Ιστορία πρώτη: Ο Abdelli, ένα επτάχρονο αγόρι, τραγουδά. Νομίζει ότι δεν τον ακούει κανένας αλλά ο άνεμος παρασύρει τη φωνή του ως το χωριό, στην άλλη όχθη του ποταμού. Βρίσκεται στην πλαγιά ενός βουνού στη βόρεια Αλγερία και προσέχει το κοπάδι του πατέρα του. Το τραγούδι του είναι ένα τραγούδι της φυλής του, της φυλής των Kabyl που ανήκει στους Βερβέρους. Λαός με ιστορία μερικών χιλιάδων χρόνων πριν από την έλευση των Αράβων, βρήκε στην ποίηση και στη μουσική τη δύναμη να διατηρήσει παρά τις κατά καιρούς εισβολές την πολιτισμική του ταυτότητα. Οι αντιξοότητες όμως έκαναν τον λαό αυτόν συντηρητικό και έτσι τώρα οι κάτοικοι του μικρού χωριού Behalil δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί ο μικρός τραγουδά συνέχεια. Η μουσική που σκαρώνει φθάνει στα αφτιά τους σαν φασαρία. Τον φωνάζουν ψεύτη, αφού είναι αδύνατο γι’ αυτούς να συνθέτει σε τόσο νεαρή ηλικία. Πέντε χρόνια αργότερα ο μικρός Abdelli θα δει στο όνειρό του ότι ένας μουσικός, που έζησε στις αρχές του αιώνα, του χαρίζει μια μαντόλα με την ευχή να την έχει μαζί του για πάντα.
Ιστορία δεύτερη: Είκοσι δύο χρόνια αργότερα ο βέρβερος μουσικός φθάνει για μία ακόμη φορά στη Δανία το πρώτο ταξίδι του στην Ευρώπη έγινε το 1984 αλλά δεν προλαβαίνει να δώσει συναυλίες. Συλλαμβάνεται και έπειτα από μία νύχτα στη φυλακή τον στέλνουν στις Βρυξέλλες. Αυτή ήταν η μόνη διαθέσιμη πτήση. Στη βελγική πρωτεύουσα ο Abdelli έχει 24 ώρες στη διάθεσή του ώσπου να πετάξει για την πατρίδα του. Ακολουθώντας το παράδειγμα ενός πλανόδιου μουσικού, βάζει μπροστά του τη θήκη της μαντόλας του και αρχίζει να παίζει. Η θήκη, ανοικτή όπως είναι, δεν αργεί να γεμίσει νομίσματα. Ωσπου ένας βέλγος μουσικός γοητεύεται από τη φωνή του και προσφέρεται να τον βοηθήσει. Τα επόμενα βήματα ως τη συμμετοχή του στο έθνικ φεστιβάλ WOMAD της Βρετανίας το 1995 και τον πρώτο προσωπικό του δίσκο, το «New Moon», υπό την αιγίδα της δισκογραφικής εταιρείας του Πίτερ Γκάμπριελ την ίδια χρονιά, δεν θα είναι τόσο δύσκολα.
«Ζήτημα τύχης; Τι να σας πω… Πραγματικά δεν ξέρω πού θα βρισκόμουν τώρα αν δεν είχα περάσει τότε 24 ώρες στις Βρυξέλλες. Κάθε φορά που θυμάμαι εκείνη τη νύχτα καταλήγω στο συμπέρασμα ότι πρέπει να ήταν γραφτό! Η αλήθεια είναι βέβαια ότι έχω τόσες φορές διηγηθεί αυτό το περιστατικό σε δημοσιογράφους που μου φαίνεται πια πολύ αστείο!». Η ήρεμη φωνή του Abdelli φθάνει στα αφτιά μας αλλοιωμένη από την κακή τηλεφωνική σύνδεση. Μιλάει αρκετά καλά γαλλικά και σκεφτόμαστε ότι είναι φυσικό. Ο πατέρας του δούλευε για ένα μεγάλο διάστημα στη Γαλλία ως εργάτης. Ο ίδιος άλλωστε είναι προς το παρόν εγκατεστημένος στις Βρυξέλλες, «Βέλγος από υιοθεσία» όπως λέει χαρακτηριστικά.
Τον βρίσκουμε σε ένα ξενοδοχείο του Ντακάρ στη Σενεγάλη. «Ηρθα για ολιγοήμερες διακοπές και για να δω φίλους». Μερικούς από όσους έχει αποκτήσει στη διάρκεια των συναυλιών που δίνει στην Ευρώπη και στην Αφρική τα τελευταία 14 χρόνια. Σε ηλικία 40 ετών σήμερα, θεωρεί τον εαυτό του πολίτη του κόσμου. «Μου αρέσει να γνωρίζω μακρινούς πολιτισμούς. Η μουσική μου βασίζεται στις παραδόσεις των Βερβέρων αλλά είναι ανοιχτή σε όλα τα είδη. Και ξέρετε κάτι; Αυτό το θεωρώ απαραίτητο για το άνοιγμα του μυαλού. Οι άνθρωποι της φυλής μου σκέφτονταν πάντα έτσι».
Ιδιαίτερα γόνιμη υπήρξε η συνεργασία του Abdelli με μουσικούς από την Ουκρανία και τη Χιλή. Του επισημαίνουμε πως πρόκειται για δύο λαούς καταπιεσμένους όπως και ο δικός του, ο ίδιος όμως επιμένει ότι η συνεργασία ήταν τυχαία «οι μουσικοί είναι φίλοι μου, μέναμε στην ίδια γειτονιά στις Βρυξέλλες» , και δεν είχε κίνητρα πολιτικά. «Δεν θέλω να αναμειχθώ στην πολιτική, γιατί τότε θα αναγκαστώ να πάρω το μέρος της μιας ή της άλλης πλευράς. Εκείνο που με ενδιαφέρει και για το οποίο μιλώ μέσα από τους στίχους μου είναι η ειρήνη, η ελπίδα, η ανοχή απέναντι στο διαφορετικό…». Η φωνή του ακούγεται πιο βαριά όταν τον ρωτάμε για τη δύναμη που μπορεί να έχει η μουσική σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς όπως αυτό της χώρας του. «Είναι δύσκολο όταν ο τόπος σου γνωρίζει εκτός από τον θρησκευτικό, τον πολιτιστικό και τον γλωσσικό εξτρεμισμό. Σκεφθείτε ότι η γλώσσα της φυλής μου αποτελεί ακόμη και σήμερα ταμπού στην Αλγερία. Ποια δύναμη μπορεί λοιπόν να έχει μια κιθάρα μπροστά σε ένα ντουφέκι;».
Τον ρωτάμε για τη μαντόλα. «Πρόκειται για ένα παραδοσιακό όργανο της Αλγερίας, κάτι ανάμεσα σε κιθάρα και λαούτο». Η δική του είναι αντίκα, «100 και πλέον χρόνων», από ξύλο καρυδιάς. «Δεν την αποχωρίζομαι ποτέ. Μου την χάρισε στα 23 μου ένας γέρος μουσικός, κάνοντας πραγματικότητα κατά κάποιο τρόπο το όνειρο που είχα δει στα 12 χρόνια μου». Στην παιδική του ηλικία επιστρέφει συχνά στη διάρκεια της κουβέντας μας στον τόπο του άλλωστε θέλει να γυρίσει κάποτε για να πεθάνει. «Περνούσα τον ελεύθερο χρόνο μου κατασκευάζοντας όργανα μαζί με τους φίλους μου. Την πρώτη μου κιθάρα την έφτιαξα από ένα κομμάτι ξύλου και ένα καλάμι ψαρέματος το χωριό μου δεν βρισκόταν μακριά από τη θάλασσα. Ημουν περήφανος για αυτήν και φρόντιζα να την κρύβω προσεκτικά κάθε φορά που επέστρεφα στο σπίτι. Ημουν σίγουρος ότι αν ο πατέρας μου την έβλεπε θα μου την έσπαγε στο… κεφάλι! Ξέρετε, στη φυλή μου το τελευταίο που εύχονται είναι να δουν τα παιδιά τους καλλιτέχνες και οι καλλιτέχνες το πρώτο που ονειρεύονται είναι να δουν τους γονείς τους σε μια συναυλία τους!». Παρά τις αντιξοότητες, ο Abdelli ανατρέχει με νοσταλγία στα χρόνια εκείνα που τραγουδούσε στο ύπαιθρο. «Η καλύτερη στιγμή της ζωής μου είναι η παιδική μου ηλικία». Και ίσως γι’ αυτό, για να την κρατήσει ζωντανή, πιστεύει ακόμη στα όνειρα. «Πιστεύω και στον Θεό, αλλά περισσότερο από όλα πιστεύω στη μουσική».
Εκτός από τη σύνθεση και το γράψιμο των στίχων, ο Abdelli έχει ακόμη ένα χάρισμα: τραγουδά. Οι ευρωπαίοι κριτικοί χαρακτηρίζουν τη φωνή του υπνωτική είναι ενδεικτικό ότι στον πρώτο δίσκο του, το «New Moon», η φωνή του ηχογραφήθηκε πριν από τα όργανα ο ίδιος όμως επιμένει ότι ποτέ δεν της έδωσε ιδιαίτερη σημασία.
Στην Ελλάδα δεν έρχεται για πρώτη φορά. Η πρώτη ήταν για διακοπές στη Σαντορίνη «τότε ήρθα σε επαφή με την ελληνική μουσική» και η δεύτερη ήταν για την ηχογράφηση ενός δίσκου με τον Μιχάλη Νικολούδη που θα κυκλοφορήσει την άνοιξη. «Η μουσική σας μου φάνηκε οικεία. Εχει όλα τα γνωρίσματα της μουσικής από την Ανατολή. Γνωρίσματα που συναντάς είτε βρίσκεσαι στην Ινδία, είτε φθάνεις στην Ανδαλουσία, είτε ταξιδεύεις στη Βόρεια Αφρική».
…Κι ένας σημαντικός αλβανός μουσικός
Το Μεσογειακό Φεστιβάλ Μουσικής που διοργανώνει ο Δήμος Ελευσίνας στο πλαίσιο των εφετεινών «Αισχυλείων» παρουσιάζει αύριο τον κλαρινίστα Laver Bariou με την κομπανία του. Ο 70χρονος μουσικός, που ζει με την οικογένειά του στην Πρεμετή της Νότιας Αλβανίας, θεωρείται τον τελευταίο μισό αιώνα ένας από τους καλύτερους μουσικούς της παραδοσιακής σκηνής της Αλβανίας. Το τραγούδι, το λαούτο και το κλαρίνο τα διδάχθηκε από τον πατέρα του, για να ακολουθήσει στη συνέχεια τα βήματά του στη γενέθλια πόλη του, την Πρεμετή, αλλά και στην Κορυτσά και στο Λεσκοβίκι. Μαζί με τον αλβανό μουσικό στη σκηνή θα ανεβεί ο Πετρο-Λούκας Χαλκιάς. Την Τετάρτη θα εμφανιστεί ο Ισραηλινός Yair Dalal, που τον ακούσαμε πρώτη φορά τον περασμένο Ιούνιο στο Φεστιβάλ του Δήμου Βύρωνα μαζί με το συγκρότημά του Al Ol. Στη συναυλία συμμετέχει και ο σολίστ στο κλαρίνο Γιάννης Βασιλόπουλος. Οι συναυλίες θα δοθούν στο Παλαιό Ελαιουργείο, στην παραλία της Ελευσίνας. Ωρα έναρξης 9 μ.μ.
Ο Abdelli εμφανίζεται την Παρασκευή στο Παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας, στο πλαίσιο του Μεσογειακού Φεστιβάλ Μουσικής. Συμμετέχει φιλικά ο Μιχάλης Νικολούδης. Ωρα έναρξης 9 μ.μ.
