Τα γούρια του νέου έτους

Οι ευχές που ανταλλάσσονται αυτές τις ημέρες ένα σκοπό έχουν: να διώξουν μακριά το κακό και να κρατήσουν για τους ανθρώπους μόνο τα καλά. Μια ουτοπία την οποία όλοι αναγνωρίζουν, αλλά καθώς υπερισχύει ο φόβος μπροστά στο άδηλο μέλλον δεν παύουν να εύχονται. Τυχερός αναδεικνύεται αυτομάτως εκείνος που θα βρει στη βασιλόπιτα το νόμισμα. Την καλή τύχη εύχονται όσοι προσφέρουν τα τυχερά της νέας χρονιάς, μια έκφραση της βαθιάς επιθυμίας για τον εξοβελισμό του κακού. Από πολύτιμο μέταλλο, χρυσό ή ασήμι, με συμβολισμούς που παραπέμπουν στα πρώτιστα αγαθά για τον άνθρωπο, τα τυχερά δωρίζονται αυτές τις ημέρες, αλλάζουν χέρια, φοριούνται σαν φυλαχτά για να λειτουργήσει ο αποτροπαϊκός τους χαρακτήρας. Πρόκειται για μια παράδοση που ακολουθούν πιστά τα μεγάλα πολιτιστικά ιδρύματα του τόπου, δημιουργώντας κάθε χρόνο τα δικά τους τυχερά, εμπνευσμένα από τη μεγάλη ελληνική ιστορία, τις τέχνες, τον πολιτισμό εν γένει.

Μέγαρο Μουσικής

Οι καλές ημέρες και οι νίκες που αυτές θα φέρουν όλο και πλησιάζουν για την Ελλάδα και το Μέγαρο Μουσικής, πιστό στην αρχή του για την αφιέρωση των τυχερών αυτής της πρώτης τετραετίας της χιλιετίας στην ολυμπιακή ιδέα, προαναγγέλλει τις καλές ημέρες με ένα περιστέρι. Είναι «Το περιστέρι της νίκης» του ζωγράφου Νίκου Νικολάου, διαχρονικό σύμβολο ελπίδας και οιωνός καλών ειδήσεων. Με το έργο του «Μορφή με περιστέρι» υποδηλώνει τη διάθεση και την ανάγκη του ανθρώπου να κρατήσει κοντά του το καλό, την ευημερία και την πρόοδο. Στοιχεία που τονίζονται και στην πίσω όψη του τυχερού όπου ο χαράκτης Γιάννης Γουρζής πλέκει με δύο ανθισμένα στεφάνια το 2003 για να συμβολίσει τους δεσμούς αγάπης των ανθρώπων. «Το περιστέρι της νίκης» είναι φιλοτεχνημένο σε ασήμι, σε ασήμι – χρυσό και εξ ολοκλήρου σε χρυσό (μόνο σε 249 αντίτυπα) και φέρει ένα μικρό πράσινο σμαράγδι. Κυκλοφορεί μάλιστα σε περιορισμένο αριθμό και το εκμαγείο του θα καταστραφεί στις αρχές Ιανουαρίου του 2004.

Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο

Η καλή υγεία, η ευτυχία, ο πλούτος και η αφθονία για κάθε σπιτικό, ευχές και τάματα των ανθρώπων σε όλες τις εποχές, όλα χωράνε μέσα στο σπιτάκι που επελέγη από το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο ως γούρι του νέου έτους. Πρόκειται για μια αναπαραγωγή ενός τάματος της δεκαετίας του 1920, που παριστά ένα αρχοντόσπιτο της ελληνικής επαρχίας. Σε σχηματοποιημένη μορφή όπως όλα τα τάματα, προσφορά ενός ανθρώπου για την ευτυχία του οίκου του αλλά και όσων αυτός εγκλείει. Γιατί το σπίτι ανέκαθεν συμβόλιζε στη χώρα μας την οικογένεια, την παράδοση, την ασφάλεια. Κάτι που δεν έχει αλλάξει και σήμερα. Το ασημένιο γούρι του ΕΛΙΑ αντιπροσωπεύει έτσι τις ευχές για την ευημερία του σπιτιού και την ευτυχία των μελών του, για τη διατήρηση των δεσμών της οικογένειας.

Μουσείο Μπενάκη

Η παράδοση θέλει το νόμισμα να έχει την πρώτη θέση στις ευχές του νέου έτους και το Μουσείο Μπενάκη έχει επιλέξει ένα τέτοιο νόμισμα για να πει τις δικές του. Ενα σόλιδος για την ακρίβεια, το πλέον διαδεδομένο νόμισμα του βυζαντινού βασιλείου, που οι νομισματολόγοι σήμερα δεν διστάζουν να συγκρίνουν με το δολάριο – και ίσως πλέον με το ευρώ – εξαιτίας της ευρείας αποδοχής και της εγκυρότητάς του στην Ανατολή και στη Δύση. Το νόμισμα σόλιδος του Κωνσταντίνου Ζ’ του Πορφυρογέννητου, που χρονολογείται από το 945-959, παρουσιάζεται σε ακριβές αντίγραφο (ασημένιο και ασήμι επιχρυσωμένο) με τον Χριστό στη μία όψη και στο οπισθότυπο τον Κωνσταντίνο και τον Ρωμανό Β’.

Βυζαντινό Μουσείο

Η έννοια του «θησαυρού», γνωστή από την αρχαιότητα και ασφαλώς με αδιατάρακτη ισχύ ανά τους αιώνες, ζωντανεύει μέσα από το γούρι του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου. Από τον «θησαυρό της Μυτιλήνης», που αποκαλύφθηκε εντελώς τυχαία το καλοκαίρι του 1951 κοντά στην πρωτεύουσα του νησιού, αναδείχθηκε το γούρι του Μουσείου για το 2003. Μια χρυσή, σφυρήλατη πόρπη, που χρονολογείται από τον 7ο αιώνα, έδωσε την ιδέα και οι σύγχρονοι καλλιτέχνες υλοποίησαν το γούρι με δύο μορφές: μία ασημένια καρφίτσα και έναν χαρτοκόπτη. Δεκαοκτώ ακόμη χρυσά κοσμήματα, 18 αργυρά σκεύη, 32 χρυσά και δύο χάλκινα νομίσματα – χρυσοί σόλιδοι του Φωκά (602-610) και του Ηράκλειου (610-629) – συνθέτουν αυτόν τον θησαυρό. Και η ευχή με ένα τέτοιο γούρι είναι σαφής: Το 2003 ας είναι έτος ευημερίας σε προσωπικό και γενικό επίπεδο.

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Αν το 2003 είναι η χρονιά που ανατέλλει μια νέα ενωμένη Ευρώπη, οι πρώτοι σπόροι για την ανάπτυξη της επικοινωνίας των λαών μεταξύ τους, την ανταλλαγή αγαθών και κυρίως ιδεών και πολιτισμού έπεσαν χιλιετίες πριν, φυσικά εδώ στη Μεσόγειο. Αντλώντας από την ιστορία και από την πρωτοβουλία του για τη διοργάνωση της μεγάλης έκθεσης «Πλόες. Σχέσεις λαών της Μεσογείου, 16ος – 6ος αιώνας π.Χ.», αλλά ταυτόχρονα πατώντας γερά στην ελληνική παράδοση με το καραβάκι της Πρωτοχρονιάς, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης επέλεξε ως θέμα του για το γούρι του 2003 ένα αρχαίο πλοίο με πηδάλιο και κατάρτι. Μια σχηματοποιημένη εικονογράφηση του τίτλου της έκθεσης «Πλόες» σε ασήμι και σε ασήμι – χρυσό. Με την ευχή το νέο έτος να είναι «εύπλοον», καλοτάξιδο δηλαδή, σε όλη τη διαδρομή του.

Εθνική Πινακοθήκη

Ενα χέρι που κρατάει στην παλάμι του τρεις μικρές σφαίρες, όσες και ο ιερός αριθμός σε όλους τους πολιτισμούς, είναι το γούρι της Εθνικής Πινακοθήκης. Από τα τριμερή ιερά της μινωικής Κρήτης, στις Μυκήνες όπου το ιερό βρέφος προστατευόταν από δύο μητέρες θεές, η έννοια της τριάδας επανέρχεται συχνά μέσα στους αιώνες. Για να λάβει τις μεγαλύτερες διαστάσεις της ασφαλώς στην Αγία Τριάδα της χριστιανικής θρησκείας. Για το 2003 λοιπόν, το τρίτο έτος της τρίτης χιλιετίας, το ασημένιο χέρι με τις σφαίρες από κοράλλι, ένα σύμβολο αιωνιότητας, εύχεται καλή τύχη. Μια ιδέα της διευθύντριας της Πινακοθήκης κυρίας Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα που έγινε δημιουργία χάρη στην κυρία Μαρία Παπαστάμου.