«Ελαιον», «έλαιον ευχαριστίας», «έλαιον χρίσεως», «χρίσμα ευχαριστίας», «χρίσμα επουράνιον» είναι μερικές μόνον από τις δεκάδες ονομασίες που συναντά κανείς στο πέρασμα των αιώνων για το Αγιο Μύρο. Αιθέρια έλαια και βότανα, πολλά εκ των οποίων δυσεύρετα στις ημέρες μας, αποτελούν τα υλικά τα οποία χρησιμοποιεί η Εκκλησία για την παρασκευή του. Μαστίχη Χίου, σάψιχο, μύρα, μυροβάλανο, φύλλα ινδικού, ροδέλαιο το οποίο αποστέλλει το Πατριαρχείο Βουλγαρίας, μόσχος και κιννάμωμον είναι ορισμένα από τα συνολικά 57 γεννήματα της γης που με την επίκληση του Αγίου Πνεύματος μετατρέπονται στο μύρο το μυστικό. Οι μυρεψοί, 24 ιερείς και 35 αρχιερείς με Πρώτο τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, θα μετέχουν στη λιτανεία του Αγίου Μύρου που θα γίνει, όπως κάθε δέκα χρόνια, και εφέΣτη συνέχεια οι εκπρόσωποι των Ορθοδόξων Εκκλησιών θα παραλάβουν το Θείο Μύρο μέσα σε αλαβάστρινα δοχεία και θα το μεταφέρουν στις πατρίδες τους για να καταλήξει στις μικρές ασημένιες φιάλες που διαθέτουν οι ναοί, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, για το χρίσμα του κάθε νεοφώτιστου ορθοδόξου χριστιανού.
Το χρίσμα ανά τους αιώνες δίνεται στους διαδόχους των βασιλικών οίκων και της πολιτικής εξουσίας. Αποτελεί δε την ένδειξη της καθιερώσεως. Ο στίχος του Αποστόλου Παύλου «όσοι Χριστόν εβαπτίσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε» που ψάλλεται στη διάρκεια του μυστηρίου του βαπτίσματος εγκαινιάζει την είσοδο του νεοφώτιστου στη χριστιανική πίστη, αλλά και την προετοιμασία του για την τελετή του χρίσματος που προσφέρεται αμέσως μετά.
Οταν ο ιερέας χρίει τον νεοφώτιστο με το Αγιο Μύρο σχηματίζει στο μέτωπο, στα μάτια, στα μάγουλα, στο στόμα, στα αφτιά, στο στήθος και στα χείλη του τον τύπο του Σταυρού εκφωνώντας την επιβεβαίωση «σφραγίς δωρεάς πνεύματος Αγίου. Αμήν».
Με το βάπτισμα ο χριστιανός γίνεται συμμέτοχος του θανάτου και της Αναστάσεως του Ιησού. Με το Χρίσμα γίνεται συγκληρονόμος της Βασιλείας των Ουρανών, για την οποία εκείνος που είναι κατ’ εξοχήν Χριστός είναι ο Θεάνθρωπος Ιησούς. Το Χρίσμα είναι η βεβαιότητα ότι το Αγιο Πνεύμα είναι διαρκώς παρόν και φωτίζει τον χριστιανό για την ορθή κατανόηση του Ευαγγελικού μηνύματος και τις ανάλογες επιλογές της ζωής του.
Γι’ αυτό και η Ορθόδοξη Εκκλησία προσφέρει το Χρίσμα του Αγίου Πνεύματος αμέσως μετά τη βάπτιση του νεοφώτιστου. Το προσφέρει επίσης και σε εκείνους που έχουν βαπτισθεί στο όνομα της Αγίας Τριάδος και ανατράφηκαν σε άλλες με αποστολική διδαχή χριστιανικές παραδόσεις ρωμαιοκαθολικοί, αγγλικανοί, λουθηρανοί οι οποίοι θέλουν να ασπασθούν την Ορθοδοξία χωρίς να είναι υποχρεωτικό το μυστήριο του βαπτίσματος.
* Η παράδοση
Οι πληροφορίες για την παρασκευή του Αγίου Μύρου τους πρώτους αιώνες μετά τη Γέννηση του Χριστού είναι ελάχιστες. Είναι γνωστό όμως ότι τα υλικά που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του βασίζονται στα όσα περιγράφει ο Μωυσής και μεταφέρονται στις ημέρες μας από την Παλαιά Διαθήκη. Σύμφωνα με το βιβλίο της Εξόδου (30, 22-25 ), «και ελάλησε Κύριος προς Μωυσήν λέγων· και συ λάβε ηδύσματα το άνθος σμύρνης εκλεκτής πεντακοσίους σίκλους και κινναμώμου ευώδους το ήμισυ τούτου διακοσίους πεντήκοντα και καλάμου ευώδους διακοσίους πεντήκοντα και ίρεως πεντακοσίους σίκλους του αγίου και έλαιον εξ ελαίων ειν και ποιήσεις αυτό έλαιον χρίσμα άγιον, μύρον μυρεψικόν τέχνη μυρεψού. Ελαιον χρίσμα άγιος έσται».
Στην πρώτη Χριστιανική Εκκλησία δεν χρησιμοποιήθηκε Αγιο Μύρο διότι αρκούσε η ευλογία διά των χειρών των Αγίων Αποστόλων, οι οποίοι είχαν δεχθεί την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος. Οπως αναφέρουν οι Πράξεις των Αποστόλων (8, 14-17), όταν οι μαθητές του Χριστού έμαθαν ότι οι κάτοικοι της Σαμάρειας δέχθηκαν τον λόγο του Θεού, έστειλαν εκεί τον Πέτρο και τον Ιωάννη: «αυτοί πήγαν εκεί και προσευχήθηκαν για να λάβουν το Αγιο Πνεύμα όσοι είχαν βαπτισθεί, και τούτο διότι το Αγιο Πνεύμα δεν είχε κατεβεί σε κανέναν από αυτούς, και απλώς ήταν βαπτισμένοι στο όνομα του Κυρίου Ιησού. Τότε καθώς οι Απόστολοι έθεταν τα χέρια απάνω τους εκείνοι ελάμβαναν Αγιο Πνεύμα».
* Το τελετουργικό
Οταν η Χριστιανική Εκκλησία απλώθηκε σε όλη την Οικουμένη, η σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος καθιερώθηκε να εκφράζεται μέσω του Αγίου Μύρου, γι’ αυτό και η διαδικασία παρασκευής του είναι πολύωρη και επίπονη. Θα ξεκινήσει σήμερα Κυριακή των Βαΐων και θα ολοκληρωθεί τη Μεγάλη Πέμπτη.
Σήμερα το πρωί, αμέσως μετά τη δοξολογία ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα ευλογήσει τον Αρχοντα Μυρεψό και τους συνεργάτες του οι οποίοι συμμετέχουν στην έψηση του Αγίου Μύρου και είναι όλοι φαρμακοποιοί και χημικοί.
Τη Μεγάλη Δευτέρα μετά τη λειτουργία της Προηγιασμένης ο Οικουμενικός Πατριάρχης προΐσταται ειδικής ακολουθίας. Οπως ορίζει το τυπικό, ραντίζει με αγιασμό τους λέβητες, τα σκεύη και τα υλικά που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του Αγίου Μύρου. Στη συνέχεια κρατώντας αναμμένα τα δικηροτρίκηρα ανάβει έναν έναν τους συνολικά πέντε λέβητες μέσα στους οποίους θα γίνει η έψησις. Από την ώρα εκείνη έως και τη Μεγάλη Τετάρτη ο Οικουμενικός Πατριάρχης, μητροπολίτες και κληρικοί, μέλη της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως και οι εκπρόσωποι των άλλων Ορθοδόξων Εκκλησιών ανάμεσά τους και ο εκπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδος Μητροπολίτης Μαντινείας κ. Αλέξανδρος θα εναλλάσσονται στην ανάγνωση Κεφαλαίων του Ευαγγελίου και περικοπών της Καινής Διαθήκης.
Τη Μεγάλη Τρίτη μετά τη Θεία Λειτουργία ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα προσέλθει στο ιερό Κουβούκλιο, όπου φυλάσσονται οι λέβητες, και θα ψάλει τον Μικρό Παρακλητικό Κανόνα της Θεοτόκου. Ακολουθεί μια σειρά μνημονεύσεων.
Τη Μεγάλη Τετάρτη, ύστερα από μια μικρή ιεροτελεστία ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα τοποθετήσει μέσα στους λέβητες τα γεννήματα της γης, μεταξύ των οποίων και το αιθεριούχο ζωικό έκκριμα που προέρχεται από τον αδένα του αρσενικού μοσχαριού.
* Η λιτανεία
Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης, παρουσία διπλωματών που η πλειονότητα των κατοίκων των χωρών τους είναι Ορθόδοξοι και του εκπροσώπου της ελληνικής πολιτείας, που εφέτος θα είναι ο υφυπουργός Εξωτερικών κ. Γ. Μαγκριώτης, θα διεξαχθεί στο εσωτερικό της Πατριαρχικής Αυλής λιτανεία ενώ θα σημαίνουν τα κωδωνοστάσια του Πατριαρχικού Ναού του Αγίου Ανδρέα. Πρώτος θα είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, ο οποίος θα κρατά στα χέρια του μια μικρή Μυροθήκη, και θα ακολουθήσουν κρατώντας αλαβάστρινες θήκες οι Ιεράρχες του Οικουμενικού Θρόνου που θα ταξιδέψουν για τον σκοπό αυτόν από τις χώρες της Ευρώπης, της Αμερικής, της Ωκεανίας και της Ασίας, στις οποίες δίνουν την Ορθόδοξη μαρτυρία. Αμέσως μετά, 24 αρχιμανδρίτες εν πομπή θα μεταφέρουν στο εσωτερικό του Πατριαρχικού Ναού 12 μεγάλα δοχεία τα οποία περιέχουν το Αγιο Μύρο. Εκεί θα τελεσθεί ειδική Θεία Λειτουργία η οποία θα διαρκέσει περίπου τέσσερις ώρες.
Η σημασία του Αγίου Μύρου είναι πολύτιμη στον χριστιανισμό και το γεγονός αυτό δεν γίνεται αντιληπτό μόνον επειδή παρασκευάζεται τη Μεγάλη Πέμπτη, την ημέρα που αποκορυφώνονται τα πάθη του Ιησού, αλλά και από άλλες συγκεκριμένες ενέργειες: παρασκευάζεται κάθε δέκα χρόνια, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, τη Μητέρα Εκκλησία, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των Ορθοδόξων Εκκλησιών σε μια σαφή ένδειξη ενότητας. Τα δοχεία, οι λέβητες και οι αμφορείς είναι κατασκευασμένα από πολύτιμα, καθαρά υλικά, όπως ασήμι και αλάβαστρο. Η καύσιμη ύλη που χρησιμοποιείται για την απόσταξη των υλικών δεν αποτελείται από κάρβουνο αλλά από κομμάτια παλαιών εικόνων και στασιδιών καθώς και εκκλησιαστικών περιοδικών. Το Αγιο Μύρο φυλάσσεται μέσα σε ασημένιες φιάλες οι οποίες είναι τοποθετημένες πάντα επάνω στην Αγία Τράπεζα των ναών.
ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ Η ξεχωριστή στιγμή
Για τον εκάστοτε Οικουμενικό Πατριάρχη η παρασκευή του Αγίου Μύρου είναι μια εξαιρετική και σημαντική στιγμή. Ολοι οι πατριάρχες θεωρούσαν στην πορεία των αιώνων ευλογημένη την ημέρα που τους δινόταν η δυνατότητα να προεξάρχουν στον καθαγιασμό του Αγίου Μύρου, αφού μόνον ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως και Νέας Ρώμης έχει το δικαίωμα της παρασκευής του και αυτός και μόνον αυτός έχει τη δυνατότητα της εκχώρησής του στους υπολοίπους.
Αγιο Μύρο παρασκευάστηκε το 1903 και το 1912 από τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ’, το 1928 από τον Πατριάρχη Βασίλειο Γ’, το 1939 από τον Πατριάρχη Βενιαμίν Α’, το 1951 και το 1960 από τον Πατριάρχη Αθηναγόρα Α’, το 1973 και το 1983 από τον Πατριάρχη Δημήτριο Α’ και το 1992 από τον κ.κ. Βαρθολομαίο.
Τη Μεγάλη Τετάρτη, που η Εκκλησία μνημονεύει τη γυναίκα η οποία άλειψε με μύρο τα πόδια του Χριστού, 1η Μαΐου του σωτηρίου έτους 2002 ο κ.κ. Βαρθολομαίος θα επικαλείται μαζί με τους άλλους Ορθοδόξους Αρχιερείς, ιερείς και πιστούς το Πνεύμα το Αγιο, το Τρίτο Πρόσωπο της Αγίας και Αδιαιρέτου Τριάδος, να εξαγιάσει τους εκλεκτούς καρπούς της γης που βρίσκονται μέσα στους αργυρούς λέβητες και παράλληλα να φωτίζει τους ισχυρούς της γης για την ειρήνη, τη συμφιλίωση και την καταλλαγή ανάμεσα στους ανθρώπους, «υπέρ ων Κύριος απέθανε».
