Η περαιτέρω αναδιάρθρωση της αγοράς των αμοιβαίων κεφαλαίων και η ανάπτυξή της με ρυθμούς ανάλογους του 1999 εκτιμάται ότι θα είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της αγοράς των αμοιβαίων κεφαλαίων κατά το 2000. Σύμφωνα με τους διαχειριστές των αμοιβαίων κεφαλαίων το 2000 θα είναι μια εντελώς διαφορετική χρονιά από το 1999. Η αναμενόμενη αποδοχή της Ελλάδας στην ΟΝΕ στη σύνοδο κορυφής της Σάντα Μαρία ντα Φέιρα της Πορτογαλίας, η αποκλιμάκωση των επιτοκίων, τα νέα καταθετικά-επενδυτικά προϊόντα που θα δημιουργήσουν και θα προσφέρουν οι τράπεζες, η σταθεροποίηση της Σοφοκλέους και το «κλείδωμα» της ισοτιμίας της δραχμής έναντι του ευρώ στις 340,750 δρχ. ανά ευρώ στο τέλος του έτους που θα ευνοήσει τις τοποθετήσεις στις ευρωπαϊκές αγορές, θα κάνουν τους επενδυτές λιγότερο επιθετικούς στις επιλογές τους και θα τους οδηγήσουν σε τοποθετήσεις μέτριου επενδυτικού κινδύνου.


Η πραγματοποίηση υψηλών αποδόσεων από τοποθετήσεις στο Χρηματιστήριο δεν θα είναι τόσο εύκολη υπόθεση όπως το 1999 όπου οι μετοχές σχεδόν στο σύνολό τους σημείωσαν σημαντικές ανόδους κατά τη διάρκεια του έτους. Ετσι εκτιμάται ότι όλο και περισσότερα κεφάλαια μικροεπενδυτών, που είχαν τοποθετηθεί απευθείας στο Χρηματιστήριο κυρίως κατά το 1999, θα στραφούν προς την επαγγελματική διαχείριση και κυρίως προς τα αμοιβαία κεφάλαια αλλά και τα νέα καταθετικά-επενδυτικά προϊόντα που ετοιμάζουν οι τράπεζες. Χαρακτηριστικό είναι ότι το τελευταίο τρίμηνο του 1999 οι εισροές στα μετοχικά αμοιβαία ξεπέρασαν τα 500 δισ. δρχ.


* Συνολική αύξηση 33%


Πάντως, τον περασμένο χρόνο μπορεί το συνολικό ενεργητικό των αμοιβαίων κεφαλαίων να αυξήθηκε κατά 32,7%, σε όλες της κατηγορίες όμως, πλην αυτής των μετοχικών, σημειώθηκαν ρευστοποιήσεις μεριδίων και εκροές κεφαλαίων. Ετσι η άνοδος αυτή του συνολικού ενεργητικού της αγοράς ήταν κυρίως αποτέλεσμα των υψηλών αποδόσεων που πέτυχαν τα μετοχικά αμοιβαία εξαιτίας της εντυπωσιακής ανόδου της Σοφοκλέους ­ πορεία που πολύ δύσκολα θα επαναληφθεί και εφέτος, γεγονός που θα οδηγήσει τους επενδυτές σε άλλες, όχι τόσο επιθετικές τοποθετήσεις.


Για το 2000 εκτιμάται ότι η αγορά θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμούς ανάλογους του 1999 προσελκύοντας τη χρονιά αυτή περισσότερα νέα κεφάλαια από πέρυσι. Υπολογίζεται ότι σταδιακά τα υπό διαχείριση κεφάλαια της συνολικής αγοράς θα πλησιάσουν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που διαμορφώνεται σε ποσοστό 34% του ΑΕΠ από περίπου 32% του ΑΕΠ που είναι σήμερα στην Ελλάδα.


Το κύριο χαρακτηριστικό ωστόσο θα είναι η αναδιανομή των μεριδίων αγοράς. Σύμφωνα με στοιχεία της Ενωσης Θεσμικών Επενδυτών, στο τέλος του 1999 πρώτα στην προτίμηση των επενδυτών ήταν τα μετοχικά αμοιβαία με μερίδιο αγοράς 41,6% και ακολούθησαν τα διαχείρισης διαθεσίμων με μερίδιο 38,4%, τα ομολογιακά με 11,4% και τα μεικτά με 8,6%. Μόλις πριν από έναν χρόνο τα αντίστοιχα μερίδια ήταν 5,8%, 66,3%, 18,7% και 9,2%. Για το 2000 εκτιμάται ότι το μερίδιο αγοράς των διαχείρισης διαθεσίμων θα υποχωρήσει περαιτέρω και θα ενισχυθούν τα μερίδια των υπολοίπων κατηγοριών.


Οπως επισημαίνουν διαχειριστές αμοιβαίων η πορεία των αγορών αμοιβαίων κεφαλαίων στην Ισπανία και στην Πορτογαλία πριν και μετά την ένταξη των δύο αυτών χωρών στη ζώνη του ευρώ είναι ενδεικτική για το τι πρόκειται να συμβεί και εδώ στη μετά ΟΝΕ εποχή. Ως την είσοδο των δύο αυτών χωρών στη ζώνη ευρώ, τα μετοχικά αμοιβαία μονοπωλούσαν το ενδιαφέρον των επενδυτών εξαιτίας των υψηλών αποδόσεων που επιτύγχαναν εκμεταλλευόμενα την άνοδο του Χρηματιστηρίου. Με την αποδοχή των δύο αυτών χωρών στην ΟΝΕ και τη σταθεροποίηση του χρηματιστηρίου οι επενδυτές στράφηκαν στα μεικτά αμοιβαία που συνδυάζουν τις μετοχικές τοποθετήσεις με επενδύσεις σταθερού εισοδήματος.


Επίσης, με το «κλείδωμα» της ισοτιμίας της δραχμής έναντι του ευρώ στις 340,750 δρχ. ανά ευρώ στο τέλος του έτους θα ευνοηθούν οι τοποθετήσεις στις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς θα εκλείψει ο συναλλαγματικός κίνδυνος. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν διαχειριστές αμοιβαίων, οι ευρωπαϊκές αγορές προσφέρουν επενδυτικές ευκαιρίες κυρίως όσον αφορά μετοχές εταιρειών μεσαίας κεφαλαιοποίησης με δυναμικά περιθώρια ανάπτυξης τις οποίες ο μέσος Ελληνας μπορεί να εκμεταλλευθεί μέσω των αμοιβαίων κεφαλαίων.


Εσωτερική αναδιάρθρωση της αγοράς των κεφαλαίων


Η αναδιανομή της πίτας των αμοιβαίων κεφαλαίων αναμένεται να συνεχιστεί και εφέτος. Το 1999 σχετικά με τη σύνθεση της αγοράς η πιο εντυπωσιακή μεταβολή ήταν η σημαντικότατη αύξηση του μεριδίου αγοράς των μετοχικών αμοιβαίων, που κέρδισαν 35,8 ποσοστιαίες μονάδες και έφθασαν από 5,8% στις αρχές του έτους στο 41,6%, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση στη σχετική κατάταξη. Αντίθετα, τα αμοιβαία διαχείρισης διαθεσίμων υπέστησαν σημαντική απώλεια, με αποτέλεσμα το μερίδιό τους να μειωθεί σε 38,4% από 66,3% που ήταν στις αρχές του έτους.


Σύμφωνα με εκτιμήσεις διαχειριστών αμοιβαίων κεφαλαίων, η εσωτερική αναδιάρθρωση της αγοράς θα συνεχιστεί σε βάρος των διαχείρισης διαθεσίμων, καθώς κεφάλαια θα εγκαταλείψουν την κατηγορία αυτή και θα κατευθυνθούν προς τις υπόλοιπες, με αποτέλεσμα τα μερίδια αγοράς της ελληνικής αγοράς να πλησιάσουν αυτά της ευρωπαϊκής αγοράς.


Το συνολικό ενεργητικό των αμοιβαίων κεφαλαίων, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ενωσης Θεσμικών Επενδυτών, έφθασε το 1999 τα 11,9 τρισ. δρχ. ενώ ο συνολικός αριθμός τους τα 208 αμοιβαία έναντι 178 στις αρχές του έτους. Στα τέλη του έτους τα αμοιβαία ανά κατηγορία ήταν 67 ομολογιακά, 45 διαχείρισης διαθεσίμων, 66 μετοχικά και 30 μεικτά.


Οι διαχειριστές των χρημάτων μας


Οι θυγατρικές των τριών μεγαλύτερων τραπεζικών ομίλων, της Εθνικής, της Alpha Πίστεως και της Eurobank, η Intertrust ΑΕΔΑΚ και η Ερμής ΑΕΔΑΚ, θυγατρική της Εμπορικής, ελέγχουν το 71,3% της αγοράς των αμοιβαίων κεφαλαίων και διαχειρίζονται συνολικά κεφάλαια 8,5 τρισ. δρχ., με τις άλλες 21 ΑΕΔΑΚ να μοιράζονται το υπόλοιπο 28,7% της αγοράς και να έχουν συνολικό ενεργητικό περίπου 3,5 τρισ. δρχ.


Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ενωσης Θεσμικών Επενδυτών για το 1999, η Alpha Τράπεζα Πίστεως, μέσω των δύο θυγατρικών της Alpha ΑΕΔΑΚ και Ιονική ΑΕΔΑΚ, κατέχει μερίδιο αγοράς 22,8%, που αντιστοιχεί σε κεφάλαια ύψους 2,72 τρισ. δρχ. Συγκεκριμένα η Alpha ΑΕΔΑΚ, μέσω των 22 αμοιβαίων κεφαλαίων που διαχειρίζεται, κατέχει την πρώτη θέση από άποψη μεριδίων, με συνολικό ενεργητικό περίπου 1,77 δισ. δρχ. και μερίδιο αγοράς 14,8%. Περισσότερο από το 60% των κεφαλαίων που διαχειρίζεται είναι τοποθετημένα σε μερίδια αμοιβαία διαχείρισης διαθεσίμων. Η δεύτερη εταιρεία του ομίλου, η Ιονική ΑΕΔΑΚ, διαχειρίζεται επτά αμοιβαία κεφάλαια με συνολικό ενεργητικό 965 δισ. δρχ., που αντιστοιχεί σε μερίδιο αγοράς 8%. Περισσότερο από το 68% των κεφαλαίων που διαχειρίζεται η εταιρεία είναι τοποθετημένα σε μερίδια μετοχικών αμοιβαίων.


Στη δεύτερη θέση από πλευράς μεριδίων αγοράς βρίσκεται η Εθνική Τράπεζα, με το συνολικό μερίδιο των δύο θυγατρικών της (Διεθνική ΑΕΔΑΚ και Κτηματική ΑΕΔΑΚ) να ανέρχεται σε 15,5% και τα συνολικά υπό διαχείριση κεφάλαια σε 1,84 τρισ. δρχ. Ειδικότερα η Κτηματική ΑΕΔΑΚ διαχειρίζεται συνολικά κεφάλαια ύψους 985 δισ. δρχ., εκ των οποίων περίπου το 70% είναι τοποθετημένο σε μερίδια αμοιβαίων διαχείρισης διαθεσίμων, και κατέχει μερίδιο αγοράς 8,3%, ενώ η Διεθνική ΑΕΔΑΚ έχει συνολικό ενεργητικό ύψους 855 δισ. δρχ., που αντιστοιχεί σε μερίδιο αγοράς 7,2%. Το μεγαλύτερο μέρος (περίπου 47%) των κεφαλαίων που διαχειρίζεται η Διεθνική είναι τοποθετημένο σε μερίδια μετοχικών αμοιβαίων.


Ακολουθεί ο όμιλος Λάτση, με συνολικό ενεργητικό 1,69 τρισ. δρχ. και μερίδιο αγοράς 14,2%. Συγκεκριμένα η Alico – Eurobank ΑΕΔΑΚ μέσω των οκτώ αμοιβαίων κεφαλαίων που διαχειρίζεται κατέχει μερίδιο αγοράς 8,1%, με συνολικό ενεργητικό που ξεπερνά τα 965 δισ. δρχ. Περίπου 62,5% των κεφαλαίων που διαχειρίζεται είναι τοποθετημένα σε μερίδια αμοιβαίων διαχείρισης διαθεσίμων. Η δεύτερη εταιρεία του ομίλου, η Εργασίας ΑΕΔΑΚ, διαχειρίζεται επτά αμοιβαία κεφάλαια με συνολικό ενεργητικό 713 δισ. δρχ., που αντιστοιχεί σε μερίδιο αγοράς 6%. Περίπου το 70% των κεφαλαίων που διαχειρίζεται η εταιρεία είναι τοποθετημένα σε μερίδια μεικτών αμοιβαίων. Στο συνολικό μερίδιο του ομίλου συμβάλλει με ποσοστό 0,1% η EFG ΑΕΔΑΚ (πρώην Hanwha ΑΕΔΑΚ), η οποία διαχειρίζεται κεφάλαια περίπου 12 δισ. δρχ.


Μετά τους τρεις αυτούς ομίλους ακολουθεί η Intertrust ΑΕΔΑΚ, θυγατρική της Interamerican, η οποία διαχειρίζεται 13 αμοιβαία κεφάλαια και είναι η δεύτερη ΑΕΔΑΚ από άποψη μεριδίου αγοράς. Συγκεκριμένα η Intertrust ΑΕΔΑΚ κατέχει μερίδιο αγοράς 10,1%, με συνολικό ενεργητικό που ξεπερνά το 1,2 τρισ. δρχ. Στην τρίτη θέση της σχετικής κατάταξης βρίσκεται η Ερμής ΑΕΔΑΚ, θυγατρική της Εμπορικής Τράπεζας, με υπό διαχείριση κεφάλαια που ξεπερνούν το 1 τρισ. δρχ. και μερίδιο αγοράς 8,7%.