ΤΟ 25%-30% του τζίρου της ελληνικής αγοράς τηλεπικοινωνιών το 1997 πραγματοποιήθηκε έξω από τον ΟΤΕ. Εξέλιξη που δείχνει ότι η πίτα που μένει περα από το κρατικό μονοπώλιο αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς. Στα τέλη του 1998 μία από τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο των δικτύων και της μετάδοσης δεδομένων σχεδιάζει να μπει στη διακίνηση διεθνών τηλεφωνημάτων από την Ελλάδα προς το εξωτερικό.
Οι εξελίξεις στην αγορά τηλεπικοινωνιών είναι καταιγιστικές και δημιουργούν νέα επιχειρηματικά δεδομένα. Ο ΟΤΕ βεβαίως παραμένει μια πολύ μεγάλη επιχείρηση, με αξιόλογη κερδοφορία: το 1998 ο κύκλος εργασιών του θα προσεγγίσει το 1 τρισ. δρχ. και τα κέρδη του τα 370 δισ. δρχ. Οι εκτός ΟΤΕ όμως τηλεπικοινωνιακές δραστηριότητες πιθανόν να ξεπεράσουν τα 400 δισ. δρχ. της εφετεινής χρονιάς. Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι ο τζίρος της αγοράς κινητής τηλεφωνίας το 1997 κυμάνθηκε σε 320-330 δισ. δρχ. και έδωσε την ευκαιρία να δημιουργηθεί μέσα σε τέσσερα χρόνια μια δεκάδα εταιρειών με τζίρο πάνω από 20 δισ. δρχ., εκ των οποίων οι δύο μεγαλύτερες έχουν τζίρο πάνω από 100 δισ. δρχ..
Οι εξελίξεις αυτές θα συνειδητοποιηθούν ευρύτερα με παραστατικό τρόπο στην πορεία κάποιων εξ αυτών των εταιρειών προς το Χρηματιστήριο, οπότε θα φανούν ο δυναμισμός και η κερδοφορία που γεννούν οι τηλεπικοινωνίες. Ο ΟΤΕ έδωσε και δίνει μια πρώτη ισχυρή γεύση και με μια κερδοφορία που πιθανόν να είναι μέσα στις μεγαλύτερες που καταγράφονται στην Ελλάδα (300 δισ. δρχ. κέρδη το 1997, σε τζίρο 810 δισ. δρχ.).
Πρώτη στη σειρά των νέων εισαγωγών στο Χρηματιστήριο φαίνεται να είναι η Panafon, που σχεδιάζει να επιχειρήσει την εισαγωγή της στη Σοφοκλέους μετά τον Σεπτέμβριο του 1998, καθώς η Stet Ελλάς που είχε εκδηλώσει αντίστοιχο ενδιαφέρον εξετάζει το ενδεχόμενο να κάνει το άλμα προς το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Η Panafon είχε κύκλο εργασιών 120 δισ. δρχ. το 1997 και κέρδη προ φόρων περίπου 40 δισ. δρχ., ενώ η Stet Ελλάς είχε τζίρο 94,2 δισ. δρχ. και κέρδη 12 δισ. δρχ.
Η εισαγωγή τέτοιων μεγάλων «παικτών» στο ΧΑΑ, που φέρνουν μαζί τους μια πολύ δυναμική αγορά, θα εξαρτηθεί όμως από την πορεία εκσυγχρονισμού των θεσμών του Χρηματιστηρίου. Ο πρόεδρος του ΧΑΑ κ. Εμμ. Ξανθάκης έχει δηλώσει την ανάγκη προώθησης διατάξεων που α) θα επιτρέπουν την εισαγωγή στο Χρηματιστήριο εταιρειών που έχουν δύο και όχι πέντε κερδοφόρες χρήσεις και β) την εισαγωγή ποσοστού 5% και όχι 25% που ισχύει ως τώρα. Οι αλλαγές αυτές είναι αναγκαίες, πιστεύει ο κ. Ξανθάκης, για να μπουν στο ΧΑΑ μεγάλες επιχειρήσεις, θυγατρικές πολυεθνικών, που είναι πολύ μεγάλες σε μέγεθος, πολύ δυναμικές, αλλά σχετικά «νεαρές» στην επιχειρηματική ζωή του τόπου.
Το ερώτημα είναι αν θα προωθήσει σύντομα η κυβέρνηση τις διατάξεις αυτές, που θα διευρύνουν πολύ περισσότερο τη βάση του ΧΑΑ και κυρίως θα επιτρέψουν την εισαγωγή εταιρειών μεγάλης κεφαλαιοποίησης, που είναι αναγκαία για την προσέλκυση ξένων θεσμικών οι οποίοι αναζητούν στο ΧΑΑ εναλλακτικές λύσεις με διεθνές μέγεθος. Κάποιες πρώτες εκτιμήσεις διεθνών οίκων ανεβάζουν την αξία της Panafon σε πολλές εκατοντάδες δισ. δραχμές, που ξεπερνούν τα 500 δισ. δρχ. και ίσως βρίσκονται προς την κατεύθυνση του 1 τρισ. δρχ. Αυτό σημαίνει ότι η εισαγωγή του 5% της εταιρείας στο ΧΑΑ θα οδηγήσει σε άντληση κεφαλαίων πάνω από 30 δισ. δρχ. και ίσως κοντά στα 50 δισ. δρχ..
Μια τέτοια εξέλιξη θα ανοίξει τον δρόμο για τη δημιουργία «πιάτσας» τηλεπικοινωνιών στη Σοφοκλέους. Θα στηρίξει πρώβτα πρώτα την παρουσία του ΟΤΕ εκεί, αλλά θα συγκεντρώσει και νέα μέλη… Ο επικεφαλής της εταιρείας Citicom (κινητή τηλεφωνία) κ. Ν. Λινάρδος έχει ήδη δηλώσει ότι θα ακολουθήσει μετά την εισαγωγή της Panafon.
Ενα πολύ ενδιαφέρον χαρακτηριστικό είναι ότι η προσέγγιση των τηλεπικοινωνιακών εταιρειών στο Χρηματιστήριο δεν έχει σχέση με τη λογική κάποιων ελλήνων επιχειρηματιών, που τα τελευταία χρόνια όδευσαν προς τη Σοφοκλέους για να επιβεβαιώσουν τη σημαντική αύξηση της προσωπικής τους περιουσίας. Πρόκειται για μία από τις εξελίξεις που δείχνουν τη σύγκλιση της επιχειρηματικής πραγματικότητας με την κεφαλαιαγορά αλλά και αντιστρόφως: οι συνθήκες στο ελληνικό Χρηματιστήριο ωριμάζουν κατά τρόπο που περνούν πλέον από τη Σοφοκλέους οι περισσότερες αξιοσημείωτες και δυναμικές επιχειρηματικές κινήσεις και εξελίξεις.
Πράγματι, στον χώρο των τηλεπικοινωνιών παρατηρούνται αξιόλογες επιχειρηματικές κινήσεις. Επισημοποιείται, λόγου χάρη, αυτόν τον καιρό ο «γάμος» δύο εκ των μεγαλύτερων εταιρειών κινητής τηλεφωνίας: της Palmafone του ομίλου Μαρινόπουλου και της Q-Phone του ομίλου Info-Quest του κ. Θ. Φέσσα.
Η νέα εταιρεία (Uniphone) θα έχει πάνω από 250.000 συνδρομητές και έναν κύκλο εργασιών που θα ξεπεράσει τα 80 δισ. δρχ. το 1998. Στον ευρύτερο χώρο της Stet Ελλάς υπάρχει η Mobitel, θυγατρική του ομίλου Interamerican, που εξυπηρετεί περίπου 400.000 συνδρομητές και είχε το 1997 τζίρο περίπου 27 δισ. δρχ. και κέρδη 550 εκατ. Η Mobitel σχεδιάζει έναν ευρύτερο επιχειρηματικό ρόλο, μέσα από τη δημιουργία δικών της και στενά συνεργαζόμενων καταστημάτων, όπου πέρα από τη διάθεση υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας θα υποστηρίζονται συναφείς υπηρεσίες, όπως λ.χ. σύνδεση με το Internet.
Στην κατεύθυνση της διάθεσης υπηρεσιών Internet κινείται και η Viafon, που ήδη δραστηριοποιείται στην κινητή τηλεφωνία σε συνεργασία με την OTEnet, η οποία αναζητεί αξιόπιστους συνεργάτες και τη δυνατότητα να βγει έξω από τα παραδοσιακά κανάλια του ΟΤΕ. Ο ορίζοντας πάντως φαίνεται να είναι μεγάλος και οι επιχειρηματικές ευκαιρίες σημαντικές… Ο διευθύνων σύμβουλος της Panafon έκανε πρόσφατα στα πλαίσια του Φόρουμ Τηλεπικοινωνιών μια ενδιαφέρουσα πρόβλεψη. «Είμαστε κοντά στην εποχή όπου ο ένας στους δύο Ελληνες θα διαθέτει κινητό τηλέφωνο, ενώ στην περιοχή των Αθηνών θα έχουν οι επτά στους δέκα»!
Οι τηλεπικοινωνίες συνεπώς δεν είναι μόνο ελκυστικές αλλά υπόσχονται και σημαντικές επιχειρηματικές ευκαιρίες. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους, και όχι μόνο η κοινή κρητική καταγωγή, που οι Μινωικές Γραμμές επένδυσαν στον σοβαρό «παίκτη» του Internet που λέγεται Forthnet ΑΕ, μια εταιρεία με αξιοσημείωτη ανάπτυξη, που έχει σχέδια πέρα από την παροχή υπηρεσιών στο Διαδίκτυο.
Η μετάδοση δεδομένων είναι ένας ευρύτερος χώρος υπηρεσιών πλέον, όπου ανατέλλουν δυναμικές και φιλόδοξες εταιρείες. Η Space Ελλάς, η Algosystems, η Stat, η Telecom Dynamics, η Cosmoline (του ομίλου Interamerican), η Ideal (του ομίλου Δαυίδ) κινούνται με αρκετή ταχύτητα στον χώρο των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών που αναπτύσσεται έξω από τον ΟΤΕ ή σε ανταγωνισμό πλέον με το κρατικό «μονοπώλιο». Ενδιαφέρουσα είναι και η στρατηγική της Τράπεζας Πειραιώς που επιχειρεί να αναπτύξει δραστηριότητες μέσω θυγατρικών ή συγγενών επιχειρήσεων, καθώς σε διεθνές επίπεδο υπάρχει μια αυξανόμενη «διαπλοκή» τηλεπικοινωνιακών δικτύων και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.
Ο «διεμβολισμός» των παραδοσιακών καναλιών και λειτουργιών της αγοράς από τις τηλεπικοινωνίες έρχεται από παντού. «Μπουμ» στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου διαβλέπει το 1998 ο επικεφαλής της εταιρείας EDI Ελλάς ΑΕ κ. Οδ. Χαραλάμπους. Ο τζίρος του ηλεκτρονικού εμπορίου στη χώρα μας μπορεί να μην ξεπερνά αυτόν τον καιρό το 1 δισ. δρχ., αλλά αποτελεί εργαλείο σημαντικών αλλαγών δομών και διαδικασιών πολλών κλάδων, όπως του λιανεμπορίου αλλά και του χρηματοπιστωτικού τομέα. Το ζητούμενο του EDI (Electronic Data Interchange, ηλεκτρονική διεκπεραίωση συναλλαγών) είναι η προώθηση πληροφοριακών δικτύων που μειώνουν δραστικά την αποστολή χαρτιών (αποδείξεων, δελτίων αποστολής κλπ.), ενώ οργανώνουν αυτόματα την επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών σημείων της αγοράς (π.χ., σουπερμάρκετ, με διανομείς και προμηθευτές).
