Ρεπορτάζ
ΚΥΡΙΑΡΧΗ αποδείχτηκε η θέση των πολυεθνικών επιχειρήσεων στις εξελίξεις στο ελληνικό εμπόριο κατά το παρελθόν έτος. Οι θυγατρικές τους επιχειρήσεις στην Ελλάδα κατέλαβαν κρίσιμης σημασίας θέσεις, ελέγχοντας μάλιστα σημαντικούς κλάδους επιχειρηματικής δραστηριότητας. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι οι θυγατρικές επιχειρήσεις των μεγάλων πολυεθνικών κολοσσών ήλεγξαν σχεδόν με μονοπωλιακό τρόπο τους κλάδους των καυσίμων, των τσιγάρων, των αλκοολούχων ποτών, των ηλεκτρικών συσκευών και των αυτοκινήτων. Διεύρυναν επίσης την παρουσία τους σε άλλους κλάδους, όπως των σουπερμάρκετ και των φαρμάκων.
Αποκαλυπτικό του ρόλου που διαδραματίζουν οι θυγατρικές των πολυεθνικών επιχειρήσεων είναι το γεγονός ότι από τις 100 πλέον κερδοφόρες εισαγωγικές και εμπορικές επιχειρήσεις του 1995 οι 30 ήταν θυγατρικές πολυεθνικών οίκων. Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι οι θυγατρικές των πολυεθνικών επιχειρήσεων καταλαμβάνουν τις πλέον περίοπτες θέσεις στον κατάλογο των χρυσοφόρων εταιρειών. Μεταξύ αυτών είναι και η εταιρεία Procter & Gamble Ελλάς, η οποία αναδείχτηκε σε δεύτερη πιο κερδοφόρα εισαγωγική και εμπορική εταιρεία του 1995. Συγκεκριμένα, η Procter & Gamble αύξησε τα καθαρά της κέρδη κατά 33,2% για να φτάσει τα 7,5 δισ. δραχμές.
Ας δούμε, όμως, τις εξελίξεις σε κάποιους συγκεκριμένους κλάδους:
* Στον τομέα εμπορίας πετρελαιοειδών, παρά την ισχυρή παρουσία του ελληνικού Δημοσίου με τις εταιρείες ΕΚΟ και Elda-Ε, οι διεθνείς οίκοι απέσπασαν τη «μερίδα του λέοντος». Η επιχείρηση ΒΡ, που διευθύνεται από τον κ. Ρ. Dixon, αύξησε τα καθαρά της κέρδη τα οποία ανήλθαν σε 4,5 δισ. δραχμές. Αντιστοίχως, η Shell Hellas, η οποία διευθύνεται από τον κ. Ελ. Αντωνακόπουλο, αν και εμφάνισε μικρή μείωση των κερδών της, κατέλαβε μια από τις πιο εξέχουσες θέσεις στην εγχώρια αγορά καυσίμων. Τα καθαρά κέρδη της Shell ανήλθαν σε 4,48 δισ. δραχμές, ενώ τα αντίστοιχα αποτελέσματα μιας άλλης πολυεθνικής, της Texaco, ανήλθαν σε 2 δισ. δραχμές. Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά ήταν τα αποτελέσματα και της Mobil Oil Hellas, που διευθύνεται από τον κ. Ι. Μπιτούνη και η οποία μετέτρεψε τις ζημιές του 1994 σε κέρδη το 1995.
* Στον τομέα εμπορίας επιβατικών αυτοκινήτων κυριάρχησαν τρεις ξένες πολυεθνικές, οι οποίες και έχουν θυγατρικές εταιρείες στην Ελλάδα. Οι άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές, ιαπωνικές, κορεατικές και αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες δουλεύουν με αντιπροσώπους. Οι τρεις αυτές επιχειρήσεις ήταν η Fiat Auto Hellas, η Toyota Hellas και η Mercedes Benz Hellas. Αποκαλυπτικό είναι το γεγονός ότι η Fiat Auto Hellas, που διευθύνεται από τον ιρλανδικής καταγωγής κ. Geoffrey Smyth, και η Toyota Hellas που διευθύνεται από τον καθηγητή κ. Π. Αθανασόπουλο, κατέλαβαν τις δύο καλύτερες θέσεις μεταξύ των επιχειρήσεων με τις μεγαλύτερες ταξινομήσεις αυτοκινήτων. Η Mercedes Benz Hellas, που διευθύνεται από τον κ. Η.D. Struck, αν και είχε σχετικά μικρό μερίδιο αγοράς, κατέλαβε την πέμπτη καλύτερη θέση από άποψη πωλήσεων στην αγορά αυτοκινήτου.
* Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η παρουσία των πολυεθνικών στην αγορά αλκοολούχων ποτών, όπου στην κυριολεξία οι ξένες επιχειρήσεις ήλεγξαν όλο το «παιχνίδι». Οι εταιρείες United Distillers Hellas, Καρούλιας Β.Σ. ΑΒΕΠΕ, Allied Domecq ΑΕΒΕ, Seagram και Metaxas που ελέγχονται από ξένους οίκους κράτησαν κατά το παρελθόν έτος όλο το εισαγωγικό εμπόριο αλκοολούχων ποτών. Η εταιρεία Καρούλιας Β.Σ. ΑΒΕΠΕ, που διευθύνεται από τον κ. Χρ. Αργυρού και η οποία εκτός των άλλων διακινεί τα προϊόντα Cutty Sark, Southern Comfort και Jack Daniels, κατέλαβε ηγετική θέση στον κατάλογο της κερδοφορίας του κλάδου με 2 δισ. δραχμές κέρδη.
* Μεταξύ των πολυεθνικών επιχειρήσεων που έδειξαν ιδιαίτερη κινητικότητα κατά το παρελθόν έτος ήταν οι: Μάκρο, Siemens ΑΕ, Sony Hellas, Asea Brown Boveri, Levi Strauss, Zara Hellas, Robert Bosch, Miele Hellas και Philips.
