Ανοίγοντας, αργά το μεσημέρι της Τετάρτης – που ήταν και Πρωταπριλιά –, το site του «Βήματος», έπεσα πάνω στην κεντρική είδηση που είχε τίτλο «Τραμπ: Ο νέος ηγέτης του Ιράν μόλις μου ζήτησε εκεχειρία – Ο όρος που θέτει». Φυσικά, θεώρησα ότι πρόκειται για το καθιερωμένο πρωταπριλιάτικο αστείο.
Ανάμεσα σε άλλες δουλειές και διάφορα κλικ, είδα, με έκπληξη, την ίδια είδηση και σε άλλες ιστοσελίδες. Ενα μειδίαμα σχηματίστηκε στο πρόσωπό μου στη σκέψη ότι πλέον η ζωή μιμείται ξεκάθαρα την τέχνη, σκεπτόμενη όλο και πιο ευφάνταστα γεγονότα – εξάλλου και η ίδια η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν δεν θα φάνταζε πριν από κάποια χρόνια σαν πρωταπριλιάτικο αστείο;
Τι εννοεί;
Και για να γίνει ακόμα καλύτερο, λίγη ώρα αργότερα, και αφού το Ιράν είχε αρνηθεί το αίτημα κατάπαυσης του πυρός, μια ασάφεια γύρω από το τι ακριβώς εννοεί ο ηγέτης των ΗΠΑ άρχισε να διαχέεται στα γραφεία σύνταξης των εφημερίδων και των ιστοσελίδων. Η ζωή δεν αντιγράφει απλώς την τέχνη, αλλά προχωρά μέχρι την αφηρημένη τέχνη, που μένει ανοιχτή στις ερμηνείες της θεάτριας – στην περίπτωση του Τραμπ μένει ανοιχτή και στις προθέσεις του δημιουργού.
Οπως και να ‘χει, μοιάζει να ζούμε σε μια εποχή που τα όρια ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα είναι πιο θολά από ποτέ. Από την άλλη, σκέφτομαι ότι η φράση «ζούμε σε μια εποχή που τα όρια ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα είναι πιο θολά από ποτέ» θα μπορούσε να ειπωθεί σε οποιαδήποτε περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας. Μια πιο «ψαγμένη» φίλη που τα συζητούσαμε αυτά μου ανέφερε ότι ο Γκι Ντεμπόρ έγραφε από το 1967 ότι «μέσα στον πραγματικά αντεστραμμένο κόσμο, η αλήθεια είναι μια στιγμή τού ψεύδους». Κι ήταν μάλλον αναμενόμενο να πάει προς τα εκεί η κουβέντα μας, αφού είχαμε μόλις παρακολουθήσει το ντοκιμαντέρ «Οργουελ: 2+2=5», για τη ζωή και τις μυθιστορηματικές προφητείες του διάσημου Βρετανού, όπως αναπαρίστανται και στην εποχή μας όχι μόνο σε κινηματογραφικές ταινίες, αλλά σε κοινοβούλια και σε πεδία μάχης. Είπαμε: Η ζωή μιμείται την τέχνη.
Οταν ωστόσο η μίμηση είναι πολύ καλή, αρχίζουν οι παρενέργειες. Είναι άλλο ένα κλισέ της εποχής να θυμίσουμε πόσο εκτεθειμένες και εκτεθειμένοι είμαστε στα δημιουργήματα της τεχνητής νοημοσύνης που μοιάζουν τόσο αληθινά. Κι είναι τέτοια η έκθεση που εύλογα – όπως όταν βλέπουμε τη μία πλευρά ενός κέρματος περιμένουμε να υπάρχει κάτι και στην άλλη – αμφισβητούμε και τα πραγματικά ερεθίσματα, θεωρώντας ότι δεν αποκλείεται να έχουν φτιαχτεί με τεχνητά μέσα. Ποιος τακτικός αναγνώστης ή άτακτη αναγνώστρια της στήλης θα έβαζε το χέρι στη φωτιά ότι όσα διαβάζει δεν τα δημιούργησε ένα πρόγραμμα;
Αλλά και πόσο να αντέξεις αυτή τη συνεχή μάχη να ξεχωρίσεις το πραγματικό από το τεχνητό, ειδικά όταν έχεις τις άλλες καθημερινές μάχες με την ακρίβεια και την ανασφάλεια. Κάπως έτσι, όσο η δυσκολία διάκρισης αληθινού και ψεύτικου μεγαλώνει, τόσο περισσότερο ρέπουμε προς την απάθεια. Και ίσως δεν είναι μόνο ότι μας νοιάζει όλο και λιγότερο η πραγματικότητα, είναι μάλλον ένας αυξανόμενος εθισμός στο όλο και πιο περίτεχνο ψέμα. Αν δεν μπορείς να ελέγξεις τη γνησιότητά του, απόλαυσέ το. Αν συμφωνείς και με το περιεχόμενό του, ακόμη καλύτερα.
Επ’ αμοιβή
Στο ίδιο πλαίσιο, είχε το ενδιαφέρον του την περασμένη εβδομάδα ότι οι μπούμερ που είμαστε (ακόμη) στο facebook δεχτήκαμε ένα μήνυμα που έλεγε ότι με κάποια χρέωση θα μπορούμε να γλιτώσουμε τον καταιγισμό διαφημίσεων που συνοδεύει το μέσο. Το βρήκα αρκετά συμβολικό: την αλήθεια την πληρώνεις είτε με χρήμα είτε με τον χρόνο σου. Αλλά αρκετά με όλα αυτά: ας δω αυτό το ρεαλιστικό βίντεο με μια γάτα που παίζει βόλεϊ με έναν κροκόδειλο.
