Μια «δημοκρατική» ορχήστρα



Την αφορμή την έδωσε ο συλλέκτης του ρεμπέτικου τραγουδιού Παναγιώτης Κουνάδης, όταν ήρθαν στα χέρια του αυθεντικοί δίσκοι της Ελληνικής Εστουδιαντίνας, ενός εν πολλοίς άγνωστου είδους ορχήστρας. Κατά τον ερευνητή, λοιπόν, η Ελληνική Εστουδιαντίνα ιδρύθηκε από τον Βασίλειο Σιδέρη και τον Αριστείδη Περιστέρη στο τέλος του 19ου αιώνα. Και μετά σιωπή. Ως τα τέλη του 1998 – αρχές του 1999, όπου ο Ανδρέας Κατσιγιάννης μαζί με φίλους και συνεργάτες του μουσικούς από τον Βόλο ιδρύει την Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας Μαγνησίας. Εδώ και πέντε χρόνια η ορχήστρα έχει δώσει περισσότερες από 150 συναυλίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ στα τέλη του περασμένου έτους κυκλοφόρησε και το πρώτο της άλμπουμ «Smyrne» από την ετικέτα Parlophone της Minoς-ΕΜΙ. Την προσεχή Παρασκευή και το Σάββατο η Εστουδιαντίνα εμφανίζεται στο κλαμπ Gagarin 205, παρουσιάζοντας κατά κύριο λόγο το παραπάνω άλμπουμ, χωρίς όμως να απουσιάζουν και άλλα παραδοσιακά σμυρναίικα κομμάτια.


Περίπου 30 μουσικούς έχει ως μόνιμα ή έκτακτα μέλη της η ορχήστρα, όπως σημειώνει μιλώντας στο «Βήμα» ο καλλιτεχνικός διευθυντής και εισηγητής του ρεπερτορίου της Ανδρέας Κατσιγιάννης. «Ευτυχώς που βρισκόμαστε στον Βόλο και έτσι μπορούμε να μαζευόμαστε και να δουλεύουμε πιο εύκολα. Πιστεύω ότι αν ζούσαμε σε κάποιο μεγάλο αστικό κέντρο, με τους διαφορετικούς ρυθμούς ζωής που επικρατούν εκεί, δεν θα μπορούσαμε να λειτουργήσουμε το ίδιο καλά. Υπήρχε εδώ στην πόλη μας ένα φυτώριο καλών μουσικών και δεν έκανα τίποτε άλλο από το να ιδρύσω την ορχήστρα στα πρότυπα του παρελθόντος». Την επιτυχία της πάντως ο Ανδρέας Κατσιγιάννης, πέρα από την ποιότητα των μουσικών που μπορεί να διαθέτει, την εστιάζει και στο γεγονός «ότι σε μια εποχή όπου το τραγούδι είναι προσωποκεντρικό εμείς λειτουργούμε απολύτως δημοκρατικά. Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων που δεν κυνηγά την ατομική προβολή, προσπαθώντας να φέρουμε στην επιφάνεια ένα άγνωστο σε πολλούς μουσικό είδος». Με βάση αυτή τη λογική η Εστουδιαντίνα ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει το νέο άλμπουμ της, όπου θα περιλαμβάνονται ως επί το πλείστον οργανικές συνθέσεις από τη μουσική παράδοση της Μικράς Ασίας.


Την Εστουδιαντίνα στις δύο συναυλίες της θα πλαισιώσουν οι Χρίστος Τσιαμούλης, Λιζέττα Καλημέρη, Σοφία Παπάζογλου και Παναγιώτης Λάζελας.


Πώς ξεκίνησαν


Οι εστουδιαντίνες ήταν γαλλικές ορχήστρες με βάση το μαντολίνο, οι οποίες έπαιζαν γραμμένη μουσική για κουαρτέτο. Ο μαέστρος τους ήταν και συνθέτης και ενορχηστρωτής. Οι συνθέσεις ήταν ευχάριστες, με κάποια σοφιστικέ διάθεση, ενώ παράλληλα αποτελούσαν απάντηση στην ιταλική μανία για μαντολίνο. Ηταν λοιπόν είδος μικρής και καμιά φορά μεσαίας ορχήστρας στη Γαλλία του 19ου αιώνα και του πρώτου τέταρτου του 20ού. Εκείνη την περίοδο οι Ελληνες που ζούσαν στις πρωτεύουσες του ελληνισμού, Κωνσταντινούπολη και Σμύρνη, εισήγαγαν τις εστουδιαντίνες. Πρόκειται για ευέλικτη ορχήστρα (15-25 μέλη) με ανατολικής και δυτικής προέλευσης όργανα, κυρίως έγχορδα, κρουστά και ξύλινα πνευστά. Αυτό το είδος ορχήστρας, εξελισσόμενο διαρκώς, αποτέλεσε ένα «μουσικό σπουδαστήριο» (όπως δηλώνει και το όνομά της), στο οποίο μαθήτευσαν οι μεγαλύτεροι μουσικοί της Μικράς Ασίας. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή κατέστη αδύνατον να μεταφερθεί στους ελλαδικούς προσφυγικούς καταυλισμούς. Ετσι, μια τεράστια παράδοση παρουσιάστηκε αποψιλωμένη στους ελλαδίτες αποδέκτες και η μουσική της Ιωνίας κατέληξε να είναι σχεδόν ταυτόσημη με το περιθώριο της εν πολλοίς δυτικότροπης ελληνικής κοινωνίας.


Gagarin 205, Λιοσίων 205 και Αγίου Μελετίου, πλατεία Αττικής, τηλ. 210 8547.600. Ωρα έναρξης: 22.30.