«Πολλοί καλλιτέχνες δεν ασχολούνται με το ελληνικό έργο γιατί είναι επικίνδυνο. Και ενώ πολύ εύκολα οι έλληνες ηθοποιοί κάνουμε Νίκο Φώσκολο στην τηλεόραση, πολύ δύσκολα κάνουμε Κεχαΐδη στο θέατρο. Τολμάμε όμως να λέμε ότι ο Κεχαΐδης είναι ένας μέτριος συγγραφέας ενώ εκτιθέμεθα με τις φράσεις και τα κείμενα του Φώσκολου που ούτε στον εχθρό μου δεν εύχομαι να τα πει. Αλλά, βλέπεις, δεν μπορείς να μιλήσεις τη γλώσσα του Κεχαΐδη, του Καμπανέλλη ή του Ποντίκα. Γιατί αυτά τα κείμενα είναι επικίνδυνα και γι΄ αυτό είναι ωραία ή είναι ωραία γιατί είναι επικίνδυνα». Ο σκηνοθέτης Θανάσης Παπαγεωργίου, ιδρυτής του θεάτρου «Στοά», εξακολουθεί να επιμένει στο ελληνικό έργο, να το στηρίζει και, πάνω απ΄ όλα, να το πιστεύει. Τα σχέδιά του για την προσεχή τριετία, στην οποία το θέατρο «Στοά» θα γιορτάσει τα 30 χρόνια του, έρχονται να πιστοποιήσουν του λόγου του το αληθές. Στην αίτηση για επιχορήγηση που κατέθεσε στο υπουργείο Πολιτισμού το ελληνικό έργο έχει τη μερίδα του λέοντος.
«Πιστεύω πολύ στο σύστημα της τριετούς επιχορήγησης. Είναι μεγάλη βοήθεια να ξέρουμε πόσα χρήματα έχουμε στη διάθεσή μας, να ξέρουμε ως πού μπορούμε να ανοιχτούμε. Η αίτησή μας περιλαμβάνει ένα σκελετό του προγράμματος της “Στοάς” για την επόμενη τριετία. Φυσικά δεν μπορώ να αποκλείσω ότι μπορεί να συμβεί κάτι που θα με ερεθίσει καλλιτεχνικά, οπότε δεν αποκλείεται να το προσθέσω στο πρόγραμμα». Πέραν όμως των θετικών της τριετούς επιχορήγησης, ο Θανάσης Παπαγεωργίου επισημαίνει και τα αρνητικά. «Δεν μπορείς να προβλέψεις το πραγματικό και τελικό κόστος μιας παραγωγής, οπότε μοιραία πέφτεις έξω. Πολύ περισσότερο που το υπουργείο δεν μας έχει δώσει ακόμη τη δεύτερη δόση της προηγούμενης χρονιάς». Παρ΄ όλα αυτά, ετοιμάζονται για μεγάλες παραγωγές, αφού σχεδιάζουν το ανέβασμα δύο παραστάσεων αρχαίου δράματος σε κλειστό χώρο. «Θέλω να εξαργυρώσω την επιχορήγηση που θα πάρω». Αλλωστε τα τελευταία τρία χρόνια με την επιχορήγηση συντηρούν ένα θίασο με περισσότερους από 15 μονίμους που, ανάλογα με την παράσταση, αυξάνονται. «Θέατρα όπως το δικό μας, θέατρα της περιφέρειας, δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα μόνο με το ταμείο τους. Ούτε καν ένα κεντρικό θέατρο. Σε εμάς η επιχορήγηση καλύπτει ένα ποσοστό 35%-40%. Αρα το ταμείο πρέπει να βγάζει το 40%-50%. Αλλά δεν τα βγάζουμε πάντα. Πέρυσι, π.χ., που τα έργα ήταν δύσκολα, δεν πήγαμε καλά. Ετσι αναγκαζόμαστε να δανειζόμαστε γιατί ξανοιχτήκαμε». Το ρεπερτόριο ως το 2001 περιλαμβάνει δύο ως τρία έργα. Κάθε χρονιά θα ανεβαίνει και ένα καινούργιο νεοελληνικό έργο, εκ των οποίων τα δύο είναι παραγγελία. Το τρίτο, που θα ανεβεί του χρόνου, είχε επιχορηγηθεί από τη «Στοά» στα πλαίσια της τριετίας που έληξε (μαζί με το έργο του Βασίλη Ραΐση «Το πρόβλημα του Κώστα» που παίχθηκε το 1997-1998). Καθεμιά όμως από τις τρεις προσεχείς θεατρικές σεζόν έχει και την ιδιαίτερη σημασία της για το θέατρο στου Ζωγράφου.
Μέσα στον τριετή προγραμματισμό της η «Στοά» δεν μπορεί να προβλέψει αν θα έρθουν στα χέρια της έργα νέων συγγραφέων, πρωτοεμφανιζομένων. Θα το ήθελε αλλά δεν το ξέρει. Γι΄ αυτό και πορεύεται με τις παραγγελίες. Ο Θανάσης Παπαγεωργίου δεν φοβάται τις επιλογές που κάνει γιατί απλά, όπως λέει ο ίδιος,«φοβάμαι όλα τα είδη θεάτρου. Τίποτε δεν είναι εύκολο. Ολοι οι συγγραφείς είναι δύσκολοι και απαιτητικοί. Αλλά αυτό είναι που μας τραβά στο θέατρο. Μόνο συγκριτικά μπορεί να μιλήσει κανείς για εύκολο και δύσκολο έργο». Πιστεύει και στους νέους, γι΄ αυτό και θέλει να τους δίνει ευκαιρίες. Και ας ξέρει ότι «οι νέοι δεν πιστεύουν στο ελληνικό έργο. Οι νέοι ηθοποιοί είναι θύματα μιας μυθολογίας» εξηγεί.
«Εχουμε συνηθίσει να λέμε: “Για ελληνικό, καλό είναι”. Και αυτό είναι το λάθος». Παρακολουθώντας το ελληνικό έργο τόσα χρόνια, πιστεύει ότι τώρα πια βρίσκεται σε μια καλή του στιγμή και ανεβαίνει, γεμίζοντας τα θέατρα. Επισημαίνει άλλωστε και την ποιοτική νίκη του. Μπορεί όμως να υπάρξει ελληνικό έργο αν δεν βγει έξω; «Νομίζω ότι αυτό ξεκινά από το γεγονός ότι αρχικά τα έργα είχαν θεματολογία καθαρά ελληνική. Τώρα πια έχει φύγει από αυτή τη μορφή και αυτή τη θεματολογία. Τώρα πια υπάρχουν έργα που μπορούν να παιχθούν στο εξωτερικό. Πρέπει όμως να γίνει μια ωραία μετάφραση. Αν αυτό γινόταν, τότε αυτή τη στιγμή θα είχαμε πολλά ελληνικά έργα στο εξωτερικό. Δεν είναι μόνο μέλημα του ΥΠΠΟ, είναι και της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων».
Στη «Στοά» όλα περνούν από τα δικά του χέρια. Και σε αυτή την οργάνωση τον βοήθησε πολύ η τριετής επιχορήγηση. Πιστεύει ότι, όταν δουλέψεις και οργανωθείς, μπορείς να τα καταφέρεις. Είναι άλλωστε της άποψης ότι το θέατρο είναι ενός ανδρός αρχή. «Δεν γίνεται αλλιώς. Ολες οι μεγάλες σχολές, όλα τα μεγάλα θέατρα δεν ήταν ούτε είναι ομάδες. Είναι ονόματα. Μόνον ονόματα έχουμε να θυμηθούμε. Τα οράματα υλοποιούνται από τον έναν. Αυτός τα ζητεί από τους καλλιτεχνικούς συνεργάτες του. Μόνον έτσι γίνονται πραγματικότητα τα οράματα». Παραδέχεται όμως ότι το γεγονός πως στη «Στοά» υπάρχει η συγκεκριμένη πρωταγωνίστρια, η Λήδα Πρωτοψάλτη, και ένας πυρήνας ηθοποιών είναι πολύ σημαντικό. «Είμαστε ένα θέατρο που ξέρει το 50% του θιάσου. Αλλά αυτό δεν είναι το θέατρο; Να υπάρχουν οι άξονες και γύρω από αυτούς να στήνεται όλο το θεατρικό παιχνίδι. Η ομάδα και ο πυρήνας είναι απαραίτητοι. Διότι αλλιώς τώρα θα ήμουν σε αναζήτηση Εκάβης…» λέει ενώ σκέφτεται ότι αισίως φθάνουμε στο 2000. «Είναι ωραίο να κάνεις ρεπερτόριο για το 2000. Αλλά το 2000 είναι αύριο. Είναι λίγο αστείο αλλά ας μην το βλέπουμε έτσι. Τι είναι το 2000; Νούμερα και αριθμοί είναι. Αρκεί να είμαστε καλά».
Τι θα δούμε στη «Στοά» ως το 2001
Το ρεπερτόριο του 1998-1999
Από την αρχή της σεζόν ως τον Φεβρουάριο του 1999 θα ανεβεί το καινούργιο έργο του Παναγιώτη Μέντη με τίτλο «Λα Κομπαρσίτα», σε σκηνοθεσία του Θ. Παπαγεωργίου, σκηνικά – κοστούμια του Γιώργου Πάτσα. Παίζουν ο σκηνοθέτης, η Λήδα Πρωτοψάλτη, ο Βασίλης Ρίσβας, η Μίνα Λαμπροπούλου, ο Παύλος Ορκόπουλος, ο Φαίδων Καστρής, ο Αντώνης Ταμβακάς και η Νίκη Χατζίδου. «Είναι ένα έργο που το δουλεύουμε με τον Μέντη περισσότερο από δύο χρόνια. Πιστεύω ότι η συνεργασία συγγραφέα και σκηνοθέτη είναι για το καλό του έργου και της παράστασης». Ενας άνδρας και μια γυναίκα βρίσκονται στο επίκεντρο του έργου. Μεταξύ τους υπάρχει ένας μεγάλος και ανολοκλήρωτος έρωτας. Ηταν μαζί από παιδιά, μετά χώρισαν, ο καθένας παντρεύτηκε και ύστερα ξανασυναντήθηκαν ως παράνομο ζευγάρι. Τώρα ξαναβρίσκονται καθώς τους ενώνει μια μικροαπάτη που κάνει εκείνος. Και ανάμεσά τους αρχίζει ένας αλληλοσπαραγμός, λες κι έτσι θα βγάλουν από μέσα τους τα 40 χρόνια της ζωής που δεν μοιράστηκαν. «Αυτό που θέλουμε να βγει είναι η ανικανότητά μας να κάνουμε μια σχέση» λέει ο σκηνοθέτης. «Πόσο η ζωή μάς παίρνει από κάτω. Το παιχνίδι του έργου και της παράστασης είναι ότι παράλληλα με το ζευγάρι αυτό κινείται και το ίδιο ζευγάρι στα 20 χρόνια του. Είναι το σμίξιμο των τεσσάρων». Οσο για τον τίτλο, δεν σημαίνει παρά το όνομα του ζαχαροπλαστείου όπου συναντιόνταν.
Θα ακολουθήσει «Το ημίψηλον» του Εντουάρντο ντε Φιλίπο, σε σκηνικό του Νίκου Πολίτη, επίσης σε σκηνοθεσία του Θ. Παπαθανασίου. Τέλος, τον Φεβρουάριο του 1999 θα κάνει πρεμιέρα η Παιδική Σκηνή με ένα καινούργιο έργο του Ευγένιου Τριβιζά σε σκηνοθεσία της Λήδας Πρωτοψάλτη.
Το ρεπερτόριο του 1999-2000
Τιμώντας τη σαραντάχρονη παρουσία της Λήδας Πρωτοψάλτη στο θέατρο, η «Στοά» θα ανεβάσει την «Εκάβη» του Ευριπίδη, σε μετάφραση του Κ. Χ. Μύρη. Η Λήδα Πρωτοψάλτη, που πρωτοβγήκε στο θέατρο το 1959, θα ερμηνεύσει την Εκάβη σε κλειστό χώρο. «Θα είναι ένα δύσκολο εγχείρημα. Γι΄ αυτό και δεν θα παίξω, για να δω την παράσταση» λέει ο Θανάσης Παπαγεωργίου, ο οποίος θα τη σκηνοθετήσει. Δεύτερο έργο της σεζόν θα είναι το καινούργιο του Μιχάλη Φακίνου με τον προσωρινό τίτλο «Περιμένοντας τον Μπέκετ». «Είναι δύσκολος συγγραφέας ο Φακίνος και ιδιόρρυθμος. Ηδη έχω διαβάσει ένα πρώτο σχέδιο του έργου του» λέει ο ιδρυτής της «Στοάς». Το έργο φέρνει στη σκηνή δύο θεατρίνους. Ο χώρος είναι υπερβατικός. Οι δύο θεατρίνοι ασχολούνται με καινούργιους ρόλους, παίζουν με κάτι κούκλες, όπως είναι οι κούκλες στις βιτρίνες, τις ντύνουν, τις ξεντύνουν. Είναι ένα παιχνίδι με ρόλους. Μπορεί να είναι ρόλοι που δεν παίχθηκαν ή που παίχθηκαν άσχημα, μπορεί να είναι θεατές που βλέπουν τη δουλειά του ηθοποιού μυστικά, από πίσω. «Είναι ένα έργο πικρό και φαντάζομαι ότι ανήκει σε ένα χώρο γραφής ποιητικό, που λείπει πολύ από το ελληνικό θέατρο».
Το ρεπερτόριο του 2000-2001
Η τρίτη χρονιά θα ξεκινήσει με τις «Θεσμοφοριάζουσες» του Αριστοφάνη σε μετάφραση του Παύλου Μάτεσι, επίσης σε κλειστό χώρο, και θα συνεχίσει με το καινούργιο έργο του Παναγιώτη Μέντη «Σχέσεις Ελλήνων». Πρόκειται για ένα έργο – απάνθισμα των καβγάδων των Ελλήνων, μια ανθολογία. Η χρονιά θα κλείσει με το «Πανόραμα Μποστ», μια παράσταση αφιερωμένη στη μνήμη του Μέντη Μποσταντζόγλου, του Μποστ. «Η συναισθηματική σύνδεση που έχουμε με τον Μποστ μάς κάνει να γιορτάσουμε τα 30 χρόνια του θεάτρου μας με γέλιο και κωμωδία και ο Μποστ δεν θα μπορούσε να λείπει» λέει ο Θανάσης Παπαγεωργίου, ο οποίος και θα φτιάξει ένα κολάζ σκηνών πιο οργανωμένο από εκείνο που είχε παρουσιασθεί στο παρελθόν, όταν το θέατρο τίμησε τη μνήμη του Μποστ ένα χρόνο μετά τον θάνατό του. «Του το χρωστάμε» καταλήγει ο σκηνοθέτης που γιορτάζει το 2000 τα δικά του 40 χρόνια στο ελληνικό θέατρο. Για τα 30ά γενέθλια της «Στοάς» προγραμματίζεται και η έκδοση ενός αναμνηστικού τόμου.
