Κέντρο δισεκατομμυρίων με απαιτητικούς «πελάτες»

Πακτωλός χρημάτων για κρατικές παραγωγές που τις περισσότερες φορές προβάλλονται σε άδειες αίθουσες

Ο πίνακας που βλέπετε είναι το «καρδιογράφημα» της ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής μέσα στη δεκαετία του ’90, σε σχέση πάντα με τον κρατικό προϋπολογισμό και την κίνηση των ταινιών στις αίθουσες. Ολες οι ταινίες που αναφέρονται στον πίνακα παίχθηκαν κάποια στιγμή στη χώρα μας και όλες είχαν κρατική επιχορήγηση. Απουσιάζουν δηλαδή οι αμιγώς ανεξάρτητες παραγωγές και οι αρκετές εκείνες ταινίες οι οποίες, αν και γυρίσθηκαν, παρέμειναν διά παντός στα ράφια. Η διανομή των ταινιών που παρουσιάζονται εδώ έγινε είτε από κινηματογραφικές εταιρείες (συνήθως για την επιστροφή του φόρου) είτε κατευθείαν από το ΕΚΚ, που ως τώρα μίσθωνε κάποια αίθουσα για μια έστω τυπική παρουσίασή τους στο κοινό. Στις παρενθέσεις, δίπλα στους τίτλους των ταινιών, αναφέρονται σε εκατομμύρια δραχμές τα συνολικά ποσά που χορηγήθηκαν από το ΕΚΚ για την παραγωγή της κάθε ταινίας. Τα στοιχεία αυτά δόθηκαν από το ίδιο το ΕΚΚ, που συνεργάσθηκε υποδειγματικά για αυτή την έρευνα. Χωρίσαμε τη στήλη των εισιτηρίων ανά ενότητες για να μην αδικήσουμε κανέναν. Ούτως ή άλλως τα εισιτήρια παρουσιάζονται κατά προσέγγιση. Για τα έσοδα των ταινιών στις αίθουσες δεν έχετε παρά να πολλαπλασιάσετε τα εισιτήρια της καθεμιάς με έναν μέσο όρο τιμής εισιτηρίου· ας πούμε 1.500 δρχ. Ενα απλό παράδειγμα: Η ταινία «Ζωή», όπως βλέπουμε, κόστισε στο κράτος 80 εκατ. δρχ. Είναι ενταγμένη στην κλίμακα 2.000-10.000 εισιτήρια. Αν υποθέσουμε ότι «έκοψε» το μάξιμουμ, δηλαδή 10.000 εισιτήρια, τι έχουμε; 10.000 Χ 1.500: 15 εκατ. δρχ. έσοδα.

Τα τελευταία 10 χρόνια οι σκηνοθέτες που αναφέρονται εδώ διαχειρίσθηκαν κρατικά χρήματα ύψους 4 δισ. δρχ., τα οποία υποτίθεται ότι «ανήκουν» στον κινηματογράφο. Σύμφωνα με τον πίνακα, ελάχιστοι κέρδισαν το στοίχημα με το κοινό και οι περισσότεροι, ενώ το έχασαν, μυαλό ακόμη δεν έβαλαν… Κάποιοι συνεχίζουν να το παλεύουν. Κάποιοι άλλοι δεν είχαν ποτέ ανάγκη. Και μερικοί από αυτούς δεν βρίσκονται πλέον κοντά μας.

Είναι να αναρωτιέται κανείς πάντως: Πόσους από αυτούς τους σκηνοθέτες αναγνωρίζει σήμερα ο μέσος έλληνας θεατής; Ή, για να γίνουμε πιο ακριβείς, πόσες από τις ταινίες που παραθέτουμε έχουν κάτι να θυμίσουν στον μέσο έλληνα θεατή; Πόσοι θυμούνται τίτλους όπως «Εναστρος θόλος», «Το φτερό της μύγας», «Το σπίτι στην εξοχή» και «Δύο ήλιοι στον ουρανό»; Υστερα θα βρούμε και κάποια αλαλούμ. Μια ταινία όπως το «Πες πως μ’ αγαπάς» επιχορηγήθηκε από το κράτος με 50 εκατ. δρχ. και την είδαν λιγότεροι από χίλιοι άνθρωποι, την ώρα όπου το «Safe sex» (ασχέτως από το αν συμφωνούμε ή όχι με την αισθητική του) δεν πήρε φράγκο και την είδε όλη η Ελλάδα (τα 15 εκατ. δρχ. που αναγράφονται δίπλα στον τίτλο τα πήρε από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου αφότου βγήκε στις αίθουσες).

Αναρωτιέσαι τελικά ποιοι εγκρίνουν τα σενάρια. Διότι πόσες από αυτές τις ταινίες είχαν ειλικρινά κάτι να μας πουν και πόσες θα τις θυμόμαστε για την αναβάθμιση της κινηματογραφικής τέχνης στην Ελλάδα; Αξιζαν λοιπόν τον κόπο τα τόσα δισεκατομμύρια δραχμές που σπαταλήθηκαν στον βωμό της ελληνικής ταινίας στην οποία δεν πατάει άνθρωπος; Αξιζαν οι ώρες, τα άγχη και οι ανησυχίες για μια βιοτεχνία επιχορήγησης ονείρων σε μια εποχή όπου τα όνειρα είναι αδιέξοδα και τα λεφτά (υποτίθεται) λίγα; Ισως η απάντηση να είναι «ναι». Και πάλι καλά, μπορεί να λένε μερικοί, διότι αν δεν είχαμε και αυτές τις ταινίες, τι θα είχαμε; Οπως λέμε, στους τυφλούς βασιλεύει ο μονόφθαλμος…

Από την άλλη μεριά βέβαια «κάτι» ευθύνεται για όλην αυτή την κατάσταση. Υπάρχουν πολλά κρυφά «γιατί». Λόγου χάρη, γιατί το ΕΚΚ δέχεται να χρηματοδοτεί «καταξιωμένους» έλληνες κινηματογραφιστές κρίνοντας από το όνομα και όχι από το σενάριο που καταθέτουν; Και γιατί οι έλληνες «καταξιωμένοι» σκηνοθέτες πρέπει να θεωρούν δεδομένη τη χρηματοδότησή τους; Γιατί αυτή η «πελατειακή σχέση φιλίας» (που παλαιότερα είχε κατηγορηθεί στους επίσημους θεσμούς για κομματικό φαβοριτισμό); Δεχόμαστε ότι, όπως σε όλα, έτσι και εδώ λειτουργεί το φαινόμενο του ρίσκου και της αλυσιδωτής αντίδρασης και ότι, αν το Κέντρο δεν εγκρίνει, αυτομάτως ο ρόλος του αποδυναμώνεται. Είναι βέβαιο ότι πολλά επαγγέλματα θα είχαν πρόβλημα (τεχνικοί, ηλεκτρολόγοι, φωτιστές κ.ά.), αν το ΕΚΚ δεν είχε δώσει το οκέι για 12-15 ταινίες ετησίως. Ετσι όμως, από ό,τι φαίνεται, καταλήγουμε σε αδιέξοδο. Κάτι πρέπει να αλλάξει. Εκτός βέβαια αν κάνουμε λάθος. Οι αριθμοί ωστόσο δεν κάνουν ποτέ λάθος.

Σε ποιους δόθηκαν τα χρήματα

Ποιοι μοιράστηκαν τα δισεκατομμύρια για την αποκρυστάλλωση του «ονείρου» (ή του εφιάλτη) που είδαμε στις αίθουσες:

* Αγγελή Γκαίη (Μοίρα)

* Αγγελίδη Αντουανέτα (Ωρες)

* Αγγελόπουλος Θόδωρος (Το μετέωρο βήμα του πελαργού, Το βλέμμα του Οδυσσέα, Μια αιωνιότητα και μια μέρα)

* Αθανίτης Δημήτρης (Αντίο Βερολίνο)

* Αλεξανδράκη Ελένη (Σταγόνα στον ωκεανό)

* Αλεξάκης Γιάννης (Οι Αθηναίοι)

* Αντωνίου Αγγελική (Δονούσα)

* Αντωνόπουλος Τάκης (Η νύχτα της μυστικής συνάντησης)

* Αριστόπουλος Κώστας (Εναστρος θόλος)

* Βαρδαρός Λεωνίδας (Ούλοι εμείς, εφέντη)

* Βαφέας Βασίλης (Κοσμικό ανατομείο, Κάθε Σάββατο)

* Βιανέλλης Φρέντι (Ονειρο 2)

* Βιβάνκος Πατρίς (Ζωή χαρισάμενη)

* Βούλγαρης Παντελής (Ησυχες ημέρες του Αυγούστου, Ακροπόλ, Ολα είναι δρόμος)

* Βούπουρας Χρήστος (Μιρουπάφσιμ)

* Γιατζουζάκης Δημήτρης (Η φανουρόπιτα, Μη μου άπτου)

* Γιούργου Λάγια (Το σπίτι στην εξοχή)

* Γιάνναρης Κωνσταντίνος (Από την άκρη της πόλης)

* Γκορίτσας Σωτήρης (Δέσποινα, Απ’ το χιόνι, Βαλκανιζατέr)

* Γραμματικός Νίκος (Κλειστή στροφή, Η εποχή των δολοφόνων, Απόντες)

* Δαμιανός Αλέξης (Ηνίοχος)

* Δημόπουλος Ντίνος (Τα δελφινάκια του Αμβρακικού)

* Δίτσας Μένιος (Η αυλή με τα σκουπίδια)

* Ευαγγελάκου Κατερίνα (Ιαγουάρος)

* Ζερβουλάκος Νίκος (Με τον Ορφέα τον Αύγουστο)

* Ζερβός Νίκος (Γυναίκες δηλητήριο)

* Ζυρίνης Κώστας (Η αυλή με τα σκουπίδια)

* Ηλιοπούλου Βασιλική (Το πέρασμα, Με μια κραυγή)

* Ηλιού Μαρία (Τρεις εποχές)

* Ινδαρές Δημήτρης (Ο τσαλαπετεινός του Γουαϊόμινγκ)

* Κακογιάννης Μιχάλης (Πάνω, κάτω και πλαγίως)

* Καραμαγγιώλης Μενέλαος (Blackout)

* Καρκανεβάτος Πάνος (Μεταίχμιο)

* Καρυπίδης Γιώργος (Πεθαμένο λικέρ, Οι μαγεμένοι)

* Κοκκινόπουλος Πάνος (Τα σημάδια της νύχτας)

* Κορνήλιος Νίκος (Ισημερία, Αθώο σώμα)

* Κουτσιαμπασιάκος Δημήτρης (Υψωμα 33)

* Κούνδουρος Νίκος (Byron)

* Κόκκινος Αντώνης (Τέλος εποχής, Ο αδελφός μου κι εγώ)

* Κόρρας Γιώργος (Μιρουπάφσιμ)

* Λιάππα Φρίντα (Τα χρόνια της μεγάλης ζέστης)

* Μαλέα Ολγα (Ο οργασμός της αγελάδας, Η διακριτική γοητεία των αρσενικών)

* Μαρούλης Παναγιώτης (Πριν το τέλος του κόσμου)

* Μαυράκη Ισαβέλλα (Τράνζιτο)

* Μπελέση Στέλλα (Μαρία Ηλέκτρα)

* Μπουλμέτης Τάσος (Βιοτεχνία ονείρων)

* Μπουντούρης Βασίλης (Μπίζνες στα Βαλκάνια)

* Νικολαΐδης Νίκος (Singapore Sling)

* Ξανθόπουλος Λευτέρης (Ο δραπέτης)

* Παναγιωτάτος Δημήτρης (Εραστές στη μηχανή του χρόνου, Μοναξιά μου όλα)

* Παναγιωτόπουλος Νίκος (Ονειρεύομαι τους φίλους μου, Ο εργένης)

* Πανουσόπουλος Γιώργος (Ελεύθερη κατάδυση)

* Παπαδάκης Γιάννης (Ασπρο κόκκινο)

* Παπαδόπουλος Χάρης (Προς την ελευθερία)

* Παπαθανασίου Θανάσης (Safe sex)

* Παπαχρήστου Σοφία (Τα χρυσά μήλα των Εσπερίδων)

* Πάσαρη Μαριτίνα (Η γυναίκα που επιστρέφει)

* Περάκης Νίκος (Προστάτης οικογενείας)

* Πετρόπουλος Γιάννης (6 με έξι)

* Πάντζης Ανδρέας (Η σφαγή του κόκορα)

* Ρακιντζής Θανάσης (Η Αριάδνη μένει στη Λέρο)

* Ρικάκη Λουκία (Κουαρτέτο σε τέσσερις κινήσεις, Συμφωνία χαρακτήρων)

* Ρέππας Μιχάλης (Safe sex)

* Σαββάτης Νίκος (Η γυναίκα που επιστρέφει)

* Σερντάρης Βαγγέλης (Βασιλική)

* Σιοπαχάς Χρήστος (Το φτερό της μύγας)

* Σισκοπούλου Φωτεινή (Η ζωή ενάμισι χιλιάρικο)

* Σκρουμπέλος Θανάσης (Ο Τζόνι Κελν κυρία μου, Η αυλή με τα σκουπίδια, Χαβάη)

* Σμαραγδής Γιάννης (Καβάφης)

* Σολδάτος, Γιάννης (Το αίνιγμα)

* Σπετσιώτης Τάκης (Τα κοράκια)

* Σπυριδάκης Τάκης (Ο κήπος του Θεού)

* Σπύρου Δημήτρης (Ονειρο σε άσπρο φόντο)

* Σταμπουλόπουλος Γιώργος (Δύο ήλιοι στον ουρανό)

* Τομαδάκη Κωστούλα (Πες πως μ’ αγαπάς)

* Τριανταφυλλίδης Νίκος (Ράδιο Μόσχα)

* Τσεμπερόπουλος Γιώργος (Αντε γεια)

* Τσιώλης Σταύρος (Ερωτας στη χουρμαδιά, Παρακαλώ, γυναίκες μην κλαίτε, Ας περιμένουν οι γυναίκες)

* Τυπάλδος Γιάννης (Αγνωστη χώρα)

* Χαραλαμπόπουλος Στέλιος (Αδης)

* Χαραλαμπίδης Ρένος (Νο budget story)

* Χατζής Ευθύμιος (Ρόδινα ακρογιάλια)

* Χολέβας Μάρκος (Αυτόπτης μάρτυρας)

* Χούρσογλου Περικλής (Λευτέρης Δημακόπουλος, Ο κύριος με τα γκρι)

* Ψαρράς Τάσος (Η άλλη όψη, Οι αριθμημένοι)