Πώς θα ξεχωρίσετε έναν καλό τάπητα

ΜΕΤΑΞΥ όλων των αντικειμένων που αποτελούν τον οικιακό εξοπλισμό, τα χαλιά έχουν μια ξεχωριστή θέση, κυρίως γιατί η επιλογή φαίνεται να είναι μια δύσκολη υπόθεση. Για να θεωρηθεί επιτυχημένη η αγορά ενός χαλιού πρέπει να συνδυάσει ιδανικά αρκετά χαρακτηριστικά: αντοχή και ποιότητα κατασκευής, ικανοποιητικό αισθητικό αποτέλεσμα και βεβαίως συμφέρουσα τιμή. Στην ελληνική αγορά διατίθενται χειροποίητα χαλιά, αρκετά από τα οποία αποτελούν έργα τέχνης, αλλά και χαλιά μηχανής, βιομηχανοποιημένα, τα οποία μπορεί να μην ακολουθούνται από τον μύθο του χειροποίητου αλλά έχουν και αυτά τη δική τους αξία και τους δικούς τους φίλους.

Ο εντοπισμός της καλής ποιότητας του χαλιού απαιτεί τη γνώση από τον καταναλωτή των ειδικών χαρακτηριστικών που καθορίζουν την ποιότητα. Για την κατασκευή ενός χειροποίητου χαλιού ακολουθείται μια διαδικασία η οποία διαρκεί περίπου τέσσερα χρόνια και η τελειότητά του εξαρτάται τόσο από την επιδεξιότητα του τεχνίτη όσο και από την ποιότητα των υλικών η οποία πρέπει να είναι άριστη για να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατόν αποτέλεσμα. Τα δύο αυτά χαρακτηριστικά, δηλαδή η ποιότητα των υλικών και το μεγάλο εργατικό κόστος που απαιτείται για την κατασκευή, είναι βασικά στοιχεία για τη διαμόρφωση της υψηλής τιμής των προϊόντων αυτών αλλά δεν είναι τα μοναδικά.

«Τα στοιχεία που προσδιορίζουν την τιμή πώλησης ενός χειροποίητου χαλιού είναι πολλά» λένε οι ειδικοί. Πρώτα στην αξιολόγηση στοιχεία είναι το βασικό υλικό και η ποιότητά του και ακολουθούν η σύνθεση των πρόσθετων υλικών, η ιδιαιτερότητα του σχεδίου, ο συνδυασμός και ο αριθμός των χρωμάτων που θα χρησιμοποιηθούν, το σχήμα του χαλιού και του σχεδίου, η πυκνότητα πλέξης του, δηλαδή ο αριθμός των κόμπων, καθώς και το ύψος του πέλους, το οποίο όσο πιο λεπτό είναι τόσο καλύτερης ποιότητας θεωρείται το χαλί.

Οταν οι ειδικοί αναφέρονται σε ποιότητα υλικού και στην επιλογή του εννοούν το νήμα με το οποίο έχει γίνει η πλέξη του χαλιού. Τα νήματα που κατά παράδοση χρησιμοποιούνται για την κατασκευή χαλιών είναι από μαλλί, μετάξι ή βαμβάκι ενώ σπάνια συναντάμε προσθήκες νήματος από χρυσό και ασήμι. Τέτοια υλικά είναι σπάνιο να συναντήσει κανείς σε χαλιά που πωλούνται στην ελληνική αγορά γιατί συνήθως χρησιμοποιούνται, σε αυτά που κατασκευάζονται κατόπιν παραγγελίας.

Η ποιότητα του μαλλιού είναι καθοριστική για την αξία του χαλιού. «Συνήθως προτιμάται», όπως επισημαίνει ο κ. Ι. Ε. Ελευθεριάδης, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Domoral Carpets, «το μαλλί του προβάτου και σπανίως τρίχωμα καμήλας, το οποίο αφενός μεν είναι σπάνιο, αφετέρου δε λιγότερο ανθεκτικό και δύσκολο στη βαφή». Ο υποψήφιος αγοραστής για να αξιολογήσει σωστά την αγορά που προτίθεται να κάνει θα πρέπει να γνωρίζει ότι οι ποιότητες των μαλλιών του προβάτου διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία του ζώου αλλά και το μέρος του ζώου από το οποίο έχει ληφθεί το τρίχωμα, την πλάτη, την κοιλιά, τον λαιμό ή τα πόδια. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι το καλύτερο μαλλί προέρχεται από την περιοχή μεταξύ του σβέρκου και της ωμοπλάτης. Σε αυτό το μέρος το τρίχωμα είναι στιλπνό και καθαρό και οι ίνες του είναι ελαστικές και μαλακές.

Το μετάξι που χρησιμοποιείται στην κατασκευή χαλιών χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: στο φυσικό και στο τεχνητό μετάξι. Η βασική διαφορά ανάμεσα στα δύο είδη μεταξιού είναι η τιμή. Το τεχνητό είναι φθηνότερο ως πρώτη ύλη και έτσι μειώνεται η συνολική τιμή του χαλιού. Η ανθεκτικότητα όμως του φυτικού μεταξιού δεν υστερεί από αυτήν του ζωικού, λένε οι ειδικοί.

Αν ακούσετε να γίνεται αναφορά σε σύνθεση πλέξης, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι αφορά τον συνδυασμό νήματος με το στημόνι, που καθορίζει και τη δυσκολία ή μη της δημιουργίας κόμπων. Ο τεχνίτης που δουλεύει με μεταξωτό νήμα και μεταξωτό στημόνι κάνει σαφώς πιο δύσκολη δουλειά από κάποιον που δουλεύει σε βαμβακερό στημόνι γιατί το μετάξι είναι αρκετά λεπτό νήμα και θέλει ιδιαίτερη προσοχή για να μη σπάει. Η προσοχή που απαιτείται καθορίζει και τον χρόνο παραγωγής, άρα και τον αριθμό ημερομισθίων που απαιτούνται για την παραγωγή ενός χαλιού.

Το σχήμα και η ιδιαιτερότητα του σχεδίου σε ένα χαλί εξαρτώνται από τη χώρα παραγωγής του και την κουλτούρα του τόπου. Με συμβολικά σχέδια οι Ανατολίτες αποτυπώνουν στα χαλιά τη χαρά, τη λύπη, τις προσδοκίες, τον πόνο και τον έρωτα. Οι περισσότερες παραστάσεις έχουν συγκεκριμένη ερμηνεία και παράδοση. Τα χαλιά των οποίων το σχήμα είναι οβάλ ή στρογγυλό είναι δύσκολα στην κατασκευή τους γιατί ακολουθείται ειδική και χρονοβόρος διαδικασία.

Ενα επίσης πολύ σημαντικό στοιχείο για τη διαμόρφωση της τιμής είναι ο αριθμός των χρωμάτων που χρησιμοποιούνται στη σύνθεση του τελικού σχεδίου. Η βαφή του νήματος μπορεί να γίνει με φυσικές αλλά και τεχνητές χημικές βαφές, οι οποίες προτιμώνται λόγω του χαμηλού κόστους τους και της ευκολίας χρήσης τους.

Ακόμη ένας βασικός συντελεστής της ποιότητας ενός χαλιού είναι ο αριθμός των κόμπων του ανά τετραγωνικό μέτρο. Τα χαλιά χαμηλότερης ποιότητας ξεκινούν από 50.000 κόμπους το τετραγωνικό, ενώ αυτά που θεωρούνται υψηλότερης ποιότητας ξεπερνούν σε αριθμό κόμπων το 1.000.000 το τετραγωνικό. Τα χαλιά που είναι διπλόκομπα είναι και πιο πυκνά και κατά συνέπεια μεγαλύτερης αντοχής. Είναι σαφές πάντως ότι όσο πιο πυκνό είναι ένα χαλί τόσο μεγαλύτερη διάρκεια ζωής έχει και καλύτερη εικόνα.

Η τελική τιμή ενός χαλιού είναι συνάρτηση όλων των παραπάνω στοιχείων καθώς και της χώρας προέλευσής του. Τα εισαγόμενα στην Ελλάδα χαλιά έρχονται από το Πακιστάν, την Περσία, την Ινδία, καθώς και από την Κίνα. Τα ακριβότερα από αυτά είναι τα περσικά χαλιά, τα οποία θεωρείται ότι έχουν την καλύτερη ποιότητα και πωλούνται γύρω στις 70.000-80.000 δρχ. το τετραγωνικό μέτρο. Αυτή είναι η μέση τιμή πώλησής τους, μια και μπορεί κανείς να βρει χαλί το οποίο να κοστίζει και 300.000 δρχ. το τετραγωνικό μέτρο, ενώ αν πρόκειται για συλλεκτικό κομμάτι – αντίκα, τότε η τιμή του μπορεί να φθάσει σε κάποια εκατομμύρια το τετραγωνικό. Τα χαλιά από το Πακιστάν ξεκινούν από 60.000-70.000 δρχ. το τετραγωνικό μέτρο και οι τιμές τους κλιμακώνονται. Τα φθηνότερα είναι τα ινδικά και τα κινεζικά χαλιά, τα οποία ξεκινούν από τις 30.000 δρχ. το τετραγωνικό μέτρο. Οι επισκευές και η προστασία

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ από την ποιότητα, τον τρόπο κατασκευής ή το είδος του χαλιού που έχετε επιλέξει, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι όλα τα χαλιά μπορούν να επισκευασθούν όταν υποστούν ζημιές. Οι ζημιές που παρατηρούνται συχνότερα στα χαλιά είναι το φάγωμα από τον σκόρο αν πρόκειται για μάλλινο χαλί, η φθορά στα κρόσσια και στις ούγιες, το κάψιμο από τσιγάρο, καθώς και η φθορά από την υγρασία, που είναι ο χειρότερος εχθρός του χαλιού.

Το κόστος επισκευής ενός χαλιού είναι αρκετά υψηλό και μπορεί να φθάσει ακόμη και την τιμή αγοράς ενός καινούργιου βιομηχανοποιημένου χαλιού. Αρα η επίσκεψη σε έναν ειδικό τεχνίτη επισκευής πρέπει να γίνεται μόνο όταν το προς επισκευή χαλί είναι υψηλής αξίας, συνήθως χειροποίητο.

Οι μικροεπισκευές, όπως η αντικατάσταση στα κρόσσια και στις ούγιες, δεν κοστίζουν ακριβά και υπολογίζονται με το τετραγωνικό μέτρο. Οσο πιο λεπτό είναι το χαλί τόσο πιο δύσκολα επισκευάζεται και πιο πολύ κοστίζει. Το πόσο θα πληρώσετε για την επισκευή του χαλιού καθορίζεται στον μεγαλύτερο βαθμό από τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν για την επισκευή. Αν το χαλί είναι από μετάξι, τότε η επισκευή του θα σας κοστίσει αρκετά μια και το μετάξι κοστίζει ως πρώτη ύλη περισσότερο από το μαλλί αλλά και δουλεύεται πιο δύσκολα. Κατά προσέγγιση θα μπορούσαμε να πούμε ότι η επισκευή ενός χαλιού μπορεί να φθάσει σε κόστος το 20%-25% της συνολικής αξίας του.

Προτού προσφύγετε λοιπόν σε έναν ειδικό τεχνίτη τον οποίο θα πληρώσετε αδρά, θα ήταν χρήσιμο να προσπαθήσετε να προστατέψετε την περιουσία που έχετε απλώσει κάτω από τα πόδια σας. Εχθρός των μάλλινων χαλιών είναι ο σκόρος. Ενας καλός τρόπος για να τον αποφύγετε είναι να πλένετε το χαλί σας με πετρέλαιο ή καθαρή βενζίνη η οποία απωθεί τον σκόρο και ενδείκνυται για τον σωστό καθαρισμό του. Προσοχή όμως γιατί στα ανοιχτόχρωμα χαλιά μπορεί να μείνουν λεκέδες. Φρόνιμο θα ήταν να δοκιμάσετε σε μια άκρη του χαλιού, προτού προβείτε στον συνολικό καθαρισμό του, την αντοχή των χρωμάτων. Επίσης αντισκορικές ιδιότητες έχει και το μελάνι των εφημερίδων, γι’ αυτό αν φυλάτε τα χαλιά σας τυλιγμένα σε εφημερίδες θα αποφύγετε τον απρόσκλητο επισκέπτη τουλάχιστον κατά την περίοδο φύλαξης του χαλιού.

Αν θέλετε επίσης να αποφύγετε την υγρασία, πρέπει να φυλάτε τα χαλιά τυλιγμένα σε ύφασμα και όχι σε νάιλον σακούλες. Ποτέ μην αφήνετε πάνω στο χαλί σας γλάστρες. Η υγρασία είναι ικανή να διαπερνά ακόμη και τα ειδικά πιατάκια που τοποθετούνται για να συγκρατούν τα νερά του ποτίσματος. Επίσης καλό θα ήταν να γνωρίζετε ότι δεν ενδείκνυται ο καθαρισμός των χαλιών με απορρυπαντικά αγνώστου συνθέσεως αλλά και με τις διάφορες σκούπες που δεν μπορούν να στεγνώσουν τα χαλιά όσο πρέπει, με αποτέλεσμα να παραμένουν νωπά και να κρατούν υγρασία. Η ελληνική παραγωγή

Η ελληνική παραγωγή εκπροσωπείται στην αγορά, τόσο την εγχώρια όσο και την ξένη, από την παραγωγή που συλλέγει και διαθέτει ο Ελληνικός Οργανισμός Μικρομεσαίων Μεταποιητικών Επιχειρήσεων (ΕΟΜΜΕΧ). «Τα ελληνικά χειροποίητα χαλιά δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτε από τα αντίστοιχα εισαγωγής. Αντιθέτως υπερτερούν σε ποιότητα υλικού και πυκνότητα κόμπων» αναφέρει ο κ. Δ. Τροχαλάκης, διευθυντής ταπητουργίας του Οργανισμού και συνεχίζει: «Οι έλληνες ταπητουργοί χρησιμοποιούν απολύτως ελεγμένα υλικά τα οποία τηρούν στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τις προδιαγραφές που εφαρμόζονται και στο εξωτερικό και επιλέγονται από τις ορεινές περιοχές της χώρας μας».

Η ελληνική ταπητουργία επιδοτείται στις δραστηριότητές της κατά 47% από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Διαθέτει μεγάλη ποικιλία σχεδίων και χρωμάτων και ελεγμένη ποιότητα μάλλινων νημάτων των οποίων η βαφή γίνεται από το Γενικό Χημείο του Κράτους. Αυτή τη στιγμή λειτουργούν 30 ταπητουργεία σε όλη τη χώρα και απασχολούνται σε αυτά 650 άτομα. Ο ΕΟΜΜΕΧ παρέχει πιστοποιητικά γνησιότητας για κάθε τάπητα. Οι εξαγωγές ελληνικών χαλιών, έπειτα από μια περίοδο ύφεσης κατά τα προηγούμενα έτη, ξεκινούν πάλι να καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων του ΕΟΜΜΕΧ. Το μεγαλύτερο ποσοστό της ελληνικής παραγωγής, γύρω στο 90%, πωλείται στην Ελλάδα και ένα πολύ μικρό ποσοστό εξάγεται.

Οι βασικές κατηγορίες των διαθέσιμων ταπήτων στην αγορά είναι τρεις και χωρίζονται σύμφωνα με την πυκνότητα ύφανσης, δηλαδή τον αριθμό κόμπων ανά τετραγωνικό μέτρο. Οι κατηγορίες αυτές ξεκινούν από τις 74.000 κόμπους και φτάνουν τις 158.000 κόμπους. Οι τιμές των χαλιών αυτών ξεκινούν από 60.000 και φθάνουν ως και 150.000 δρχ. ανά τετραγωνικό μέτρο. Η πληρωμή των χαλιών που διατίθενται από τον ΕΟΜΜΕΧ γίνεται τοις μετρητοίς ή με διακανονισμό. Τα… ιπτάμενα του κ. Δαρείου

Τα περσικά χαλιά θεωρούνται από πολλούς τα καλύτερα στον κόσμο. Στην Ελλάδα υπάρχουν μεγάλοι εισαγωγείς, μέλη του Οργανισμού Παραδοσιακού Χειροποίητου Περσικού Χαλιού, του επονομαζόμενου ETFA. Ενας από τους κυριότερους εκπροσώπους του οργανισμού στη χώρα μας είναι ο κ. Δαρείος Νταρβίς Ταμπάρ, εισαγωγέας και πωλητής περσικών χαλιών ο ίδιος, με οικογενειακή παράδοση στον χώρο και καταστήματα στην περιοχή της Αττικής από το 1978.

Σύμφωνα με τον κ. Δαρείο, η ποιότητα ενός χαλιού εξαρτάται από το μαλλί και τον αριθμό των κόμπων και πρωτίστως από την ποιότητα του νήματος. «Τα ελληνικά χαλιά», λέει, «είναι μετά τα περσικά και τα τουρκικά, τα καλύτερα χαλιά στον κόσμο γιατί η ποιότητα του νήματος είναι μοναδική καθώς και ο τρόπος ύφανσής τους. Τα κινέζικα και τα ινδικά είναι κακής ποιότητας».

Και όταν μιλάμε για περσικά χαλιά θα πρέπει να αναφερθούμε αρχικά στα χαλιά από το Ισπαχάν, τα οποία έχουν παράδοση δύο χιλιετιών και θεωρούνται από τα καλύτερα στον κόσμο. Είναι φτιαγμένα από το μαλλί εριφίων που εκτρέφονται κυρίως για αυτόν τον λόγο. «Τα ζώα», λέει ο κ. Δαρείος, «σφαγιάζονται τις πρώτες 50 ημέρες ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη ποιότητα στο νήμα. Το νήμα είναι λεπτό και σκληρό, καλύτερο ακόμη και από το μετάξι». Τα χρώματα που κυριαρχούν στα χαλιά αυτά είναι συνήθως το εκρού και οι αποχρώσεις του μπλε και είναι επίτευγμα φυσικής βαφής. Η πλέξη τους γίνεται με μεταξωτό στημόνι και μάλλινο υφάδι και έχουν πάντα μεταξωτό κρόσσι. Ο συνήθης αριθμός κόμπων είναι περίπου 1.320.000 ανά τετραγωνικό μέτρο.

Στην Ταυρίδα, την άλλη φημισμένη περσική πόλη για τα χαλιά της, το μαλλί που χρησιμοποιείται είναι εξίσου καλό και λίγο πιο χοντρό από αυτό του Ισπαχάν, με αποτέλεσμα, όπως λέει ο κ. Δαρείος, να δουλεύεται πιο εύκολα και να επιτρέπει μεγαλύτερη παραγωγή. Στην αγορά υπάρχουν πολλά χαλιά από αυτό το μέρος και μεγάλη ποικιλία σχεδίων. Τα χρώματα που χρησιμοποιούνται είναι κατά βάση σκούρα, γήινα χρώματα, η ύφανση είναι ολόμαλλη και με μεγάλη πυκνότητα (περίπου 1 εκατ. κόμποι ανά τ.μ.). Πολύ καλής ποιότητας χαλιά είναι και τα Ναΐν, τα οποία μετρούνται με κλώνους (νήμα) και υφαίνονται με μαλλί και μετάξι. Αυτά τα χαλιά έχουν πάνω από ένα εκατομμύριο κόμπους ανά τ.μ. και χρησιμοποιείται νήμα άριστης ποιότητας.

Τα περσικά χαλιά όταν είναι αυθεντικά συνοδεύονται από ταυτότητα που πιστοποιεί τη γνησιότητά τους και συνήθως παρέχουν εγγύηση 20 ετών. Οι τιμές τους, αν πρόκειται για ολομέταξα, ξεκινούν από 200.000 δρχ. το τ.μ. και φθάνουν ως και 500.000 δρχ. το τ.μ. Τα χαλιά με ύφανση που αποτελεί συνδυασμό μαλλιού με μετάξι ξεκινούν από 60.000 δρχ. το τ.μ. και φθάνουν και τις 400.000 δρχ. το τ.μ. Τα ολόμαλλα είναι τα πιο φθηνά και πωλούνται ως και 100.000 δρχ. το τ.μ. Οι τιμές αυτές ισχύουν για τα καινούργια χαλιά. Οι αντίκες κοστολογούνται συνολικά και όχι με το τετραγωνικό.