Το «μεγάλο φαγοπότι» με τις απευθείας αναθέσεις έργων στην Ανατολική Αττική συνεχίζεται χωρίς φραγμούς. Σε ορισμένους δήμους έχουν ήδη εκδοθεί καταδικαστικές αποφάσεις για την πρακτική που ακολούθησαν οι δημοτικές αρχές. Σε άλλους οι έλεγχοι είναι ακόμη σε εξέλιξη και αναμένονται τα αποτελέσματά τους. Ενδεικτικά για την κατάσταση που επικρατεί σε αυτή την περιοχή είναι τα πορίσματα των ελεγκτών των υπουργείων Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, από τα οποία προκύπτουν σοβαρές, διαχειριστικές και ποινικές ευθύνες για την προηγούμενη δημοτική αρχή του Λαυρίου και για την αρμόδια ελεγκτική υπηρεσία της Νομαρχίας Ανατ. Αττικής. Σύμφωνα με αυτά, σχεδόν όλα τα έργα που ερευνήθηκαν, 13 συνολικά, δόθηκαν σε συγκεκριμένους εργολάβους με τη διαδικασία της πρόσκλησης περιορισμένου αριθμού εργοληπτικών επιχειρήσεων που ισοδυναμεί, σύμφωνα με τον νόμο, με απευθείας ανάθεση. Με τον τρόπο αυτό ανατέθηκαν έργα συνολικού προϋπολογισμού 3,3 δισ. δραχμών!
Ο προηγούμενος δήμαρχος Λαυρίου και υποψήφιος βουλευτής της ΝΔ στις τελευταίες εκλογές κ. Στ. Παπασταυρόπουλος, σε μια προσπάθεια να αιτιολογηθεί η απευθείας ανάθεση έργων, άλλοτε έλεγε ότι θα χάνονταν κοινοτικά κονδύλια, άλλοτε χαρακτήριζε αυθαίρετα τα έργα «ειδικά», επέσειε κατά καιρούς τον κίνδυνο επιδημιών αν δεν αποφασιζόταν επειγόντως η αποκατάσταση και επέκταση του δικτύου ύδρευσης, περιέγραφε λιμενικά έργα ως αντιπλημμυρικά, προέβαλλε τη μοναδικότητα ενός κατασκευαστή και ούτω καθ’ εξής. Η στελέχωση και η οργανωτική δομή της τεχνικής υπηρεσίας δεν ανταποκρινόταν στο προβλεπόμενο οργανωτικό σχήμα του Οργανισμού του Δήμου Λαυρεωτικής. Ως το 1999 υπηρετούσε μόνο ένας μηχανικός ενώ αργότερα προσελήφθη ένας ακόμη υπάλληλος ΤΕ Δομικών Εργων.
* Πρόβλημα στελέχωσης
«Με τη στελέχωση αυτή είναι προφανές ότι η υπηρεσία δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στην αποστολή της, από πλευράς εκπόνησης μελετών, επίβλεψης επιμέτρησης και παραλαβής έργων, δεδομένης μάλιστα της πληθώρας αυτών» αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση των Σώματος Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης. «Κατά συνέπεια έπρεπε να κοινοποιήσει τις συμβάσεις ανάθεσης των έργων στην ΤΥΔΚ της Νομαρχίας Αν. Αττικής, η οποία είναι η διευθύνουσα υπηρεσία και τουλάχιστον για τα έργα που χρηματοδοτούνται από το ΕΑΠΤΑ όφειλε να ενεργήσει αυτοδίκαια. Η Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Διοίκησης Αν. Αττικής, που είναι αρμόδια για την άσκηση εποπτείας στους ΟΤΑ, παρουσιάζει, με εξαίρεση την ΤΥΔΚ, σοβαρό πρόβλημα στελέχωσης. Δεν υπηρετεί κανένας υπάλληλος πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και στερείται προϊσταμένου. Ολες οι αποφάσεις που υποβάλλονται στην υπηρεσία και αφορούν τις αναθέσεις των συγκεκριμένων έργων από 1/1/95 ως τις 31/12/1998 έχουν τεθεί στο αρχείο με την εξαίρεση μιας, η οποία παραπέμφθηκε στην επιτροπή του αρ. 18 εκ παραδρομής (!) και δύο που παραπέμφθηκαν το 1999».
Για πρώτη φορά εντοπίστηκε και μια επιταγή 3.000.000 δραχμών από τον εργολάβο κ. Αθ. Σαββίδη προς τον κ. Ι. Δράκο. Οταν οι ελεγκτές, που δεν πίστευαν στα μάτια τους, ζήτησαν από τον κ. Σαββίδη εξηγήσεις, αυτός κατέθεσε υπόμνημα στο οποίο εξηγούσε ότι εξέδωσε τη διαταγή «σαν “αρραβώνα” στα πλαίσια πιθανής συνεργασίας», η οποία όμως δεν ευδοκίμησε και το ποσόν τού επεστράφη. «Σας διευκρινίζω ότι ο κ. Δράκος Ιωάννης δεν είναι δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Λαυρεωτικής, ούτε έχει συγγένεια ή άλλη σχέση, καθ’ όσον γνωρίζω, με τον δημοτικό σύμβουλο κ. Δράκο Γεώργιο» ανέφερε στο υπόμνημά του ο κ. Σαββίδης. Αφησε όμως αδιευκρίνιστο το γεγονός ότι ο κ. Ι. Δράκος ήταν εκείνη την περίοδο σύμβουλος του δημάρχου Λαυρίου.
* Η αποχέτευση του δήμου
Το έργο έπρεπε να γίνει με ανοιχτή δημοπρασία επειδή ο συνολικός προϋπολογισμός του ξεπερνούσε τα 5.000.000 ECU κάτι που είχε επισημάνει η Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Νομαρχίας Αν. Αττικής. Το δημοτικό συμβούλιο Λαυρεωτικής όμως αποφάσισε να προχωρήσει με τη διαδικασία της πρόσκλησης περιορισμένου αριθμού εργοληπτικών επιχειρήσεων, διαδικασία που ισοδυναμεί με απευθείας ανάθεση «για να μη χαθεί η προθεσμία χρηματοδότησης», όπως αναφέρεται στη σχετική απόφαση. Οι ελεγκτές αντιθέτως επεσήμαναν ότι «η δικαιολογία αυτή δεν προβλέπεται από τις ισχύουσες διατάξεις, οι οποίες θεσπίζουν ορισμένες, περιοριστικά αναφερόμενες κατ’ εξαίρεση, διατάξεις. Ισοδυναμεί με απευθείας ανάθεση και δεν προβλέπεται για έργο χρηματοδοτούμενο από κοινοτικούς πόρους. Ακόμη και αν ένα έργο υποδιαιρείται σε πολλά τμήματα, αντιμετωπίζεται ως προς τη διαδικασία ανάθεσής του ως ενιαίο». Παρ’ ότι η διεύθυνση τεχνικών υπηρεσιών του υπουργείου Εσωτερικών είχε ενημερώσει τη ΔΤΑ της Νομαρχίας Αν. Αττικής για την υποχρέωση διενέργειας ανοιχτού διαγωνισμού, αυτή, αν και ήταν αρμόδια από τον νόμο να ελέγχει τη νομιμότητα των συλλογικών οργάνων, δεν παρέπεμψε τις αποφάσεις της δημαρχιακής επιτροπής στην επιτροπή του αρ. 18 αλλά τις έθεσε στο αρχείο της προκειμένου να παρέλθει η προθεσμία ελέγχου.
Το έργο αιτιολογήθηκε ως επείγον, όμως επισημαίνεται ότι «σήμερα, δυόμισι χρόνια μετά την απευθείας ανάθεση των έργων για κατεπείγοντες λόγους, η κατάσταση της λειτουργίας του αποχετευτικού συστήματος είναι η ακόλουθη: Τα λύματα του βιολογικού οδηγούνται σε επίγειο χώρο διάθεσης (παρακείμενο ρέμα) ενώ η ιλύς διατίθεται στη χωματερή του δήμου σε κατάσταση σχετικά ρευστή, με δυσμενείς για το περιβάλλον συνέπειες. Απόπειρα διάθεσής της στον ΧΥΤΑ Ανω Λιοσίων απορρίφθηκε γιατί δεν πληρούνται οι απαραίτητοι όροι. Παρατυπίες σημειώθηκαν και κατά τη διενέργεια του διαγωνισμού. Μάλιστα πέραν των άλλων καταγγέλθηκε ότι οι ανάδοχοι των δύο έργων ΓΕΝΕΡ ΑΕ και ΕΡΓΟΤΕΚ ΑΕ είναι θυγατρικές (τα μέλη του τριμελούς πρώτου ΔΣ της ΕΡΓΟΤΕΚ είναι και μέλη του εξαμελούς ΔΣ της ΓΕΝΕΡ)». Διενεργήθηκε έλεγχος και από το ΥΠΕΘΟ κατόπιν αναφοράς που υποβλήθηκε από την Κίνηση Πολιτών Λαυρίου και ο έλεγχος έδειξε:
Διαφοροποίηση του έργου σε σχέση με τη μελέτη.
Υψηλό κόστος κατασκευής.
Μη ολοκλήρωση του έργου εντός των προθεσμιών, πράγμα που αναιρεί τον χαρακτήρα του κατεπείγοντος.
Επέκταση και αντικατάσταση του δικτύου ύδρευσης.
* Απόφαση εκ παραδρομής
Με την 3/97 απόφαση της Δημαρχιακής Επιτροπής αποφασίστηκε η απευθείας ανάθεση του έργου, προϋπολογισμού 125.700.000 δρχ., λόγω του επείγοντος χαρακτήρα του επειδή τα λύματα των απορροφητικών βόθρων είχαν εισέλθει στο δίκτυο ύδρευσης, με αποτέλεσμα να προκαλούνται «κατά καιρούς επιδημίες σε μεγάλο τμήμα των κατοίκων της πόλης»! Σύμφωνα με τη διακήρυξη της ΤΥΔΚ, ο διαγωνισμός έπρεπε να διεξαχθεί με ανοιχτή δημοπρασία. Ωστόσο η τεχνική υπηρεσία του δήμου πρότεινε να γίνει δημοπράτηση του έργου γιατί ήταν επείγον εξαιτίας των προβλημάτων υγείας που ανά πάσα στιγμή ήταν δυνατόν να εμφανιστούν από τις συνεχείς βλάβες του δικτύου, στο οποίο έμπαιναν λύματα από τους απορροφητικούς βόθρους. Η απόφαση της Δημαρχιακής Επιτροπής περιήλθε στη Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Νομαρχίας Ανατ. Αττικής στις 30 Απριλίου 1997, το παραπεμπτικό έγγραφο με αρ. πρ. 8031 και χωρίς ημερομηνία εστάλη στην Επιτροπή του αρ. 18 στις 13 Ιουνίου, ενώ η παραπεμφθείσα απόφαση είχε τεθεί ήδη στο αρχείο ως νομίμως ληφθείσα στις 14.5.97. Δύο μήνες αργότερα έφθασε στην Επιτροπή του αρ. 18 έγγραφο από την αρμόδια Διεύθυνση της Νομαρχίας στο οποίο αναφέρεται ότι η εν λόγω απόφαση παραπέμφθηκε εκ παραδρομής και ότι θεωρήθηκε νόμιμη μετά από συμπληρωματικές διευκρινήσεις του δήμου!
ΟΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ Τα «λύματα» του βιολογικού καθαρισμού
Με την 84/99 απόφαση του δημοτικού συμβουλίου αποφασίστηκε να παραταθεί η σύμβαση λειτουργίας του βιολογικού καθαρισμού της πόλης. Ανατέθηκε έτσι στην εταιρεία «Ζαχαρόπουλος ΑΤΕ», η οποία ήταν ανάδοχος της κατασκευής του έργου, η συντήρηση και η λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας βοθρολυμάτων του Δήμου Λαυρεωτικής για δύο χρόνια με ετήσιο τίμημα 66 εκατ. δραχμές. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της σύμβασης, στις υποχρεώσεις του αναδόχου περιλαμβανόταν μεταξύ άλλων η τήρηση της ποιότητας εκροής σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στη μελέτη κατασκευής, το εργατικό κόστος, τα αναλώσιμα υλικά και η μεταφορά της λάσπης στη χωματερή του δήμου. Στις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου δεν αναφέρονται αιτιολογημένα οι λόγοι για τους οποίους ανατέθηκε η υπηρεσία αυτή στη «Ζαχαρόπουλος ΑΤΕ», στο προοίμιο όμως των συμβάσεων αναγράφεται ότι η ανάθεση στον ίδιο ανάδοχο αποφασίστηκε λόγω σοβαρού επικείμενου κινδύνου για την υγεία των κατοίκων και εξειδικευμένης γνώσης του κατασκευαστή. Η ανάθεση της αρμοδιότητας για τη συντήρηση και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων βιολογικού καθαρισμού σε ιδιώτη χρειάζεται πλειοψηφία των 2/3 για να είναι νόμιμη, στην προκειμένη περίπτωση όμως ελήφθη με σχετική πλειοψηφία και το ύψος της σύμβασης δεν δικαιολογεί την απευθείας ανάθεση. Η μεταφορά της λάσπης στη χωματερή τελικώς δεν έγινε από τον ανάδοχο, παρά το γεγονός ότι αποτελούσε συμβατική του υποχρέωση και ο δήμος την ανέθεσε σε άλλον ιδιώτη δαπανώντας για το 1998 και το 1999 πάνω από 7 εκατ. δραχμές. Τα τέλη διάθεσης των βοθρολυμάτων εισπράττονταν από υπάλληλο της εταιρείας με τρόπο αδιαφανή, ο οποίος δεν εγγυάτο την απόδοση των πραγματικών εσόδων στον δήμο.
