Βοσνία: Ποδόσφαιρο στη σκιά του πολέμου

Η Εθνική Ελλάδας ποδοσφαίρου των ανδρών την Παρασκευή (12/10) υποδέχεται την αντίστοιχη της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης στο «Γ. Καραϊσκάκης για την προκριματική φάση του Μουντιάλ 2014. Ελάχιστοι ίσως θυμούνται ότι η Εθνική Βοσνίας έδωσε τον πρώτο της επίσημο αγώνα πριν από 16 χρόνια με αντίπαλο την Ελλάδα. Η αναμέτρηση διεξήχθη την 1η Σεπτεμβρίου 1996 στην Καλαμάτα για την προκριματική φάση του Μουντιάλ 1998 και βρήκε νικήτρια την ελληνική ομάδα με 3-0. Στις 2 Απριλίου 1997 διεξήχθη ο επαναληπτικός στο Σεράγεβο. Εναν χρόνο πριν είχε λάβει τέλος το πρώτο μέρος του εμφυλίου της πρώην Γιουγκοσλαβίας με την υπογραφή της συμφωνίας του Ντέιτον. Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί, Σέρβοι και Κροάτες είχαν αποδεχθεί τα αποτελέσματα του πολέμου, αλλά τα πολυβόλα δεν είχαν σταματήσει ακόμη να ξερνάνε φωτιά. Η μετάβαση της ελληνικής αποστολής στην πρωτεύουσα της τότε Βοσνίας, η οποία επισήμως δεν είχε ενωθεί ακόμη με την Ερζεγοβίνη, έκρυβε ένα μυστήριο.

Η Εθνική Ελλάδας ποδοσφαίρου των ανδρών την Παρασκευή (12/10) υποδέχεται την αντίστοιχη της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης στο «Γ. Καραϊσκάκης για την προκριματική φάση του Μουντιάλ 2014. Ελάχιστοι ίσως θυμούνται ότι η Εθνική Βοσνίας έδωσε τον πρώτο της επίσημο αγώνα πριν από 16 χρόνια με αντίπαλο την Ελλάδα. Η αναμέτρηση διεξήχθη την 1η Σεπτεμβρίου 1996 στην Καλαμάτα για την προκριματική φάση του Μουντιάλ 1998 και βρήκε νικήτρια την ελληνική ομάδα με 3-0. Στις 2 Απριλίου 1997 διεξήχθη ο επαναληπτικός στο Σεράγεβο. Εναν χρόνο πριν είχε λάβει τέλος το πρώτο μέρος του εμφυλίου της πρώην Γιουγκοσλαβίας με την υπογραφή της συμφωνίας του Ντέιτον. Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί, Σέρβοι και Κροάτες είχαν αποδεχθεί τα αποτελέσματα του πολέμου, αλλά τα πολυβόλα δεν είχαν σταματήσει ακόμη να ξερνάνε φωτιά. Η μετάβαση της ελληνικής αποστολής στην πρωτεύουσα της τότε Βοσνίας, η οποία επισήμως δεν είχε ενωθεί ακόμη με την Ερζεγοβίνη, έκρυβε ένα μυστήριο.
Το τσάρτερ της Ολυμπιακής στο οποίο εκτός από τις εθνικές ομάδες των ανδρών και των ελπίδων φιλοξενήθηκαν και οι έλληνες δημοσιογράφοι, προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του Σεράγεβο δύο μέρες πριν από την τέλεση του αγώνα. Οι αντιμαχόμενες πλευρές είχαν σεβαστεί τον αεροδιάδρομο, αλλά στη γύρω περιοχή δεν είχε μείνει τίποτα που να θυμίζει ανθρώπινο πολιτισμό. Το πούλμαν συνοδευόμενο από τρία περιπολικά, μέσω ενός χωματόδρομου πήρε κατεύθυνση προς το κέντρο της πόλης. Οι Βόσνιοι σκοπίμως επέλεξαν να περάσουμε από την Ιλιτζα, την Ντομπρίνα και το Μοϊμίλο, περιοχές που πριν τον πόλεμο κατοικούνταν από Σέρβους και στις οποίες είχε κατασκευαστεί το Ολυμπιακό Χωριό των Χειμερινών Αγώνων του 1984. Βιβλική καταστροφή. Τα πάντα βομβαρδισμένα, καμένα, λεηλατημένα.
Στη διαδρομή προς το «Γκραντ Οτέλ» και το «Χολιντέι Ιν», δύο σύγχρονα ξενοδοχεία που έμειναν όρθια επειδή κατά τη διάρκεια του εμφυλίου φιλοξενούσαν ξένες αποστολές, οι εικόνες το ίδιο ανατριχιαστικές. Μια πόλη-φάντασμα απλωνόταν δεξιά και αριστερά του ποταμού Μιλιάσκα. Ενα απέραντο νεκροταφείο ψυχών και τεχνολογίας. Δεν υπήρχε κτίριο χωρίς πληγές. Διαμερίσματα πυρπολημένα, παράθυρα χτισμένα, πρόσωπα σκυθρωπά και αγέλαστα. Σε ένα ντεπό δεκάδες πυρπολημένα τραμ. Η ίδια κατάσταση σε ένα γκαράζ αστικών λεωφορείων. Ο σιδηροδρομικός σταθμός κατεστραμμένος. Τα βαγόνια καμένα. Ο σταθμός των υπεραστικών λεωφορείων… νεκρός. Στο κέντρο της πόλης, παλιά και νέα κτίρια σε έκαναν να ανατριχιάζεις στην ιδέα ότι οι μάχες έγιναν τετράγωνο τετράγωνο, πόρτα πόρτα, σώμα με σώμα. Τα σακιά με την άμμο δεν είχαν αφαιρεθεί ακόμη από τα παράθυρα.
Συνοδεία στρατιωτών της ελληνικής ειρηνευτικής αποστολής και με το αυτόματο γεμάτο στην οροφή του τζιπ, κάποιοι τολμηροί κάναμε την πρώτη βόλτα στους δρόμους του Σεράγεβο προτού πέσει ο ήλιος. Στους γύρω λόφους ατελείωτα νεκροταφεία. Στην αγορά, εκεί που μια ανεξέλεγκτη οβίδα άναψε το πράσινο φως για την επέμβαση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ, η ζωή προσπαθούσε να βρει ρυθμό. Στα ελάχιστα μαγαζιά, έμποροι διαπραγματεύονταν τη φτωχή πραμάτεια τους. Παραδίπλα τα ανακαινισμένα τζαμιά περίμεναν τους πιστούς μέχρι τα μεσάνυχτα. Το γερμανικό μάρκο είχε αντικαταστήσει στις συναλλαγές το γιουγκοσλαβικό δηνάριο. Τον τελευταίο μήνα στην πόλη του Σεράγεβο είχαν καταγραφεί 28 αυτοκτονίες ανθρώπων που δεν άντεξαν την πείνα και την εξαθλίωση.
Την επομένη το πρόγραμμα των ελλήνων δημοσιογράφων προέβλεπε ταξίδι στη γειτονική Βόκοσα όπου θα διεξαγόταν ο αγώνας Βοσνίας – Ελλάδας σε επίπεδο Ελπίδων. Κατά τη διαδρομή οι ίδιες εικόνες καταστροφής. Το Ολυμπιακό παγοδρόμιο βομβαρδισμένο. Ενα σερβικό νεκροταφείο εγκαταλειμμένο από θεό και ανθρώπους. Στην πλαγιά αριστερά του κεντρικού δρόμου, το μουσουλμανικό νεκροταφείο καταλάμβανε έκταση χιλιάδων στρεμμάτων. Ενοχοι και αθώοι όλοι μαζί κάτω από το χώμα. Το κτίριο της εφημερίδας «Οζλομποντένιε» ισοπεδωμένο. Οι γύρω λόφοι γυμνοί από δένδρα. Σύμφωνα με τον οδηγό του πούλμαν, τις παγωμένες βραδιές του εμφυλίου ένας κορμός πωλούνταν 300 μάρκα και μια κατσίκα ανταλλάσσονταν με ένα επιβατικό αυτοκίνητο.
Την επομένη με τους ποδοσφαιριστές της Εθνικής Ελπίδων επισκεφθήκαμε το Βίσοκο, την πόλη των εμπόρων πριν τον πόλεμο, στην οποία είχε καταλύσει η ελληνική στρατιωτική αποστολή. Στη διαδρομή το χωριό Τσέκριτις καμένο από τους Σέρβους κατά την υποχώρηση. Στη γέφυρα του ποταμού Μπόσνα, μπορούσες να περάσεις τον έλεγχο των ιταλικών στρατευμάτων, μόνο με τη βοήθεια των δυνάμεων ασφαλείας που μας συνόδευαν. Ελληνες, Βέλγοι, Λουξεμβούργιοι και Αυστριακοί στρατιώτες συγκατοικούσαν στο Βίσοκο. Απαντες με το όπλο στο χέρι για παν ενδεχόμενο.
Η ημέρα του αγώνα των εθνικών ομάδων ανδρών ήταν βροχερή. Ολοι οι δρόμοι του Σεράγεβο οδηγούσαν στο «Κόσσοβο», όπως ονομαζόταν το Στάδιο. Ηταν το πρώτο εντός έδρας επίσημο παιχνίδι της Βοσνίας και τα εισιτήρια πωλούνταν ακόμη και στη μαύρη αγορά. Τα μέτρα ασφαλείας πρωτοφανή. Η πρόσβαση στα δημοσιογραφικά θεωρεία κάθε άλλο παρά εύκολη. Τρεις μέρες μετά στο Στάδιο θα μιλούσε ο Πάπας και ο ποδοσφαιρικός αγώνας είχε χαρακτηριστεί πρόβα τζενεράλε ως προς τα μέτρα ασφαλείας. Παρών στο γήπεδο και ο τότε πρόεδρος της Βοσνίας Αλία Ιζετμπέκοβιτς. Δεν μπορούσε να απουσιάσει από ένα τόσο σημαντικό αθλητικό γεγονός, όταν μάλιστα η χώρα του σε λίγους μήνες θα πήγαινε σε εκλογές.
Στην πόλη του Σεράγεβο, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, έχασαν τη ζωή τους 160.000 Μουσουλμάνοι, 90.000 Σέρβοι και 26.000 Κροάτες. Δεκάδες χιλιάδες άλλοι πολίτες μετανάστευσαν σε ασφαλέστερες περιοχές. Οι εναπομείναντες αναζητούσαν δυνάμεις για να σταθούν όρθιοι. Ο αγώνας με την Ελλάδα δεν ήταν μόνο ένα ποδοσφαιρικό γεγονός. Ηταν η πρώτη επίσημη αθλητική συνάντηση στο Σεράγεβο από το φθινόπωρο του 1992 που αντήχησαν οι πρώτοι πυροβολισμοί. Ενα γκολ θα ισοδυναμούσε με ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο.
Η υποδοχή της οποίας έτυχε η ελληνική ομάδα από τους Βόσνιους ήταν η καλύτερη δυνατή για τα τότε δεδομένα. Το γεγονός ότι η εθνική τους ομάδα ηττήθηκε 1-0 με γκολ του Κώστα Φραντζέσκου ελάχιστα τους ενόχλησε. Για εκείνη την περίοδο σημασία είχε η συμμετοχή, η διεθνής αναγνώριση. Τώρα, 16 χρόνια μετά, έχοντας μια πολύ καλή ομάδα, διεκδικούν με καλύτερες προϋποθέσεις την εκπροσώπηση τους στην κορυφαία ποδοσφαιρική διοργάνωση του πλανήτη.
Περιπετειώδης ήταν η επιστροφή της ελληνικής αποστολής από το Σεράγεβο. Μετά τον αγώνα, παίκτες, παράγοντες και δημοσιογράφοι οδηγήθηκαν σε ένα κατεστραμμένο υπόστεγο του αεροδρομίου περιμένοντας το τσάρτερ της Ολυμπιακής, το οποίο λόγω ομίχλης δεν απογειώθηκε από την Αθήνα. Με τις ώρες να περνούν κουραστικά και στο πόδι, καθώς δεν υπήρχαν καθίσματα, έκανε την εμφάνισή του ένα ζευγάρι μουσουλμάνων. Κάποιος από τους φωτορεπόρτερ της αποστολής είχε τη φαεινή ιδέα να φωτογραφίσει την κυρία που είχε καλυμμένο το πρόσωπό της με τσαντόρ, αγνοώντας ότι για τα μουσουλμανικά έθιμα η κίνησή του ισοδυναμούσε με αιτία πολέμου. Το κατάλαβε όταν η γροθιά του συζύγου της κυρίας προσγειώθηκε στο πρόσωπο του. Η ΕΠΟ εξασφάλισε πάντως δωμάτια σε ξενοδοχείο και δεν διανυκτερεύσαμε στα ερείπια του αεροδρομίου.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Αθλητισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk