Με ατμόσφαιρα παραμυθιού, στοιχεία λογοτεχνίας τρόμου και άφθονες αναφορές στη σύγχρονη ποπ κουλτούρα, το «Κουνελάκι» της Μόνα Αγουάντ, μιας συγγραφέως ειδικευμένης στα best sellers, είναι σίγουρα ένα ανάγνωσμα ανατρεπτικό και απολαυστικό.

Η δημιουργός του έχει υπάρξει τρεις φορές φιναλίστ για το βραβείο Goodreads Choice, φιναλίστ για το Giller Prize και νικήτρια του Amazon Best First Novel Award, ενώ το συγκεκριμένο μυθιστόρημα (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός) ήταν υποψήφιο για πολλά βραβεία και έχει ξεχωρίσει ως Βιβλίο της Χρονιάς για το 2019 σύμφωνα με τα περιοδικά «TIME», «Vogue» και «Electric Literature». Δεν είναι τυχαίο ότι πρόκειται να μεταφερθεί στον κινηματογράφο από την Bad Robot Productions.

Η 47χρονη συγγραφέας από το Μόντρεαλ του Καναδά σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Μπράουν και έκανε το μεταπτυχιακό της στην Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, όπου η διατριβή της αφορούσε τον φόβο στα παραμύθια. Το 2018 ολοκλήρωσε το διδακτορικό της στη Δημιουργική Γραφή και την Αγγλική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Ντένβερ.

Σήμερα, διδάσκει Δημιουργική Γραφή στο Πανεπιστήμιο Syracuse και ζει στη Βοστώνη. Από τις εκδόσεις Ψυχογιός ετοιμάζεται και το νέο της μυθιστόρημα «Σε αγαπάμε, Κουνελάκι».

Το BHMAgazino μίλησε μαζί της για τις γυναικείες κλίκες και τα διλήμματα των καλλιτεχνών στην εποχή μας.

Το «Κουνελάκι» έχει αποκτήσει, με το πέρασμα των χρόνων, έναν σχεδόν καλτ χαρακτήρα. Πότε συνειδητοποιήσατε για πρώτη φορά ότι ο κόσμος έχει αρχίσει πραγματικά να παθαίνει εμμονή με αυτό το βιβλίο;

«Νομίζω, όταν άρχισαν να με κάνουν συνεχώς tag στο Instagram. Ανθρωποι μοιράζονταν τα τατουάζ και τα έργα τέχνης που είχαν φτιάξει εμπνευσμένοι από το βιβλίο. Ηταν πραγματικά απίστευτο».

Το βιβλίο σας είναι γεμάτο σκηνές ωμότητας και σουρεαλισμού, μιλάει όμως για τη μοναξιά και την ανάγκη να ανήκεις κάπου. Ξεκινήσατε από αυτόν τον συναισθηματικό πυρήνα και μετά οδηγηθήκατε στο horror ή τελικά το είδος καθόρισε το περιεχόμενο;

«Πάντα ξεκινώ από τον συναισθηματικό πυρήνα και αυτός καθορίζει τα είδη με τα οποία θα “παίξω”. Από πολύ νωρίς ήξερα ότι στο βάθος της η αφήγησή μου θα ήταν η ιστορία ενός outsider, αλλά και μια εξερεύνηση του τι σημαίνει να είσαι καλλιτέχνης και να βρίσκεις την πηγή της δημιουργικότητάς σου».

Οι ηρωίδες σας είναι ταυτόχρονα γελοίες και τρομακτικές. Τι σας οδήγησε στο να περιγράψετε μια γυναικεία κλίκα σαν μια παρέα γοητευτικών τεράτων;

«Οι γυναικείες κλίκες μπορούν να είναι πραγματικά τρομακτικές. Υπάρχει κάτι το μυστηριώδες και ταυτόχρονα σαγηνευτικό σε αυτές. Συνήθως είναι ομοιογενώς όμορφες, έχουν τη δική τους γλώσσα, τη δική τους ιεραρχία – και συχνά έχουν και τα θύματά τους. Ως μοναχικό άτομο, που ποτέ δεν ένιωσα απολύτως σαν στο σπίτι μου μέσα στη συνθήκη που ορίζουμε συνήθως ως θηλυκότητα, πάντα τις φοβόμουν».

Πολλοί αναγνώστες μιλούν για αναφορές σε παραμύθια, στο φιλμ «Φονικό πάθος» (Heathers, 1989), ακόμη και στην «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων». Ποια βιβλία, ταινίες ή σειρές σάς επηρέασαν τελικά;

«Ολα αυτά στην πραγματικότητα. Οσον αφορά τα παραμύθια, με τραβούσε ιδιαίτερα “H Πεντάμορφη και το Τέρας”. Λατρεύω όλα τα παραμύθια με ζώα-γαμπρούς και νύφες. Νομίζω ότι μας λένε πάρα πολλά για τη σχέση μας με την επιθυμία – και το “Κουνελάκι” είναι ένα βιβλίο απολύτως εμμονικό με την επιθυμία. Επίσης, με επηρέασαν πολύ οι εφηβικές ταινίες των 80s και των 90s, όπως “Η κουκλίτσα με τα ροζ” και “Οι Μάγισσες” (The Craft)».

Αλλαξε αυτό το βιβλίο τον τρόπο με τον οποίο διδάσκετε Δημιουργική Γραφή στους φοιτητές σας στο Πανεπιστήμιο Syracuse;

«Σίγουρα. Νομίζω ότι πλέον έχω μεγαλύτερη επίγνωση όλων των τρόπων με τους οποίους ένα μάθημα δημιουργικής γραφής μπορεί να γίνει… κόλαση».

Το «Κουνελάκι» έχει εμπνεύσει memes, TikTok videos, fan art και έντονες συζητήσεις στο Reddit. Ποια ήταν η πιο παράξενη ή απρόσμενη αντίδραση αναγνώστη που έχετε δει μέχρι τώρα;

«Ισως με εντυπωσιάζει το πώς κάποιοι αναγνώστες βλέπουν το σουρεαλιστικό ταξίδι της βασικής ηρωίδας ως μεταφορά για τη βίωση μιας ψυχικής ασθένειας, όπως η σχιζοφρένεια. Για εμένα, πάντως, όλα όσα περνάει στο βιβλίο είναι κυριολεκτικά. Συνέβησαν στ’ αλήθεια, Κουνελάκι».

Η γυναικεία εμπειρία μπορεί να είναι ταυτόχρονα ενδυναμωτική και ασφυκτική. Πώς βλέπετε τις σύγχρονες φεμινιστικές συζητήσεις γύρω από την κοινότητα, την αλληλεγγύη και τους κινδύνους του εσωτερικευμένου μισογυνισμού;

«Νομίζω ότι είναι εξαιρετικά σημαντικές συζητήσεις – και σίγουρα όλα τα βιβλία μου αποτελούν αντανάκλασή τους, με την ελπίδα ότι αυτές οι συζητήσεις θα συνεχιστούν».

Η πρωταγωνίστριά σας ταλαντεύεται διαρκώς ανάμεσα στην ανάγκη να δείχνει «cool και υπεράνω» και στην απελπισμένη επιθυμία να ανήκει κάπου. Πιστεύετε ότι αυτή η ένταση αντικατοπτρίζει κάτι ιδιαίτερο σχετικά με τον millennial ή μετα-#MeToo γυναικείο ψυχισμό;

«Ισως. Σίγουρα λέει κάτι για εμένα. Και λέει επίσης κάτι για το θεμελιώδες δίλημμα κάθε καλλιτέχνη: παραδίνεσαι στον κόσμο, στην ομάδα, ή προσπαθείς να κρατήσεις απόσταση για να παραμείνεις ο εαυτός σου;».

Πολλοί συγγραφείς σήμερα βρίσκονται σε άλλο ένα δίλημμα, καθώς αισθάνονται πως πρέπει να πάρουν θέση για ό,τι συμβαίνει, έχοντας τον φόβο της παρερμηνείας ή της εργαλειοποίησης της τοποθέτησής τους. Πώς παραμένει κανείς δημιουργικός όταν συμβαίνουν τόσες τραγωδίες γύρω του;

«Ο κόσμος χρειάζεται την τέχνη. Είναι ένας τρόπος να μετατρέπουμε τον πόνο σε δύναμη, να ονομάζουμε το ανείπωτο, να εκφράζουμε πράγματα που δεν κατανοούμε πάντα πλήρως. Νομίζω ότι εν μέρει η διέξοδος από κάθε τραγωδία περνά μέσα από τη δημιουργική έκφραση».

Συχνά γράφετε για χαρακτήρες που νιώθουν παγιδευμένοι σε συστήματα που δεν σχεδίασαν οι ίδιοι. Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία έχει ευθύνη να συγκρούεται με δομές εξουσίας – πατριαρχικές, θεσμικές ή γεωπολιτικές – ή θεωρείτε πως ο ρόλος της είναι να αποκαλύπτει την ανθρώπινη εμπειρία μέσα σε αυτές;

«Πιστεύω ότι αποκαλύπτοντας την ανθρώπινη εμπειρία μέσα στα συστήματα η λογοτεχνία έρχεται αυτομάτως σε σύγκρουση με αυτά. Αυτό ακριβώς επιδιώκουν όλα τα βιβλία μου. Αναδεικνύουν και δίνουν αξία στις περιθωριακές ανθρώπινες υπάρξεις».