Τις τελευταίες ημέρες τα φώτα της δημοσιότητας σε διεθνές επίπεδο στράφηκαν επάνω στον καθηγητή Νικόλαο Μπουρμπάκη, ο οποίος εργάζεται στο Wright State University College of Engineering and Computer Science στο Ντέιτον του Οχάιο. Ο έλληνας επιστήμονας, ο οποίος γεννήθηκε στα Χανιά, ανέπτυξε το σύστημα «Tyflos». Ενα σύστημα που επιτρέπει σε τυφλούς να διαβάζουν βιβλία, να σερφάρουν στο Internet, να αναγνωρίζουν γνώριμα πρόσωπα και να κινούνται χωρίς προβλήματα μέσα σε δωμάτια και χώρους όπου δεν έχουν ξαναμπεί. Το σύστημα αποτελείται από μια μικροσκοπική κάμερα τοποθετημένη σε ένα ζευγάρι γυαλιά, έναν φορητό υπολογιστή που τον μεταφέρει ο χρήστης σε σακίδιο στην πλάτη, ακουστικά και μικρόφωνο. Το σύστημα αναφέρει στον χρήστη τις εικόνες που καταγράφει η κάμερα. Ο χρήστης μπορεί να προγραμματίσει το σύστημα ώστε να του παρέχει συνεχή ροή πληροφόρησης ή το σύστημα να ανταποκρίνεται μόνο όταν ο χρήστης διατυπώνει μια ερώτηση, όπως π.χ. τι βρίσκεται εκείνη τη στιγμή μπροστά του ή ποιος μπήκε στο δωμάτιο. Ετσι οι χρήστες τού «Tyflos» μπορούν εύκολα να πάνε να ψωνίσουν, να βγουν σε ένα εστιατόριο και να διαβάσουν το μενού και γενικά να έχουν σημαντικό ποσοστό ανεξαρτησίας και αυτονομίας.
Επικοινωνήσαμε με τον καθηγητή Μπουρμπάκη, ο οποίος δέχθηκε να απαντήσει σε ορισμένες ερωτήσεις γύρω από την ερευνητική προσπάθειά του, που έχει ήδη τραβήξει, όπως αναφέραμε και στον πρόλογο, τα φώτα της δημοσιότητας σε διεθνές επίπεδο. Επίσης παρουσιάζουμε μία ακόμη σημαντική ερευνητική προσπάθεια στον ίδιο τομέα, η οποία κινείται όμως σε διαφορετική τεχνολογική κατεύθυνση από εκείνη του έλληνα επιστήμονα.
– Πότε σκεφτήκατε την ανάπτυξη του «Tyflos»;
«Η προσπάθεια ξεκίνησε το 1995».
– Υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο προσωπικό περιστατικό ή το είδατε απλά ως επιστημονική πρόκληση;
«Είμαι ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένος σε θέματα που σχετίζονται με άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα αναπηρίας, ανικανότητας κτλ. H ερευνητική δραστηριότητά μου σχετίζεται άμεσα με την ανάπτυξη μεθόδων και τεχνολογιών που μπορούν να βοηθούν άτομα με τέτοια προβλήματα».
– H απόφασή σας να ξεκινήσετε το συγκεκριμένο πρότζεκτ είχε σχέση με το γεγονός ότι συνδυάζει πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους τεχνολογίες και ίσως αποτελέσει τη βάση για κάποιες μικρότερες ή μεγαλύτερες ανακαλύψεις ή επαναστάσεις στον χώρο της τεχνολογίας, όπως η μετατροπή εικόνας σε φωνή (η κάμερα καταγράφει και αναφέρει στον χρήστη τι έχει καταγράψει).
«Εδώ και 25 χρόνια εργάζομαι στον τομέα της επεξεργασίας εικόνας, της τεχνητής όρασης μέσω υπολογιστών, καθώς και της ρομποτικής τεχνητής νοημοσύνης. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρίες είναι σύνθετα και μόνο με την ένωση και συνεργασία διαφορετικών μεταξύ τους τεχνολογιών μπορεί κανείς να προσφέρει αποτελεσματικές λύσεις που μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά αυτά τα άτομα».
– Σε ποιο στάδιο βρίσκεστε αυτή τη στιγμή;
«Οπως ανέφερα, εργαζόμαστε πάνω στο “Tyflos” εδώ και εννέα χρόνια και αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στο δεύτερο επίπεδο εφαρμογών (συνομιλία συστήματος με τον χρήστη, εντοπισμός ανθρώπινης παρουσίας, αναγνώριση αντικειμένων). Βρισκόμαστε ακόμη στις εργαστηριακές δοκιμές και πραγματοποιούμε συνεχείς αναβαθμίσεις για να φθάσουμε στο καλύτερο και ρεαλιστικότερο αποτέλεσμα. Το σύστημά μου έχει μεγάλη ικανότητα στην αναγνώριση προσώπων. Ο χρήστης τοποθετεί σε μια βάση δεδομένων τις φωτογραφίες συγγενών, φίλων, γειτόνων και γενικά οποιουδήποτε άλλου επιθυμεί. Το πρόγραμμα αναγνώρισης του συστήματος είναι ιδιαίτερα προηγμένο και μπορεί πολύ γρήγορα να κάνει την αναγνώριση μόλις κάποιο από αυτά τα άτομα βρεθεί κοντά στον χρήστη. Υπάρχουν βέβαια κάποια τεχνικά μικροπροβλήματα, όπως π.χ. το ότι, αν η κάμερα δεν έχει δυνατότητες μεγέθυνσης της εικόνας (zoom) και μια εικόνα δεν είναι καλή και καθαρή και δεν μπορεί να την κατανοήσει ο υπολογιστής για να την περιγράψει, ο χρήστης θα πρέπει να κινείται μπρος-πίσω κτλ. ώστε να καταγραφεί μια καθαρότερη εικόνα του επίμαχου σημείου ή αντικειμένου. Εχουμε ήδη ξεκινήσει τις πρώτες δοκιμές του συστήματος και συνεχίζουμε με εντατικούς ρυθμούς».
– Πώς υποδέχθηκαν τα άτομα με προβλήματα όρασης το σύστημα; Είναι ενθουσιασμένοι ή μήπως θεωρούν πρόβλημα ότι πρέπει να μετακινούνται κουβαλώντας τον μηχανισμό;
«Οχι μόνο ενθουσιάστηκαν αλλά μας ζήτησαν να συμμετέχουν στις επόμενες δοκιμές που θα πραγματοποιήσουμε σε λίγο καιρό».
– Σκέφτεστε να συνεχίσετε να εργάζεστε επάνω στο συγκεκριμένο πρότζεκτ (να αναβαθμίσετε την τεχνολογία, να προσθέσετε και άλλες εφαρμογές) ή θα ασχοληθείτε με κάτι νέο;
«Μετά το πρόγραμμα “Tyflos” σειρά θα πάρουν το πρόγραμμα “Koufos” και το πρόγραμμα “Paralytos”, όπου, όπως είναι ευκολονόητο, θα γίνει προσπάθεια ανάπτυξης σχετικών συστημάτων για άτομα με προβλήματα ακοής αλλά και για παραπληγικά άτομα».
– Εχετε κάποια επαφή ή συνεργασία με επιστήμονες από την Ελλάδα;
«Ναι, έχω επαφή και συνεργασία με τον καθηγητή Σπύρο Τζαφέστα (ΕΜΠ), τον ακαδημαϊκό καθηγητή Πάνο Λιγομενίδη και τον καθηγητή Απόστολο Δόλλα (Πολυτεχνείο Κρήτης)».
Ο βιονικός «αντίπαλος» του «Tyflos»
Ο προγραμματιστής Τζέιμς Οκς (αριστερά) του Dobelle Insitute προσαρμόζει σε έναν εθελοντή (τυφλό) το σύστημα που ανέπτυξε ο πρόεδρος του ιδρύματος, καθηγητής Γουίλιαμ Ντομπέλ (δεξιά), ο οποίος παρακολουθεί την όλη διαδικασία. Το σύστημα αλλά και η γενικότερη προσέγγιση του Ντομπέλ σε σχέση με αυτήν του Νικόλαου Μπουρμπάκη στις τεχνικές και στις τεχνολογίες που θα βοηθήσουν κάποιον τυφλό να δει είναι διαφορετικά. Ο Ντομπέλ είναι θιασώτης της «συνεργασίας» του ανθρώπινου εγκεφάλου με ηλεκτρονικά συστήματα. Αυτό με απλά λόγια σημαίνει ότι ο Ντομπέλ δεν θέλει να δημιουργήσει ένα σύστημα που να λειτουργεί ως ένα είδος «υποκατάστατου ματιών» αλλά ένα σύστημα που να επιτρέψει στον τυφλό να βλέπει ο ίδιος κάποια πράγματα. Γι’ αυτό είναι απαραίτητη η τοποθέτηση εμφυτευμάτων στα σημεία του εγκεφάλου που επηρεάζουν την όραση. Υστερα από πολλά χρόνια ερευνών ο Ντομπέλ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ενδεδειγμένη περιοχή για την «εγκατάσταση» είναι η περιοχή πίσω ακριβώς από το δεξί αφτί. Ο εικονιζόμενος εθελοντής που παρουσιάζεται στα MME με το όνομα «Τζέρι» δέχθηκε να τρυπήσει ο Ντομπέλ την εν λόγω περιοχή και να καλωδιώσει τον εγκέφαλό του με ένα ηλεκτρονικό σύστημα που πρέπει να κουβαλάει μαζί του. Ο «Τζέρι» έχει αρχίσει να διακρίνει ορισμένα πράγματα (αναγνωρίζει ορισμένα γράμματα της αλφαβήτου, βλέπει μεγάλα αντικείμενα), αλλά ο Ντομπέλ δεν περιμένει να δει την εξέλιξη του «Τζέρι», αφού έχει ήδη ξεκινήσει την αναβάθμιση και βελτίωση του συστήματος. Εχει μάλιστα «στρατολογήσει» έναν νέο εθελοντή, τα στοιχεία του οποίου διατηρούνται απόρρητα και ο οποίος δοκιμάζει τη βελτιωμένη έκδοση του συστήματος.
