Στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τους Ωκεανούς του 2024, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να χαρακτηρίσει έως το 2030 το 30% των εθνικών χωρικών υδάτων της ως προστατευόμενα.

Με την οριοθέτηση των δύο θαλασσίων πάρκων στο Ιόνιο και στις Νότιες Κυκλάδες («Νότιο Αιγαίο-1») η χώρα ουσιαστικά υπερκαλύπτει τις δεσμεύσεις της καθώς οι εν λόγω εκτάσεις φθάνουν το 35%. Το επόμενο βήμα είναι η έκδοση των Προεδρικών Διαταγμάτων εντός του 2026, αφού πρώτα υποβληθούν στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Λίγο πριν από την εκπνοή του προηγούμενου έτους εγκρίθηκαν, με υπογραφή του γενικού γραμματέα του ΥΠΕΝ, Πέτρου Βαρελίδη, οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΜΠ) των δύο πάρκων, αφού πρώτα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση.

Μείζων προτεραιότητα είναι η εφαρμογή της απαγόρευσης χρήσης συρόμενων αλιευτικών εργαλείων που έρχονται σε επαφή με τον βυθό της θάλασσας, ενώ για την επιτήρηση των περιοχών ενισχύεται και ο ΟΦΥΠΕΚΑ, με τη δημιουργία νέων παραρτημάτων σε Μήλο, Αμοργό και Κύθηρα, αλλά και την αγορά τριών σκαφών και εννέα φουσκωτών ανοικτής θαλάσσης.

Ο ΟΦΥΠΕΚΑ θα δρα σε συνεργασία με το Λιμενικό Σώμα για την εφαρμογή διατάξεων που αποτρέπουν την υπεραλίευση και τη ρύπανση, ενώ δρομολογείται και η προμήθεια επιπλέον τεχνολογικού εξοπλισμού, μεταξύ του οποίου και υποθαλάσσια drones, ώστε να εξασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή κατόπτευση.

Η Αθήνα εξετάζει το ενδεχόμενο της επέκτασης της θαλάσσιας προστασίας και σε άλλες περιοχές, όπως είναι τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο. Η Τουρκία είχε αντιδράσει το περασμένο καλοκαίρι στην πρόταση για δημιουργία πάρκου στις Νότιες Κυκλάδες, με το υπουργείο Εξωτερικών της γείτονος να αναφέρεται σε μονομερείς ενέργειες χωρίς «νομικές συνέπειες στο πλαίσιο διασυνδεδεμένων ζητημάτων του Αιγαίου μεταξύ των δύο χωρών, συμπεριλαμβανομένων γεωγραφικών σχηματισμών των οποίων η ιδιοκτησία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συμφωνίες».

Η Αθήνα απάντησε ότι «το νομικό καθεστώς στο Αιγαίο είναι ξεκάθαρο. Η ελληνική κυριαρχία στην περιοχή αυτή ορίζεται σαφώς και οριστικώς από διεθνή συμβατικά κείμενα», επισημαίνοντας ότι η άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ελληνική κυριαρχία δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.