Μουσικές ιστορίες στα στούντιο

Τα περισσότερα από τα καινούργια τραγούδια είναι έτοιμα. Κάποια άλλα ηχογραφούνται τώρα. Ολα όμως έχουν τις δικές τους ιστορίες να διηγηθούν

Ο Σεπτέμβριος, αν και ένατος μήνας του χρόνου, διεκδικεί πολλές πρωτιές. Αρχίζει η νέα σχολική χρονιά, αρχίζει η ζωή μετά τον Αύγουστο των διακοπών, αρχίζουν οι μεγάλες προσδοκίες των ταλαιπωρημένων ανθρώπων, αρχίζουν οι υπολογισμοί για τις αργίες των Χριστουγέννων, αλλά αρχίζουν και οι ηχογραφήσεις των ελλήνων τραγουδιστών. Οσοι θυσίασαν τις διακοπές τους για να τραγουδήσουν στο στούντιο μες στο καλοκαίρι είναι οι βιαστικοί που θα κυκλοφορήσουν δίσκο τον Οκτώβριο. Οι υπόλοιποι παίρνουν σειρά για τους μήνες που έπονται, με αποκορύφωμα τον Δεκέμβριο που εξακολουθεί να είναι ο μήνας των μεγάλων εκδόσεων.

Πολλοί είναι οι δίσκοι που έχουν προγραμματιστεί ως τα τέλη του χρόνου. Ονόματα πρώτης γραμμής και κάποια δεύτερα που οι εταιρείες θα συσκευάσουν στις ίδιες κούτες και θα τα προωθήσουν στα καταστήματα δίνοντας οικονομικά κίνητρα στους καταστηματάρχες ώστε να βοηθήσουν την πώλησή τους. Ο λαός το λέει απλά: Μαζί με τον βασιλικό ποτίζεται και η γλάστρα!

Ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδάει Γκόραν Μπρέγκοβιτς, ενώ κάνει υψηλές πωλήσεις με την κασετίνα του. Ο Διονύσης Σαββόπουλος ετοιμάζει τη δική του κασετίνα με όλο το υλικό που ηχογράφησε στη δισκογραφική Lyra («Φορτηγό», «Μπάλλο» κλπ.), ενώ παράλληλα ηχογραφεί ένα δίσκο με ροκ μπαλάντες για την Polygram. Διασκευές τραγουδιών των Νικ Κέιβ, Βαν Μόρισον, Λούτσιο Ντάλα, Μπομπ Ντίλαν, Λου Ριντ κ.ά. Η Λένα Πλάτωνος επιστρέφει στη δισκογραφία, ύστερα από έξι χρόνια, με τον αισιόδοξο ­ όπως έχει δηλώσει ­ δίσκο «Αναπνοές». Η Ελλη Πασπαλά τραγουδάει Παναγιώτη Καλατζόπουλο, ένα συνθέτη της γενιάς της, η Μελίνα Κανά δεν κρύβει τη χαρά της για τα τραγούδια του Στάμου Σέμση και του Μιχάλη Μπουρμπούλη που πρόκειται να εκδώσει, ο Φοίβος Δεληβοριάς έχει τελείως μπερδευτεί με αυτά που πρέπει να κρατήσει και αυτά που πρέπει να πετάξει από το υλικό του καινούργιου δίσκου του, οι Χειμερινοί Κολυμβητές είπαν να «ξαναδούν» τα παλιά τους τραγούδια προτού το διαλύσουν τελείως, ο Γιάννης Πάριος ετοιμάζει μεγάλο «κτύπημα» με τον άλλο Φοίβο που τόσο καλά ξέρει να δίνει χαρά στους τραγουδιστές, ενώ ο Αντύπας αποφάσισε να κερδίσει το χαμένο ­ εμπορικό ­ έδαφος με τις «πλάτες» του Νίκου Καρβέλα. Ο μικρός υιός Διονυσίου, ο Στέλιος, ακολουθεί τον σίγουρο δρόμο του Μάριου Τόκα, ο Χρήστος Νικολόπουλος συνάντησε τον Θοδωρή Γκόνη που τόσο πολύ ήθελε, η Αλκηστις Πρωτοψάλτη τα δύο τελευταία χρόνια τα μοιράζεται με τον Νίκο Αντύπα και τη Λίνα Νικολακοπούλου, ετοιμάζοντας προσεκτικά τον δίσκο που θα κυκλοφορήσει 19 Σεπτεμβρίου, και η Δήμητρα Γαλάνη «κατεβαίνει» από το Πήλιο για να μπει γραμμή στο στούντιο μαζί με τον λαϊκό συνθέτη Τάκη Σούκα.

Ιστορίες πίσω από τα τραγούδια

«Αυτό που χαρακτηρίζει τον δίσκο που πρόκειται να ηχογραφήσω με τον Γκόραν είναι η καθυστέρηση», λέει ο Γιώργος Νταλάρας. «Τη μια έπρεπε να τα “βρουν” οι εταιρείες μεταξύ τους ­ βλέπετε δεν ανήκουμε στην ίδια ­, μετά έπρεπε να καλύψουμε την απόσταση και τέλος να συντονίσουμε τους χρόνους μας, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο. Μετά από όλο αυτόν τον μαραθώνιο είμαστε έτοιμοι να μπούμε στο στούντιο σύντομα». Ο Νταλάρας στην Ελλάδα, ο Μπρέγκοβιτς μεταξύ Αμερικής, όπου ήθελε να εγκατασταθεί, Παρισίων και Βελιγραδίου, όπου τελικά εγκαταστάθηκε. Οι μουσικές του έφταναν σε κασέτες στην Αθήνα. Οι στίχοι έχουν γραφτεί (Μιχάλης Γκανάς, Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας, Αντώνης Ανδρικάκης) και μάλιστα ένα τραγούδι το κοινό το άκουσε τον χειμώνα στην «Ιερά Οδό». Κάποια στιγμή μέσα στο καλοκαίρι οι δύο τους έκαναν μια προεργασία στο στούντιο, ο δίσκος όμως θα είναι έτοιμος στο τέλος Νοεμβρίου.

Ο Γιώργος Νταλάρας τον Γκόραν Μπρέγκοβιτς τον είχε εντοπίσει από την εποχή όπου ο δεύτερος έκανε ροκ μουσική με το συγκρότημα των νεανικών του χρόνων. Δεν ήταν η μουσική που τον ενδιέφερε, πέραν της ακρόασης. Οταν όμως άκουσε τη μουσική για την ταινία «Ο καιρός των τσιγγάνων» εντυπωσιάστηκε. «Το πρώτο που σκέφτηκα ήταν πως αυτή η δουλειά θα έκανε τρομακτική εμπορική επιτυχία στην Ελλάδα. Ισως ήταν σφάλμα μου που δεν έδειξα προσωπικό ενδιαφέρον. Δεν σκέφτηκα ωφελιμιστικά. Είχα αντιρρήσεις και με τις “μεταγλωττίσεις”, το άφησα. Τελικά, έκανα λάθος».

Η Δήμητρα Γαλάνη συνεργάζεται για πρώτη φορά με τον Τάκη Σούκα. Πώς νιώθει; «Σαν να έπεσα μέσα σε μια φλέβα χρυσού», τονίζει. Αγαπούσε πολύ τα τραγούδια του. Τα τραγούδια «Μια ζωή μέσα στους δρόμους», «Ερωτά μου αγιάτρευτε» τα λάτρευε. Πήγε και τον βρήκε. Είχε ήδη στα χέρια της τους στίχους ενός νέου στιχουργού, του Νίκου Μωραΐτη, ενός παιδιού 25 χρόνων, και πήγε έτοιμη στον συνθέτη. Την μαγεύει η προετοιμασία ενός δίσκου. «Σαν να γεννιέται ένα παιδί». Ενα χρόνο ετοιμάζονται τα τραγούδια. Μόλις τώρα μπήκε στο στούντιο. Οι ενορχηστρώσεις έγιναν από ένα νέο μουσικό, τον Κώστα Θεοδώρου, της περίφημης σχολής της Θεσσαλονίκης.

Της αρέσει να γίνεται η γέφυρα μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών γενεών. «Ενα πείραμα που όταν πετυχαίνει είναι ευτυχία». Τα τραγούδια της αρέσουν πολύ. Ενα από αυτά το έχει γράψει (στίχοι – μουσική) ο φίλος της Μανώλης Λιδάκης. Δεν τα έχουν ακούσει πολλοί. Μόνο οι φίλοι της και κάποιοι λαθρακουστές. «Στο χωριό, στο Πήλιο, δίπλα στο σπίτι μου χτίζεται ένα άλλο. Ολη μέρα θόρυβος και φασαρία. Ενα μεσημέρι, ενώ μαθαίνω τα τραγούδια στην κιθάρα μου, ξαφνικά σταματάω από την… ησυχία. Κοιτάω έξω από το παράθυρο και βλέπω τους εργάτες να κάθονται στο πεζούλι και να ακούνε με προσοχή. Αυτοί ήταν οι πρώτοι μου ακροατές και μάλιστα πολύ ένθερμοι».

Παρίσι – Πράγα – Θεσσαλονίκη

Η Αλκηστις Πρωτοψάλτη πάντα δούλευε πολύ ένα δίσκο. Αυτή τη φορά το παράκανε. Δύο χρόνια προετοιμασίας. Τραγούδησε και ξανατραγούδησε στο στούντιο. Ο Νίκος Αντύπας έγραψε τη μουσική, την έδωσε στη Νικολακοπούλου και εκείνη έγραψε τους στίχους. Ολοι οι στίχοι γράφτηκαν πάνω σε συγκεκριμένες μουσικές. Μετά έγιναν οι ενορχηστρώσεις και μετά ταξίδεψαν όλοι μαζί στην Πράγα γιατί σε κάποια κομμάτια παίζει η Συμφωνική της Πράγας. Τα ταξίδια είναι ένα ακόμη χαρακτηριστικό αυτού του δίσκου. Ταξίδεψαν και στο Παρίσι. Σε ένα από τα καλύτερα στούντιο του κόσμου έκαναν τις μείξεις και τη χάραξη του δίσκου που έχει τον τίτλο «Σαν ηφαίστειο που ξυπνά». Χιλιάδες ώρες εγγραφής και η εταιρεία, η Polygram, πλήρωνε χωρίς γκρίνιες αφού ξέρει πως θα πάρει πίσω τα λεφτά της από τις πωλήσεις.

«Εχω εξαιρετικές εμπειρίες από αυτά τα ταξίδια», λέει η Λίνα Νικολακοπούλου. «Μου έκανε τρομερή εντύπωση η συνέπεια των μουσικών στην Πράγα. Είχαμε στούντιο 8 το πρωί και ήταν όλοι εκεί, διαβασμένοι και έτοιμοι για ηχογράφηση. Οταν άκουσα τη Συμφωνική Ορχήστρα να παίζει, άρχισε η δική μου αγωνία. Θα έγραφα πάνω στη μουσική και αυτό ήταν μια διαδικασία που υπερέβαινε τον εαυτό μου. Τελικά τα δύο κομμάτια που έπαιξε η ορχήστρα, το «Αιγαίο» και το «Τριανταφυλλιά του κόσμου», είναι τα πιο αγαπημένα μου. Η ορχήστρα μού έδωσε την ευκαιρία να βγω από τις φόρμες μου, να είμαι παρθενική. Σαν πίστες απογείωσης είναι αυτά τα τραγούδια για μένα».

Της έκαναν και αλλά πράγματα εντύπωση στην Πράγα. Οι ζητιάνοι στους δρόμους που τραγουδούσαν άριες. «Παίρνεις την κουλτούρα της πόλης σε πολύ λίγο χρόνο». Και στο Παρίσι, όμως, όπου έκαναν την τεχνική επεξεργασία του δίσκου, ήταν ευχάριστες οι εκπλήξεις. «Εκεί οι άνθρωποι δουλεύουν πολύ. Μας αντιμετώπισαν με τρομερή υπευθυνότητα. Δεν είχε κανένας τη διάθεση να χάσει την ώρα του. Δεν αλλάζω την ελληνική ψυχή με τίποτα, αλλά ο επαγγελματισμός που συνάντησα στο Παρίσι μου άρεσε παρά πολύ». Ομολογεί πως πρώτη φορά έχει δουλέψει τόσο για ένα δίσκο, νιώθει όμως πως ήθελε και άλλο χρόνο. «Απολαύσαμε τη διαδικασία. Απολαύσαμε τη συνεργασία. Τον χρειαζόταν ο δίσκος αυτόν τον χρόνο. Είναι ένας παράξενος δίσκος, μια πολύ καλή παραγωγή».

Ο Χρήστος Νικολόπουλος πρόκειται να βγάλει στην αγορά δύο δίσκους: έναν ορχηστρικό και έναν με τραγούδια. Ο ορχηστρικός είναι ένας μουσικός διάλογος μεταξύ του μπουζουκιού και των χάλκινων πνευστών. Οπου τα χάλκινα πνευστά είναι της Μπάντας της Φλώρινας. Ο δίσκος θα κυκλοφορήσει ταυτόχρονα σε όλο τον κόσμο. Η δεύτερη δουλειά του πολυγραφότατου συνθέτη περιέχει τραγούδια. Τα ερμηνεύει ο Γεράσιμος Ανδρεάτος και έχουν στίχους του Θοδωρή Γκόνη. Τίτλος του δίσκου «Δέκα χρόνια στου Μπακάκου».

«Τον θαύμαζα τον Γκόνη από τα τραγούδια του με τον Νίκο Ξυδάκη. Μας σύστησε μια φίλη και στο πρώτο ραντεβού εξερευνούσαμε απλώς ο ένας τον άλλον. Στο δεύτερο, όμως, πήγαμε βόλτα στη Θεσσαλονίκη της νύχτας. Μας πήγαν στα μπουζούκια. Στην Αντζυ Σαμίου και στον Στέλιο Ρόκκο. Εκεί διαπιστώσαμε πως ένα μέρος του τραγουδιού έχει πάρει στραβό δρόμο και αποφασίσαμε να κάνουμε αντίσταση». Την αφήγηση του Χρήστου Νικολόπουλου συμπληρώνει ο Θοδωρής Γκόνης: «Δεν είχα ξαναπάει σε τέτοια μαγαζιά. Εκείνο που παρατήρησα είναι πως κάθε τραπέζι έχει την Αντζυ του και τον Ρόκκο του. Μια Αντζυ χορεύει πάνω στο τραπέζι κι ένας Ρόκκος της χτυπάει παλαμάκια».

Ο έρωτας είναι εδώ…

Για τα τραγούδια δηλώνουν και οι δύο ενθουσιασμένοι. Ο Γκόνης ήταν καλομαθημένος με τον Ξυδάκη και νιώθει τυχερός που συνάντησε τον Νικολόπουλο. «Τα μισά τραγούδια είναι γραμμένα πάνω στις μελωδίες που μου έδωσε. Δεν δουλεύω έτσι συνήθως. Με τον Χρήστο μού άρεσε αυτό». Ευτυχής αισθάνεται και ο ερμηνευτής των τραγουδιών. «Ο Ανδρεάτος έχει πολλά στοιχεία από το λαϊκό του ’50 στη φωνή του», λέει ο Νικολόπουλος. «Με σεβόταν υπερβολικά στην αρχή και ήταν λίγο “σφιγμένος” όταν τραγουδούσε. Ισως με φοβόταν κιόλας. Μετά, που ξεθάρρεψε, τα τραγούδησε πάλι όλα από την αρχή και τα είπε τέλεια. Λέει και πολύ ωραία ανέκδοτα στο στούντιο».

Ο δίσκος του Στάμου Σέμση με ερμηνεύτρια τη Μελίνα Κανά έχει τον ακριβή τίτλο «Γενναίοι έρωτες». Είναι η δεύτερη φορά που ο συνθέτης συνεργάζεται με τον Μιχάλη Μπουρμπούλη. Η ιδιαιτερότητα του δίσκου; Εχει ηχογραφηθεί εξ ολοκλήρου ζωντανά στο στούντιο. Ηταν εκεί όλοι μαζί. Οι μουσικοί, η τραγουδίστρια, ο συνθέτης. «Δεν είχα να κάνω με μηχανήματα μόνο, αλλά με ανθρώπους ταυτόχρονα δημιουργικούς». Η ατμόσφαιρα στο στούντιο ήταν σαν παιδική χαρά. Ο Στάμος Σέμσης δεν γράφει παρτιτούρες σαν όλους τους συνθέτες, ή σχεδόν όλους. Παίζει τα κομμάτια στο πιάνο και οι μουσικοί «πιάνουν» τη μελωδία στον αέρα. Δίνει τις κατευθύνσεις, αλλά τους αφήνει να αυτοσχεδιάσουν. «Βρίσκεται η ισορροπία από μόνη της». Οι μουσικοί του έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους, όπως και η Μελίνα Κανά. «Το κέφι μας κάναμε και οι τρεις».

Δύο τραγούδια θα ερμηνεύσει κι ένας άνδρας τραγουδιστής που δεν έχει ακόμη αποφασιστεί ποιος θα είναι, ενώ δύο θα πει και ο συνθέτης. Το συνηθίζει άλλωστε όταν κάνει δίσκους για άλλους και όχι για τον εαυτό του (βλέπε «Cairo»).

Η πρώτη συνεργασία της Ελλης Πασπαλά και του Παναγιώτη Καλατζόπουλου δεν ήταν ευτυχής. Είχαν δουλέψει πάνω σε ένα τραγούδι για το θέατρο που τελικά δεν ακούστηκε ποτέ. Μετά δούλεψαν λίγο για την τηλεόραση και τώρα είναι έτοιμοι να παρουσιάσουν την πρώτη ολοκληρωμένη τους εργασία, που έχει τον ποιητικό τίτλο «Για τη συνήθεια του έρωτα».

«Αυτός ο δίσκος έχει μια ατμόσφαιρα σπιτικού φαγητού», λέει η Ελλη Πασπαλά. «Περάσαμε πολλές ώρες στο σπίτι του Παναγιώτη. Μπήκα στην οικογένειά του, έζησα στιγμές προσωπικές του. Η γυναίκα του, τα παιδιά του, οι φίλοι τους κι εγώ μέσα σε όλα αυτά. Εκεί έγιναν όλες οι πρόβες. Εχουμε περάσει μαζί τις γιορτές μιας ολόκληρης χρονιάς». Τόσο στενή σχέση δεν μπορεί να είναι ανέφελη. «Τσακωθήκαμε πολλές φορές. Ο δίσκος αυτός είναι αποτέλεσμα όχι μόνο συμφωνίας αλλά και διαφωνίας. Ενας βαθύτατος πολιτισμός. Πολλές φορές διαφωνήσαμε αλλά βρήκαμε τρόπο να σεβαστούμε ο ένας τον άλλον. Ηταν πολύ σημαντικό μάθημα για μένα».

Οι στίχοι των τραγουδιών είναι του Μιχάλη Γκανά, του Αρη Δαβαράκη, από δικό του τραγούδι ο τίτλος του δίσκου, του Θοδωρή Γκόνη, της Ελένης Ζιώγα, του συνθέτη και της Λυδίας Βενιέρη. Ο δίσκος θα κυκλοφορήσει στις αρχές Οκτωβρίου και οι συντελεστές του δηλώνουν αισιόδοξοι για την τύχη του και ευτυχείς για τη δημιουργία του. «Οταν εκδίδεις κάτι, φεύγει από τα χέρια σου και η μοίρα του αλλάζει», επισημαίνει η Ελλη Πασπαλά. «Το τι θα συμβεί με τον κόσμο, αν θα αγαπήσει τα τραγούδια, δεν το ξέρουμε. Ποτέ δεν το ξέρουμε».