Τόμας Μάγερ: Ισως είναι καλύτερα η Γερμανία εκτός ευρώ…

Το ευρώ δεν έπαψε να διχάζει τα πνεύματα. Παρά τη στρατηγική απόφαση που έλαβαν τον Οκτώβριο του 2012

Το ευρώ δεν έπαψε να διχάζει τα πνεύματα. Παρά τη στρατηγική απόφαση που έλαβαν τον Οκτώβριο του 2012 οι ευρωπαίοι ηγέτες για τη διατήρηση του αδιαιρέτου της ευρωζώνης, η προβληματική για το αν θα πρέπει να αποχωρήσουν από αυτήν ορισμένα μέλη της συνεχίζει να υποβόσκει. Μέχρι πρότινος ωστόσο το αίτημα για αποχώρηση απευθυνόταν κυρίως στις υπερχρεωμένες χώρες – Ελλάδα, Κύπρο, Ιρλανδία, Πορτογαλία. Τώρα ο γνωστός γερμανός οικονομολόγος Τόμας Μάγερ – ως το 2012 επικεφαλής των οικονομολόγων της Deutsche Bank – ανατρέπει αυτή τη σειρά και ζητεί την έξοδο του λιγότερο χρεωμένου μέλους της, της Γερμανίας.
Ο τίτλος πρόσφατου άρθρου σας στην εφημερίδα «Frankfurter Allgemeine Zeitung» ήταν: «Το ευρώ σπέρνει διχόνοια». Τι ακριβώς εννοούσατε με αυτό;
«H βασική ιδέα του άρθρου έχει ιστορικό φόντο. Πρόκειται για το λεγόμενο «γερμανικό ζήτημα», ήτοι την αδυναμία της ειρηνικής ένταξης της Γερμανίας στην Ευρώπη. Το ζήτημα είναι παλιό – προϋπήρξε στο Γ’ Ράιχ, που ιδρύθηκε το 1871, και διατηρήθηκε ως τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Γερμανία ήταν τότε μεσαία δύναμη στην Ευρώπη, αρκετά ισχυρή ώστε να προκαλεί ανησυχία στους αντιπάλους της, όχι όμως τόσο ισχυρή ώστε να μπορεί να επιβάλει ειρηνικά την κυριαρχία της στην ήπειρο. Το ίδιο πρόβλημα ανέκυψε και μετά την επανένωση και τη συνακόλουθη ενδυνάμωση της χώρας το 1990».
Κάτι που προκάλεσε μεγάλο πονοκέφαλο και ερωτήματα στους εταίρους της.
«Ναι, και σε αυτά υπήρξαν δύο απαντήσεις: Η πρώτη ήταν από τον Φρανσουά Μιτεράν, ο οποίος υποστήριξε ότι για να αποφύγουμε τους κινδύνους από μια ενδυναμωμένη Γερμανία πρέπει να προσδέσουμε τη δύναμή της στην Ευρώπη. Και δεδομένου ότι η δύναμή της ήταν τότε κυρίως χρηματιστική, η πρόσδεση πρέπει να γίνει μέσω κοινού χρήματος. Και η δεύτερη ήρθε από τη Μάργκαρετ Θάτσερ που έλεγε ότι στο πλαίσιο μιας νομισματικής ένωσης η ισχυρότερη οικονομία θα κολλήσει τις άλλες στον τοίχο. Η Θάτσερ, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, είχε τελικά δίκιο – το ευρώ έγινε η πηγή μυρίων όσων κακών. Το γερμανικό ζήτημα έγινε έτσι πάλι επίκαιρο».
Οπως και παλιά, όταν η Γερμανία ήταν μιλιταριστική δύναμη;
«Δόξα τω Θεώ, όχι. Η Γερμανία δεν είναι πλέον ηγεμονική δύναμη στον στρατιωτικό τομέα, κάτι που αποτελεί τεράστια πρόοδο. Η νέα ισχύς της είναι άλλης φύσεως: η Γερμανία είναι ο οικονομικός ηγεμόνας της ευρωζώνης. Αυτό εξισορροπείται με πολιτικά αντίβαρα, τα οποία όμως δεν είναι αρκετά για να αποτρέψουν τις τριβές και τις εντάσεις».
Δεν έγινε η Γερμανία ενδιαμέσως και πολιτικά κυρίαρχη;
«Αυτό είναι όντως το πρόβλημα. Η πολιτική εξουσία εδράζεται τελικά στην οικονομική δύναμη. Και αυτή είναι στην κατοχή της Γερμανίας. Το μοιραίο επακόλουθο: σε μια νομισματική ένωση, μια περισσότερο ανταγωνιστική οικονομία γονατίζει τη λιγότερο ανταγωνιστική. Και αυτό είναι που συμβαίνει τελευταία ανάμεσα στη Γερμανία και στη Γαλλία».
Είναι η Γερμανία ηγεμόνας παρά τη θέλησή της;
«Απολύτως! Παρά τη θέλησή της».
Ή μήπως της αρέσει ενδιάμεσα ο νέος ρόλος της;
«Καθόλου. Δεν της αρέσει η ηγεμονία ούτε στον οικονομικό ούτε στον πολιτικό τομέα. Το Βερολίνο παρακαλεί γονατιστό το Παρίσι να συνεχίσουν την ισότιμη συνεργασία, επειδή ξέρει ότι για ιστορικούς λόγους δεν μπορεί να λειτουργεί ως ο μοναδικός ηγεμόνας. Για να μπορέσει όμως η Γαλλία να παίξει αυτόν τον ρόλο, πρέπει προηγουμένως να μεταρρυθμιστεί. Οι Γάλλοι δεν το κάνουν και ρίχνουν το μπαλάκι στους Γερμανούς λέγοντάς τους ότι για να επανέλθει η οικονομική ισορροπία στην Ευρώπη πρέπει να αναζωογονήσουν τη γερμανική αγορά αυξάνοντας τους μισθούς. Η απάντηση των γερμανών βιομηχάνων είναι ότι αν κάνουν τέτοιες αυξήσεις θα χάσουν σε παγκόσμιο επίπεδο, ήτοι στις αγορές της Κίνας και των ΗΠΑ».
Στο άρθρο σας υποστηρίζετε ότι αν η Γαλλία δεν κατορθώσει να επανακτήσει την παλιά της δύναμη, τότε η Γερμανία θα πρέπει να αποχωρήσει από την ευρωζώνη – για το καλό της Γαλλίας. Δεν θα προξενούσε η αποχώρηση νέο χάος και διχόνοια;
«Είναι όπως ένας αποτυχημένος γάμος: Στην αρχή οι σύζυγοι δεν θέλουν να χωρίσουν, επειδή αυτό θα έπληττε σοβαρά το πορτοφόλι και την υπόληψή τους. Μια περαιτέρω συμβίωση θα ήταν όμως πραγματική κόλαση που θα μπορούσε να τους εξοντώσει ψυχικά. Το λογικότερο λοιπόν θα ήταν ένα συναινετικό διαζύγιο, που θα τους επέτρεπε να ακολουθήσουν ξεχωριστούς δρόμους».
Για την Ευρώπη όμως το διαζύγιο θα σήμαινε καταστροφή.
«Θα ήταν πολύ ακριβό, όχι όμως καταστροφικό. Στην Ευρώπη η καταστροφή συνδέεται με τους παγκόσμιους πολέμους. Υπάρχουν κάποιοι που λένε ότι η Γερμανία πρέπει να πετάξει από την ευρωζώνη ορισμένους αταίριαστους εταίρους, αλλά αυτό το θεωρώ απαράδεκτο. Το προτιμότερο θα ήταν να αποχωρήσει η Γερμανία από αυτήν. Αυτό θα έδινε τη δυνατότητα στους εναπομείναντες εταίρους να υποτιμήσουν το κοινό νόμισμα και να γίνουν έτσι πιο ανταγωνιστικοί στις αγορές».
Υπάρχει άλλη λύση εκτός από αυτήν του διαζυγίου;
«Η άλλη λύση θα ήταν η πολιτική ένωση της Ευρώπης. Αλλά και αυτή θα έβαζε τέρμα μόνο στην πολιτική επικυριαρχία της Γερμανίας, όχι στην οικονομική. Και αυτή θα συνέχιζε να δηλητηριάζει το πολιτικό κλίμα».
«Η Ελλάδα έχει τη θέληση για αλλαγές»

Αν, όπως λέτε, μεγάλες χώρες όπως η Γαλλία δεν κατορθώνουν να επανακάμψουν οικονομικά, πώς θα τα καταφέρουν μικρές χώρες όπως η Ελλάδα;

«Η Ελλάδα έχει ίσως περισσότερες δυνατότητες από τη Γαλλία. Και αυτό επειδή ως μικρή χώρα έχει τη θέληση για αλλαγές. Η Γαλλία, αντίθετα, ως grande nation (μεγάλη χώρα), επαφίεται στο μεγαλείο της, στην exceptionnalité francaise, τη γαλλική ιδιαιτερότητα. Η ευελιξία της είναι συγκριτικά πολύ μικρότερη».
Οι ελληνικές μεταρρυθμίσεις έχουν όμως πολύ γερμανικό χρώμα…
«Αυτό είναι αλήθεια. Το Βερολίνο στέλνει μια task force στην Αθήνα για να μεταρρυθμίσει την ελληνική διοίκηση κατά το γερμανικό πρότυπο. Αλλά δεν σταματά εδώ. Λέει και στους Γάλλους να κάνουν μια μεταρρυθμιστική Agenda 2020 κατά αντιγραφή της Agenda 2010 του Σρέντερ το 2003. Παράλληλα υποδεικνύει στους Ιταλούς να μεταρρυθμίσουν την αγορά εργασίας με γερμανικές συνταγές. Αυτή η τάση γερμανοποίησης των άλλων χωρών δεν μπορεί να αποφέρει κάτι καλό».
Η κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά θέλει να απαλλαγεί πρόωρα από την τρόικα και το ΔΝΤ. Νομίζετε ότι θα τα καταφέρει;
«Η Ελλάδα έκανε τεράστιες προόδους τα τελευταία χρόνια. Πολλοί γνωστοί μου όμως που εργάζονται στην Ελλάδα μού λένε ότι θα χρειαστούν ακόμη πολλά χρόνια ώσπου οι μεταρρυθμίσεις να καταλήξουν από την επιφάνεια στο εσωτερικό της οικονομίας και του κράτους. Το έργο λοιπόν δεν έχει τερματιστεί – η αποστολή δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία