Ηγετικά στελέχη του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών εκτιμούν ότι μετά τις τελευταίες εξελίξεις στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (πΓΔΜ) δεν υπάρχει πλέον καμία προοπτική επίλυσης του ζητήματος της ονομασίας. Σύμφωνα με την αναλυσή τους η αναθεώρηση του συντάγματος της πΓΔΜ, η οποία θα θεσμοθετήσει όσα πρόσφατα συμφωνήθηκαν ανάμεσα στις δύο κοινότητες, θα είναι και η τελευταία για ένα διάστημα 10-15 ετών, γεγονός που αποκλείει τη συνταγματική κατοχύρωση μιας ονομασίας που θα προέρχεται από συμφωνία Ελλάδος – πΓΔΜ. Το ζήτημα αυτό, μεταξύ άλλων, αναμένεται να συζητήσει με τον έλληνα ομολογό της την επόμενη εβδομάδα η υπουργός Εξωτερικών της πΓΔΜ κ. Ιλίνκα Μίτρεβα, η οποία θα επισκεφθεί την Αθήνα στο πλαίσιο περιοδείας της σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
«Η Ελλάδα είχε μια ευκαιρία να βάλει το ζήτημα στο τραπέζι αλλά το απέφυγε» τόνισε χαρακτηριστικά δυτικός διπλωμάτης που χειρίζεται την υπόθεση των Σκοπίων και πρόσθεσε: «Είναι σαφές πως το ζήτημα της ονομασίας δεν θα βρει ποτέ λύση που θα είναι αμοιβαίως αποδεκτή».
* Πιέσεις από τη Δύση
Εγκυρες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γιώργος Παπανδρέου απέφυγε να θίξει το ζήτημα της ονομασίας με το επιχείρημα ότι η Αθήνα «δεν έπρεπε να εμφανίζεται ότι πιέζει σε ένα άλλο μέτωπο επωφελούμενη της κρίσης στα Σκόπια». Την ίδια στιγμή ο κ. Παπανδρέου δέχθηκε σειρά πιέσεων, ή παραινέσεων όπως τις χαρακτηρίζουν ξένοι διπλωμάτες, προκειμένου η Αθήνα να αναγνωρίσει την πΓΔΜ με τη συνταγματική της ονομασία (Δημοκρατία της Μακεδονίας). Οι πιέσεις κλιμακώθηκαν στα μέσα Ιουλίου, όταν ο κ. Παπανδρέου αναγκάστηκε να τηλεφωνήσει σε ευρωπαίους ομολόγους του για να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους η Ελλάδα δεν ήταν διατεθειμένη να προχωρήσει σε συμφωνία με βάση τις αρχικές θέσεις των Σκοπίων. Ο έλληνας υπουργός έστειλε εξάλλου οδηγίες στις βασικές πρεσβείες στο εξωτερικό εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους δεν θεωρούσε σκόπιμο να ανοίξει τώρα διαπραγμάτευση για την ονομασία, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε «δυσάρεστες εξελίξεις».
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών είχε επίσης πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η κυβέρνηση της πΓΔΜ είχε σκοπό να θέσει το θέμα της αναγνώρισης της συνταγματικής της ονομασίας στους διεθνείς μεσολαβητές κατά τις πρόσφατες διαπραγματεύσεις και να επιμείνει μάλιστα ότι θα ήταν ένα σημαντικό αντάλλαγμα για τη σλαβική πλευρά. «Ο φόβος μας ήταν να βάλει η σλαβική πλευρά την ονομασία στο τραπέζι την ύστατη στιγμή» υπογράμμιζε χαρακτηριστικά έλληνας αξιωματούχος.
Η Αθήνα έδωσε εντολή στον πρέσβη στην Ουάσιγκτον κ. Αλέξανδρο Φίλωνα να προβεί σε σχετικό διάβημα στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ ώστε να μην ανακύψει το θέμα ονομασίας ως ένας ακόμη όρος για την υπογραφή της συμφωνίας Σλάβων – Αλβανών. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ διαβεβαίωσε τον κ. Φίλωνα πως δεν τίθεται τέτοιο ζήτημα και πως η αμερικανική πολιτική συνεχίζει να υποστηρίζει την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης.
* Ολα ήταν έτοιμα
Ενδιαφέρον πάντως είναι, κατά την εκτίμηση ελληνικών διπλωματικών πηγών, το πώς η στάση της σλαβικής ηγεσίας άλλαξε μετά την έναρξη της εθνοτικής σύγκρουσης. Τόσο ο πρωθυπουργός κ. Λιούπσο Γκεοργκιέφσκι όσο και ο αρχηγός της αντιπολίτευσης κ. Μπράνκο Τσεβρενκόφσκι είχαν διαβεβαιώσει τον πρωθυπουργό κ. Κώστα Σημίτη τον περασμένο Φεβρουάριο πως ήταν έτοιμοι να δεχθούν συμβιβαστική φόρμουλα που θα στηριζόταν στην ονομασία «Ανω (Γκόρνα) Μακεδονία». Ολα ήταν έτοιμα για την υπογραφή της συμφωνίας αλλά η κυβέρνηση των Σκοπίων άλλαξε στάση όταν άρχισαν τα επεισόδια με τους αλβανούς εξτρεμιστές. Από εκείνη τη στιγμή η ηγεσία των Σκοπίων δεν έδωσε ποτέ κανένα απολύτως μήνυμα που να δείχνει ότι ενδιαφέρεται για κάποια συμβιβαστική φόρμουλα. Αντιθέτως αντιμετώπιζε κάθε ελληνική πρόταση ή πρωτοβουλία για την επίλυση της εμφύλιας, εθνοτικής σύγκρουσης ως άσκηση πίεσης για να γίνει δεκτός ο συμβιβασμός που είχε γίνει κατ’ αρχήν δεκτός και από τις δύο πλευρές. Ο κ. Παπανδρέου αποφάσισε να αναφερθεί στην ονομασία στην ανακοίνωση που εξέδωσε αμέσως μετά την υπογραφή της πρόσφατης συμφωνίας επισημαίνοντας την πρόθεση της Ελλάδας να συνεργασθεί για την εξεύρεση λύσης. Συνεργάτες του εξηγούν πως επρόκειτο για μια σαφή υπενθύμιση της ελληνικής θέσης αλλά και για απογοήτευση όσον αφορά τη στάση της κυβέρνησης της πΓΔΜ τους τελευταίους μήνες.
* Οι τρόποι συνεργασίας
Στην Αθήνα πάντως κυβερνητικοί παράγοντες παραδέχονται πλέον πως η ονομασία «Δημοκρατία της Μακεδονίας» αναφέρεται στα επίσημα έγγραφα και στις ανακοινώσεις των περισσότερων ξένων κυβερνήσεων, ακόμη και στη δήλωση του αμερικανού προέδρου Τζορτζ Μπους για την επίτευξη της πρόσφατης συμφωνίας. Οι δύο χώρες θα συνεχίσουν να βασίζονται στην ενδιάμεση συμφωνία που προβλέπει τρόπους συνεργασίας παρακάμπτοντας το αγκάθι της ονομασίας. Η συμφωνία εκπνέει τον Σεπτέμβριο του 2002 και θα τερματισθεί ένα χρόνο αργότερα εφόσον υπάρξει μονομερής καταγγελία της. Οι δύο χώρες έχουν συνεπώς δύο ακόμη χρόνια για να διαπραγματευθούν ένα νέο modus vivendi. Ελληνες και άλλοι δυτικοί διπλωμάτες τονίζουν πάντως πως ούτως ή άλλως «θα έχουμε να κάνουμε με μια νέα πΓΔΜ, που δεν θα έχει να κάνει τίποτα με τη χώρα που γνωρίζαμε ως τώρα μια και ο αλβανικός παράγοντας θα είναι εξαιρετικά υπολογίσιμος».
ΑΛΛΑΓΗ Ο έλληνας αντιπρόσωπος
Ενας νέος διπλωμάτης αναλαμβάνει σύντομα το κρίσιμο πόστο του αντιπροσώπου της ελληνικής κυβέρνησης στα Σκόπια. Ο κ. Γιάννης Οικονόμου πρόκειται να αναλάβει σύντομα τα καθήκοντά του. Σήμερα υπηρετεί ως Νο. 2 στην ελληνική πρεσβεία στην Κροατία ενώ παλαιότερα υπηρέτησε στο διπλωματικό γραφείο του Πρωθυπουργού και στην πρεσβεία της Ουάσιγκτον.
ΔΙΠΛΩΜΑΤΕΣ Ενισχύεται το δυναμικό του ελληνικού Συνδέσμου
Η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να μη μειώσει το προσωπικό του Γραφείου Συνδέσμου στα Σκόπια, το οποίο λειτουργεί ως πρεσβεία, αλλά αντιθέτως να το ενισχύσει. Οι ελληνικές υπηρεσίες είχαν δεχθεί επανειλημμένα εισηγήσεις για τη μείωση του δυναμικού του γραφείου, ακόμη και τη μερική εκκένωσή του για λόγους ασφαλείας. Διυπηρεσιακή Επιτροπή, η οποία συνεδρίασε υπό τον ΓΓ του υπουργείου Εξωτερικών κ. Γιώργο Σαββαΐδη, αποφάσισε να ενισχύσει το γραφείο προκειμένου να δώσει το μήνυμα πως η Ελλάδα στηρίζει την πΓΔΜ και δίνει μεγάλη σημασία στην προστασία των οικονομικών της συμφερόντων εκεί. Οι έλληνες επιχειρηματίες έχουν επενδύσει περί τα 360 εκατομμύρια δολάρια στη γειτονική χώρα, γεγονός που τους καθιστά πολύ σημαντικό παράγοντα.
ΑΠΟΓΡΑΦΗ Το αληθινό ποσοστό Αλβανών
Εκτιμήσεις των ελληνικών υπηρεσιών αναφέρουν πως η επικείμενη απογραφή του πληθυσμού της πΓΔΜ θα εμφανίσει το ποσοστό του αλβανικού πληθυσμού σε 35%-38%. Εντυπωσιακή όμως θα είναι η αλλαγή του ποσοστού αυτού σε περιοχές (όπως το Τέτοβο) όπου έχουν συγκεντρωθεί οι μεγάλες μάζες Αλβανών. Στις περιοχές αυτές τα ποσοστά των Αλβανών αναμένεται να φθάνει το 80% ως και 95%, ποσοστά που θυμίζουν έντονα τη δημογραφική πραγματικότητα στο γειτονικό Κοσσυφοπέδιο. Ενδιαφέρον εξάλλου είναι πως, σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις, οι Αλβανοί έχουν ήδη την πλειοψηφία με ελάχιστο ενδεχομένως ποσοστό στην ίδια την πόλη των Σκοπίων. Δυτικοί διπλωμάτες κάνουν λόγο για μια νέα πραγματικότητα ενώ υποστηρίζουν ότι η σλαβική ηγεσία αρχίζει να καταλήγει στην ιδέα της διχοτόμησης της χώρας μετά από μια μεταβατική περίοδο μερικών ετών.
