Πως οι φόροι ρήμαξαν ένα κλάδο και στερούν 1 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση από τα δημόσια ταμεία

Ανήσυχη για μια ακόμη φορά είναι η παραγωγική και εμπορική αλυσίδα των καπνικών προϊόντων στη χώρα (αγρότες, εργάτες, μεταποιητές, βιομηχανία, χονδρέμποροι, λιανοπωλητές) που αθροίζει περί τις 60.000 οικογένειες από το ενδεχόμενο νέας αύξησης της φορολογίας στα βιομηχανοποιημένα τσιγάρα και στον καπνό.

Ανήσυχη για μια ακόμη φορά είναι η παραγωγική και εμπορική αλυσίδα των καπνικών προϊόντων στη χώρα (αγρότες, εργάτες, μεταποιητές, βιομηχανία, χονδρέμποροι, λιανοπωλητές) που αθροίζει περί τις 60.000 οικογένειες από το ενδεχόμενο νέας αύξησης της φορολογίας στα βιομηχανοποιημένα τσιγάρα και στον καπνό.
Το 2008 τα φορολογικά έσοδα από τα καπνικά προϊόντα είχαν διαμορφωθεί στα 3,2 δις. ευρώ. Από το 2010 και μετά μεσολάβησαν 7 αυξήσεις ΦΠΑ και Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) φτάνοντας τη φορολογία να αντιστοιχεί στο 83% της τελικής τιμής ενός πακέτου αλλά τα έσοδα για το κράτος στο τέλος του 2015 μόλις και μετά βίας έφτασαν τα 3,1 δις. ευρώ.
Και εδώ έγκειται η ένσταση όλων των εμπλεκόμενων στον κλάδο: τα έσοδα έμειναν ίδια αλλά οι φόροι κατέστρεψαν μια ολόκληρη αγορά. Από 32 δις. τσιγάρα το 2008, το 2014 οι πωλήσεις κατήλθαν στα 16 δις. τσιγάρα! Οι εταιρείες γράφουν ζημιές και λαμβάνουν μέτρα περιορισμού του κόστους, οι χονδρέμποροι κλείνουν ενώ πραγματικός αρμαγεδών «χτύπησε» τα περίπτερα, όπου τα τελευταία χρόνια από 30.000 πανελλαδικά περιορίστηκαν στα 20.000.
Περίπου το 70% του τζίρου των περιπτέρων προέρχεται από τα καπνικά προϊόντα με αποτέλεσμα αν χάνεις από αυτή τη δραστηριότητα, δεν μπορείς με τα υπόλοιπα προϊόντα να αντισταθμίσεις την απώλεια.
Το παράδοξο είναι ότι ο αριθμός των καπνιστών δεν έχει μειωθεί. Απλώς, οι καπνιστές στράφηκαν στα παράνομα τσιγάρα που πωλούνται προς ένα ευρώ το πακέτο. Το 2008, το παράνομο τσιγάρο αντιπροσώπευε το 2,2% της συνολικής αγοράς, ενώ το 2014 το ποσοστό αυτό λόγω της βαριάς φορολογίας στα νόμιμα κανάλια (γεγονός που δεν επιτρέπει μειώσεις στις τιμές) εκτοξεύτηκε στο 20,6%.
Δηλαδή 1 στα 5 τσιγάρα που καταναλώνονται είναι παράνομα με αποτέλεσμα το κράτος να έχει ετησίως διαφυγόντες φόρους 670 εκατ. ευρώ από τα τσιγάρα και άλλα περίπου 200 εκατ. ευρώ από τον παράνομο χύμα καπνό.
Σε χθεσινή συνέντευξη τύπου της Παπαστράτος -θυγατρική της Philip Morris- παρουσιάστηκαν τα παραπάνω στοιχεία τα οποία λίγο πολύ είναι γνωστά και τα έχουν επικαλεστεί και άλλοι φορείς των καπνικών προϊόντων στην προσπάθεια να αποδείξουν ότι ο «φόρος σκοτώνει τα έσοδα».
Τα στελέχη όμως της εταιρείας στάθηκαν περισσότερο στις ευεργετικές συνέπειες που είχε στον κλάδο και στα δημόσια έσοδα η μη επιβολή φόρων τα τελευταία δύο χρόνια.
Υπενθυμίζεται ότι από το 2013 άλλαξε η νέα δομή του φόρου δίνοντας έμφαση στον πάγιο φόρο και όχι στον αναλογικό, κάτι που προστάτευσε τα δημόσια έσοδα αφού περιόρισε τη δυνατότητα στις εταιρείες να επιδοθούν σε πόλεμο τιμών. Και ενώ η αγορά σωρρευτικά έχει χάσει το 50% της αξίας από το 2008, η πτώση το 2014 ήταν 7% και το 2015 περίπου 3%. Τα στελέχη της Παπαστράτος υποστηρίζουν ότι η αγορά δείχνει να βρίσκει ένα σημείο ισορροπίας το οποίο δεν θα πρέπει να διαταραχθεί με μια νέα φορολογία. Αυτό φαίνεται και στα δημόσια έσοδα. Την τριετία 2010-2012 -τις χρονιές δηλαδή με τις μεγάλες αυξήσεις- τα προϋπολογισθέντα έσοδα σε σχέση με τα πραγματοποιηθέντα είχαν μια απόκλιση 1,3 δις. ευρώ, ενώ την τριετία 2013 – 2015 η απόκλιση αυτή έχει περιοριστεί στα 200 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, αναφέρουν πως οι πρώτες ενδείξεις για το 2015 δείχνουν ότι το ποσοστό των παράνομων τσιγάρων επί της συνολικής αγοράς έχει υποχωρήσει αφού οι καπνιστές έχουν «συμβιβαστεί» με αυτές τις τιμές και σταδιακά περιορίζουν την κατανάλωση των παράνομων προϊόντων.
Γενικότερα τα στελέχη της Παπαστράτος εκτιμούν ότι αν μείνει σταθερό το φορολογικό πλαίσιο σε συνδυασμό με την εντατικοποίηση των ελέγχων και την ανάληψη περισσότερων πρωτοβουλιών από την Γενική Γραμματεία Καταπολέμηση της Διαφθοράς και τις διωκτικές αρχές θα έχει ως αποτέλεσμα τη σταθεροποίηση της της νόμιμης αγοράς και κατ΄έπέκταση και των φορολογικών εσόδων του κράτους.
Αξίζει να σημειωθεί πως τον τελευταίο χρόνο οι κατασχέσεις παράνομων προϊόντων μεταξύ 2014 και 2015 αυξήθηκαν κατά 50%, ενώ τοποθετήθηκαν και x-ray scanners στις πύλες εισόδου της χώρας.
Ο κλάδος των καπνικών προϊόντων απασχολεί περίπου 60.000 οικογένειες, συνεισφέρει το 7% των ετήσιων φορολογικών εσόδων και αντιπροσωπεύει το 9% των αγροτικών εξαγωγών με εξαγώγιμη αξία προϊόντων που σε ετήσια βάση ξεπερνά τα 500 εκατ. ευρώ.
Η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές

Τα στελέχη της Παπαστράτος τονίζουν πως ο ισχυρισμός ότι τα τσιγάρα στην Ελλάδα είναι φθηνά, άρα έχουν περιθώριο να αυξηθεί η τιμή τους δεν ευσταθεί και εξηγούν: Ο συνολικός φόρος προς λιανική τιμή πακέτου στην Ελλάδα είναι 83,2%. Δηλαδή από την τιμή του πακέτου μένει μόνο το 17% για να το μοιραστούν οι καπνοβιομηχανίες, οι χονδρέμποροι και τα σημεία λιανικής (περίπτερα και ψιλικατζίδικα). Ανάλογο φόρο στην Ε.Ε έχουν μόνο η Ιρλανδία (86,5%), η Φινλανδία (85,1%), η Βουλγαρία (84,2%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (84,1%). Χώρες που πλην της Βουλγαρίας οι πολίτες τους έχουν πολύ μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα από τους Ελληνες.
Παράλληλα, θεωρούν πως δεν υπάρχουν περιθώρια μείωσης των τιμών αφού και η χαμηλή τιμή ενός πακέτου (περίπου 3,3 ευρώ) δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να ανταγωνιστεί τα παράνομα τσιγάρα που πωλούνται προς 1 ευρώ. Παραθέτουν και το παράδειγμα τριών άλλων χωρών όπου οι χαμηλές τιμές των νόμιμων πακέτων είναι υψηλότερες από την Ελλάδα αλλά τα ποσοστά διείσδυσης των παράνομων προϊόντων είναι μηδαμινά γιατί υπάρχει αυστηρός έλεγχος, συνεργασία των διωκτικών αρχών και βαριές ποινές.

Ειδικότερα, στην Ελλάδα με χαμηλή τιμή πακέτου 3,3 ευρώ η διείσδυση των παράνομων είναι 20,6% επί της συνολικής αγοράς. Αντιθέτως, στην Ισπανία με χαμηλή τιμή 3,95 ευρώ η διείσδυση είναι 7,8%, στην Ιταλία με χαμηλή τιμή 4 ευρώ το παράνομο αντιπροσωπεύει το 4,7% και στην Πορτογαλία επίσης με 4 ευρώ το πακέτο, το παράνομο περιορίζεται στο 1,1% της συνολικής αγοράς.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk