Ο πρόεδρος Τραμπ και οι κορυφαίοι σύμβουλοί του άφηναν εδώ και μήνες σαφείς αιχμές ότι σχεδιάζουν να «ρίξουν» τον Νικολάς Μαδούρο. Κι όμως, όταν αυτό τελικά συνέβη, τόσο η Ουάσιγκτον όσο και το Καράκας αιφνιδιάστηκαν από τη σφοδρότητα και την ταχύτητα της εισβολής.

Από τον Αύγουστο, οι ΗΠΑ είχαν συγκεντρώσει πολεμικά πλοία, μαχητικά αεροσκάφη και περίπου 15.000 στρατιώτες «στην πόρτα» της Βενεζουέλας. Βομβαρδιστικά πραγματοποιούσαν τακτικά πτήσεις σαν επίδειξη ισχύος, ενώ ήταν γνωστό ότι αμερικανικό προσωπικό των υπηρεσιών πληροφοριών βρισκόταν μέσα στη χώρα. Το Πεντάγωνο δημοσίευε βίντεο από ασκήσεις αμερικανικών δυνάμεων στην Καραϊβική για εφόδους σε συγκροτήματα και νυχτερινές πτήσεις, καθώς και εικόνες από δεκάδες πλήγματα εναντίον πλοιαρίων που χαρακτηρίζονταν ως μέσα διακίνησης ναρκωτικών.

Παρόλα αυτά, πολιτικοί και αναλυτές και στις δύο χώρες αναρωτιούνταν αν ο Τραμπ —που εξελέγη προβάλλοντας ως σύνθημα ότι δεν θα εμπλέξει τις ΗΠΑ σε πολέμους με στόχο αλλαγή καθεστώτος— θα προχωρούσε μέχρι τέλους.

Τα ξημερώματα του Σαββάτου, εκρήξεις ακούστηκαν στην πρωτεύουσα της Βενεζουέλας. Μέχρι να ανατείλει ο ήλιος στο Καράκας, η σχεδόν 13ετής εξουσία του Μαδούρο είχε τελειώσει. Με χειροπέδες, δεμένα τα μάτια και φορώντας γκρι φόρμα, βρισκόταν σε αμερικανικό πολεμικό πλοίο, καθ’ οδόν προς τη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσει κατηγορίες περί «ναρκο-τρομοκρατίας», έπειτα από μια επιχείρηση διάρκειας πέντε ωρών.

Μετά τη σύλληψη Μαδούρο, τι;

Το τι θα ακολουθήσει δεν είναι σαφές, καθώς οι ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά στο ενδεχόμενο να αναλάβουν τον έλεγχο της Βενεζουέλας σε μια εξαιρετικά επισφαλή στιγμή. Η αποστολή αποτέλεσε την κορύφωση μηνών μυστικού σχεδιασμού —και μιας σειράς αντιφατικών σημάτων— που επέτρεψαν στην Ουάσιγκτον να διατηρήσει το στοιχείο του αιφνιδιασμού, παρότι σε ορισμένες στιγμές η εισβολή έμοιαζε σχεδόν αναπόφευκτη.

Πώς οι ΗΠΑ «ανέτρεψαν» τον Μαδούρο – Οι πρακολουθήσεις, οι πρόβες, το καρφί

Από τα τέλη του περασμένου καλοκαιριού, στελέχη πληροφοριών άρχισαν να παρακολουθούν τι έτρωγε ο Μαδούρο και τι φορούσε, πού διέμενε και πώς μετακινούνταν — με τη βοήθεια πηγής μέσα στον στενό του κύκλο, σύμφωνα με αξιωματούχους της κυβέρνησης και άλλους γνώστες της επιχείρησης. Την ίδια ώρα, αμερικανικές ειδικές δυνάμεις έκαναν ασταμάτητα πρόβες, εξασκώντας σενάρια «εξαγωγής» του προέδρου της Βενεζουέλας μέσα σε ένα πιστό αντίγραφο του οχυρωμένου συγκροτήματος όπου βρισκόταν.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ και ο σύμβουλος εσωτερικής ασφάλειας Στίβεν Μίλερ συναντιούνταν τακτικά για να συζητούν την αποστολή. Όλο αυτό το διάστημα, οι σύμβουλοι του Τραμπ είχαν διχογνωμίες για το αν μια στρατιωτική επιχείρηση ήταν συνετή επιλογή — και κατά καιρούς έδιναν δημόσια αντικρουόμενες δηλώσεις, επιμένοντας ότι δεν επιδιώκουν την ανατροπή του Μαδούρο, ενώ παράλληλα η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή διογκωνόταν. Στρατιωτικοί είχαν προειδοποιήσει τον Τραμπ ότι οποιοδήποτε λάθος σε μια τόσο περίπλοκη αποστολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ταπεινωτική αποτυχία. Η αλλαγή καθεστώτος, ακόμη κι αν παρουσιαζόταν ως «πόλεμος κατά των ναρκωτικών», θα μπορούσε να εξοργίσει τη συντηρητική βάση του, προειδοποιούσαν ορισμένοι συνεργάτες του.

Τελικά, σύμφωνα με αξιωματούχους, ο Τραμπ κατέληξε ότι ο Μαδούρο —ο οποίος αντιμετωπίζει κατηγορίες στις ΗΠΑ— πρέπει να λογοδοτήσει και ότι οι υποστηρικτές του θα στηρίξουν την απόφασή του. Ζήτησε το σχέδιο να κρατηθεί αυστηρά μέσα στο πλαίσιο ενός μικρού κύκλου κορυφαίων συνεργατών, ώστε να μην χαλάσει ο αιφνιδιασμός.

Οι πρώτες προσπάθειες, πού «κόλλησαν»

Όλα ήταν έτοιμα μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου, όμως περίμενε να δει αν ο Μαδούρο θα εγκατέλειπε την εξουσία χωρίς να χρειάζεται η επιχείρηση. Όταν έκρινε ότι η διπλωματική οδός είχε εξαντληθεί, έδωσε την τελική έγκριση. Οι αμερικανικές δυνάμεις επιχείρησαν να θέσουν σε εφαρμογή το σχέδιο αρκετές φορές —ανάμεσά τους τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά— όμως οι προηγούμενες προσπάθειες «κόλλησαν» λόγω καιρού και τα βομβαρδιστικά, τα μαχητικά και τα ιπτάμενα τάνκερ που είχαν πετάξει προς την Καραϊβική έλαβαν εντολή να επιστρέψουν.

Σύμφωνα με ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο, ο Τραμπ άφησε στο Πεντάγωνο να αποφασίσει πότε ήταν η κατάλληλη στιγμή να δοθεί το «πράσινο φως». Στις 10:46 το βράδυ της Παρασκευής, η «Επιχείρηση Absolute Resolve» ξεκίνησε.

«Καλή τύχη και καλή δύναμη», είπε ο Τραμπ στους στρατιωτικούς διοικητές — μήνυμα που μεταφέρθηκε στις αμερικανικές δυνάμεις που βρίσκονταν ήδη σε ετοιμότητα.

Σε έναν πρόχειρα διαμορφωμένο, ασφαλή χώρο στο Μαρ-α-Λάγκο, το θέρετρο του στη Φλόριντα, ο Τραμπ παρακολούθησε να εξελίσσεται ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα των δύο προεδρικών του θητειών. Με κορυφαίους συνεργάτες στο πλευρό του, λάμβανε ενημερώσεις «λεπτό προς λεπτό», καθώς 150 πολεμικά αεροσκάφη απογειώνονταν από 20 διαφορετικά σημεία σε όλο το δυτικό ημισφαίριο, με προορισμό την πρωτεύουσα της Βενεζουέλας, πριν οι δυνάμεις εφόδου προωθηθούν μέχρι το υπνοδωμάτιο του Μαδούρο. Σύμφωνα με εικόνες που δημοσιοποίησε η κυβέρνηση, η ομάδα του παρακολουθούσε σε μια μεγάλη οθόνη το X, ελέγχοντας αν εμφανίζονται αναρτήσεις με τη λέξη «Venezuela».

Ήταν λίγο μετά τη 1:30 π.μ. (τοπική ώρα Καράκας — μία ώρα μπροστά από την Ουάσιγκτον) όταν κάτοικοι ανέφεραν ότι άρχισαν να ακούν αεροπλάνα πάνω από την πόλη.

«Νόμιζα ότι θα πεθάνω» – Αποκαλυπτικές μαρτυρίες από το Καράκας

Η Γκαμπριέλα Μάρκες κοιμόταν στο σπίτι της στην ανατολική πλευρά του Καράκας, όταν ο αδελφός της την ξύπνησε λέγοντάς της ότι οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν επίθεση εναντίον του καθεστώτος. «Όντως βομβαρδίζουν», της είπε. Η Μάρκες ανέβηκε τρέχοντας στην ταράτσα: ο βόμβος των αεροσκαφών γέμιζε τον νυχτερινό ουρανό. «Το μόνο που άκουγες ήταν εκρήξεις», είπε.

Κάτοικοι του Καράκας περιέγραψαν εκρήξεις που έκαναν τα τζάμια να τρίζουν, οικογένειες που κρύβονταν κάτω από έπιπλα, αλλά και ανθρώπους που έβγαιναν στους δρόμους για να τραβήξουν βίντεο τις στήλες καπνού που σηκώνονταν και τα αμερικανικά αεροσκάφη που πετούσαν χαμηλά πάνω από την πρωτεύουσα. Συνδέονταν μέσω VPN για να αποκτήσουν πρόσβαση στο YouTube και το X, τα οποία είναι μπλοκαρισμένα στη Βενεζουέλα, ώστε να καταλάβουν ποιοι στόχοι επλήγησαν και να διακινήσουν φήμες για αμερικανούς στρατιώτες στους δρόμους.

Ο Ματέο Χιράλδο, οδηγός ταξί, οδηγούσε λίγα χιλιόμετρα μακριά από την αεροπορική βάση Λα Καρλότα στο Καράκας όταν άκουσε τις εκρήξεις. «Το αυτοκίνητο ανασηκώθηκε από το έδαφος από το ωστικό κύμα», είπε. «Νόμιζα ότι θα πεθάνω».

Τα «οπλα» των ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν για τη συγκεκριμένη επιχείρηση συντριπτική αεροπορική ισχύ: μαχητικά F-18, F-22 και F-35, αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου EA-18 Growler, αεροσκάφη διοίκησης και ελέγχου E-2 Hawkeye και βομβαρδιστικά B-1, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν έως και 24 πυραύλους κρουζ το καθένα, καθώς και μη επανδρωμένα, τηλεχειριζόμενα drones. Αποστολή τους ήταν να «διαλύσουν και να αχρηστεύσουν» τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας της Βενεζουέλας, όπως δήλωσε στους δημοσιογράφους το Σάββατο ο πρόεδρος του Μικτού Επιτελείου (Joint Chiefs) στρατηγός Νταν Κέιν, «ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση των ελικοπτέρων προς την περιοχή-στόχο».

Τα ελικόπτερα που μετέφεραν τη δύναμη «εξαγωγής» και στελέχη των αρχών, σε ορισμένα σημεία της πτήσης προς τη Βενεζουέλα πετούσαν μόλις περίπου 30 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ένα αμερικανικό αεροσκάφος χτυπήθηκε κατά την επιχείρηση, αλλά παρέμεινε επιχειρησιακό και επέστρεψε με ασφάλεια. Υπήρξαν τραυματισμοί στις αμερικανικές δυνάμεις, όμως δεν υπήρξαν νεκροί Αμερικανοί, σύμφωνα με τον Τραμπ.

Στις 2:01 π.μ. (τοπική ώρα), σύμφωνα με τον Κέιν, ομάδα της Delta Force έφτασε στο συγκρότημα του Μαδούρο. Καθώς πλησίαζαν, τα αμερικανικά ελικόπτερα δέχθηκαν πυρά, είπε ο ίδιος, και οι αμερικανικές δυνάμεις απάντησαν με «συντριπτική ισχύ και σε αυτοάμυνα». Όταν οι ειδικές δυνάμεις μπήκαν στο εσωτερικό του συγκροτήματος, αντάλλαξαν πυρά με δυνάμεις της Βενεζουέλας, σύμφωνα με τον Τραμπ. Ο Μαδούρο και η σύζυγός του προσπάθησαν να καταφύγουν σε ένα «δωμάτιο ασφαλείας» ενισχυμένο με χάλυβα, όμως δεν πρόλαβαν να κλείσουν την πόρτα. «Παραδόθηκαν» και τέθηκαν υπό κράτηση από τις αμερικανικές αρχές, είπε ο Κέιν.

Ο Ντένις Εσκίβελ κοιμόταν στο σπίτι του κοντά στο συγκρότημα του Μαδούρο, όταν ξύπνησε από τους θορύβους από τους γείτονες. Οι αστυνομικοί που συνήθως ήταν στημένοι στον δρόμο έξω από την πολυκατοικία του είχαν εξαφανιστεί. «Το έβαλαν στα πόδια και άφησαν πίσω μόνο κάλυκες από καραμπίνες», είπε. «Το μόνο που ήξερα ήταν ότι το παλάτι ήταν σκοτεινό».

Κάτοικοι ανέφεραν ότι το ρεύμα εκείνη την ώρα κόπηκε. «Τα φώτα στο Καράκας έσβησαν σε μεγάλο βαθμό χάρη σε τεχνογνωσία που διαθέτουμε», είπε ο Τραμπ. Μέχρι τις 3:29 π.μ., ο Μαδούρο και η «πρώτη κυρία» Σίλια Φλόρες βρίσκονταν σε αμερικανικό αεροσκάφος, καθ’ οδόν εκτός Βενεζουέλας. Αργότερα, ο Τραμπ ανάρτησε φωτογραφία του Μαδούρο πάνω στο USS Iwo Jima μετά τη σύλληψή του, όπου φοράει σκούρα γυαλιά, κάτι που μοιάζει με χειροπέδες και φόρμα της Nike.

Η επόμενη μέρα στη Βενεζουέλα

Σύμφωνα με κατηγορητήριο που δόθηκε στη δημοσιότητα, τόσο ο Μαδούρο όσο και η Φλόρες αντιμετωπίζουν πλέον ομοσπονδιακές κατηγορίες στη Νότια Περιφέρεια της Νέας Υόρκης. Το κατηγορητήριο υποστηρίζει ότι ο Μαδούρο διευκόλυνε τη μεταφορά «χιλιάδων τόνων κοκαΐνης στις Ηνωμένες Πολιτείες».

Οι δύο τους έφτασαν το βράδυ του Σαββάτου στη Νέα Υόρκη, όπου θα παραμείνουν υπό ομοσπονδιακή κράτηση για τη διάρκεια της νομικής διαδικασίας. Στο Καράκας, οι κάτοικοι προσπαθούσαν να καταλάβουν τι φέρνει η επόμενη μέρα: κάποιοι έμεναν στα σπίτια τους, άλλοι σχημάτιζαν ουρές για τρόφιμα και βενζίνη. «Τώρα όλα είναι αβέβαια», είπε η Μαρία Ευχένια Ρενχίφο, η οποία βρισκόταν στο σπίτι με την οικογένειά της όταν οι εκρήξεις την πέταξαν από το κρεβάτι. «Όπως όλοι, ανησυχώ για την ασφάλεια της οικογένειάς μου, πάνω απ’ όλα για τα παιδιά».