματα διαφθοράς ανύψωσε, τα δημόσια έργα υποβάθμισε και τη διοικητική δομή του κράτους παρουσίασε διαλυμένη.

Υπήρξαν όμως περιοχές που δεν μπορούσε να πει πολλά. Γι΄ αυτό και απέφυγε τις πολλές κρίσεις. Η Εθνική Τράπεζα, η ΔΕΗ, ο ΟΤΕ, η Δημόσια Επιχείρηση Αερίου, τα Ελληνικά Πετρέλαια και άλλες έμειναν σε πρώτο χρόνο εκτός του νεοδημοκρατικού πεδίου βολής.

Οι παραπάνω δημόσιες επιχειρήσεις είχαν μεγαλώσει και ενσωματώσει νέα συστήματα διοίκησης, είχαν απορροφήσει τεχνικές της αγοράς και το καθεστώς λειτουργίας τους έτεινε προς εκείνο του ιδιωτικού τομέα. Η κοινωνία τις εμπιστευόταν, ιδιώτες μέτοχοι είχαν επενδύσει σε αυτές και οι επιδόσεις τους ήσαν ικανοποιητικές, δεν είχαν να ζηλέψουν πολλά από αντίστοιχες του ιδιωτικού τομέα.

Oλες δε είχαν αποκτήσει βάσεις μεγέθυνσης στο εξωτερικό και μετέδιδαν προσδοκίες ανάπτυξης. Κυρίως χάρη στο ιδεολόγημα των εθνικών πρωταθλητών που εμπνεύστηκε ο Θόδωρος Καρατζάς μετά το 2000 και αποτελούσε ίσως τον ευγενέστερο στόχο της ύστερης εκσυγχρονιστικής περιόδου. Ηταν, με άλλα λόγια, η προίκα της νέας εξουσίας, ταίριαζε στη νεοδημοκρατική κουλτούρα και γι΄ αυτό δεν εθίγη.

Τέσσερα χρόνια μετά μόνο η Εθνική Τράπεζα έχει την προίκα αφάγωτη και μπορεί να προσβλέπει σε καλύτερες ημέρες. Ολες οι άλλες δημόσιες επιχειρήσεις είτε φθίνουν είτε πρόκειται να περάσουν σε ιδιωτικά χέρια.

Ο ΟΤΕ, που πρώτος είχε επεκταθεί στη Βαλκανική και στην ευρύτερη ζώνη της Ανατολικής Ευρώπης, διεκδικείται από τους Γερμανούς, ακριβώς λόγω των γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων που είχε εξασφαλίσει. Η ΔΕΗ βρίσκεται σε διαρκή διαδικασία φθοράς και στα πρόθυρα τεμαχισμού ή εκχώρησης περιουσιακών στοιχείων και δυνατοτήτων που με κόπους απέκτησε τα τελευταία 50 χρόνια.

H διασυνδεδεμένη ΔΕΠΑ, όπως και τα ΕΛΛΠΕ, οδεύουν χωρίς αντιστάσεις προς τον ιδιωτικό τομέα.

Καλώς ή κακώς, οι σύγχρονες κοινωνίες δεν έχουν πολλές ευκαιρίες ούτε διαθέτουν πολλά πεδία συσσώρευσης δημόσιου πλούτου. Και επειδή ο παλαιός κύκλος της αγοράς και των ιδιωτικοποιήσεων μάλλον κλείνει, μήπως είναι σοφότερο ο έχων το γενικό πρόσταγμα να κάνει δεύτερες σκέψεις; Αλλωστε έχει αναθεωρήσει πολλά από τα δόγματα που τον συνόδευαν το 2004.

akarakousis@dolnet.gr