Ο Γουίλιαμ Κόλμπι θυμόταν το τηλεφώνημα που δέχθηκε από το κέντρο επιχειρήσεων της CIA στο Λάνγκλεϊ το απόγευμα της 23ης Δεκεμβρίου 1975. Ο τότε αρχηγός της αμερικανικής υπηρεσίας εξεπλάγη όταν έμαθε ότι ο σταθμάρχης της στην Αθήνα Ρίτσαρντ Γουέλς δολοφονήθηκε από άγνωστη τρομοκρατική οργάνωση καθώς επέστρεφε από το χριστουγεννιάτικο πάρτι της πρεσβείας. Οι αμερικανικές υπηρεσίες είχαν προβλέψει, με απόρρητο ενημερωτικό δελτίο στις αρχές Δεκεμβρίου, πως κάποια ελληνική ή ελληνοκυπριακή οργάνωση θα επετίθετο σε αμερικανικό στόχο για να εκδικηθεί τις ΗΠΑ για τον ρόλο τους στα γεγονότα του 1974. Η πρόβλεψη ανέφερε ως πιθανό στόχο τον τότε υπουργό Εξωτερικών κ. Χένρι Κίσινγκερ. Οι αναλυτές της CIA εκτιμούσαν ότι η κυπριακή οργάνωση ΕΟΚΑ Β’ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε τρομοκρατική ομάδα εναντίον αμερικανικών στόχων.
Αμέσως μετά τη δολοφονία του Γουέλς πράκτορες της CIA και του FBI έφθασαν στην Αθήνα και στη Λευκωσία. Ο υπαρχηγός του Γουέλς κ. Ρον Εστες, ο οποίος είχε συνυπηρετήσει μαζί του και στην Κύπρο, επικέντρωσε τις έρευνες στους κύκλους των εκτελεστών της ΕΟΚΑ Β’. Στις αρχές Ιανουαρίου του 1976 οι αμερικανοί πράκτορες συνέλαβαν έναν Κύπριο ως ύποπτο και τον ανέκριναν επί αρκετές ημέρες. Οταν όμως δημοσιεύθηκε η προκήρυξη της «17 Νοέμβρη» στη γαλλική εφημερίδα «Liberation» και οι έρευνες προχώρησαν, οι αμερικανικές υπηρεσίες κατάλαβαν ότι είχαν μπει σε λάθος δρόμο. Οι αναλύσεις και έρευνες στράφηκαν στα στελέχη αντιδικτατορικών οργανώσεων. Αμερικανοί και έλληνες πράκτορες έκαναν «φύλλο και φτερό» τα σχετικά αρχεία της ελληνικής Ασφάλειας και ταξινόμησαν τα προφίλ ορισμένων ατόμων που είχαν εκπαιδευθεί στη χρήση όπλων και εκρηκτικών. Τα στοιχεία που συνελέγησαν τότε αποτελούν τη βάση του αρχείου το οποίο χρησιμοποιούν ακόμη και σήμερα οι υπηρεσίες ασφαλείας και οδήγησε στην περίφημη αμερικανική λίστα υπόπτων.
* Ο νέος αρχηγός της CIA
Είκοσι πέντε χρόνια έχουν περάσει από την ημέρα που οι Αμερικανοί έχασαν τον πρώτο τους άνθρωπο στην Αθήνα. Στη θέση του Κόλμπι, ο οποίος πέθανε πριν από μερικά χρόνια, βρίσκεται σήμερα ο Ελληνοαμερικανός κ. Τζορτζ Τένετ, ο οποίος εξηγούσε σε έλληνες αξιωματούχους: «Η υπόθεση της “17 Νοέμβρη” έχει αποκτήσει μεγάλη σημασία για μένα. Ως Ελληνας θα ήθελα να βρίσκομαι στην ηγεσία της υπηρεσίας όταν εξαρθρωθεί επιτέλους αυτή η οργάνωση».
Ο κ. Τένετ αναμένεται να αποχωρήσει από το Λάνγκλεϊ στις αρχές του επόμενου έτους, μια και ο νέος πρόεδρος θα διορίσει νέο αρχηγό της απολύτου εμπιστοσύνης του. Κανείς αμερικανός διπλωμάτης δεν προβλέπει ότι οι συλλήψεις μελών της «17 Νοέμβρη» θα πραγματοποιηθούν πριν από τη συνταξιοδότηση του ελληνοαμερικανού διοικητή.
Τα 25 χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από τη δολοφονία του Γουέλς δημιούργησαν πραγματική ψύχωση στο κατεστημένο των υπηρεσιών ασφαλείας στην Ουάσιγκτον. Ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα κ. Μοντίγκλ Στερνς διηγείται συχνά ότι προσπάθησε να αποτρέψει την επιβολή ταξιδιωτικής οδηγίας εναντίον της Ελλάδας το καλοκαίρι του 1985. Είχαν προηγηθεί πιέσεις της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πτήσεων (FAA) για τη βελτίωση των μέτρων ασφαλείας των ελληνικών αεροδρομίων και συνεχή άκαρπα διαβήματα προς την ελληνική κυβέρνηση για τη σύλληψη γνωστών, διεθνών τρομοκρατών που δρούσαν στην Αθήνα. Ο κ. Στερνς θυμάται πως όταν τηλεφωνούσε στους αρμοδίους των υπηρεσιών ασφαλείας δεν μπορούσε να βρει «ούτε έναν αξιωματούχο που να θέλει καν να ακούσει κάτι θετικό για την Ελλάδα».
* Καμπάνια κατά της Ολυμπιάδας
Η κατάσταση σήμερα δεν είναι πολύ διαφορετική! Οι αμερικανοί αξιωματούχοι που χειρίζονται τα θέματα τρομοκρατίας συνεχίζουν να πιστεύουν πως η Αθήνα δεν κάνει ό,τι μπορεί για να εξαρθρώσει τη «17 Νοέμβρη». Βετεράνοι αξιωματούχοι επιμένουν, χωρίς ποτέ να δίνουν στοιχεία, ότι υπάρχουν πολιτικοί που συγκαλύπτουν τη δράση της ή σταματούν τις έρευνες σε κρίσιμα σημεία.
Η ηγεσία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ κατέληξε, πριν από έναν περίπου χρόνο, ότι ο μόνος αποτελεσματικός μοχλός πίεσης έναντι της Ελλάδας είναι το φάσμα της απώλειας των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 από την Αθήνα. Η Ουάσιγκτον κλιμάκωσε τις πιέσεις στις 30 Νοεμβρίου, όταν ο αναπληρωτής συντονιστής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για θέματα τρομοκρατίας κ. Εντμουν Χολ έθεσε θέμα «ασφάλειας των Αγώνων του 2004» σε συνάντησή του με την ευρωπαϊκή τρόικα στις Βρυξέλλες. Η επίσημη εξήγηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ήταν ότι επρόκειτο περί «προσωπικών απόψεων» αλλά οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο κ. Χολ μίλησε ακόμη και για πιθανότητα «καμπάνιας για τη ματαίωση της οργάνωσης των Αγώνων στην Αθήνα».
ΡΕΠΟΥΜΠΛΙΚΑΝΟΙ Φανατισμός επί 25 χρόνια
Σε λίγες εβδομάδες ο πρόεδρος Μπους θα επανδρώσει την ηγεσία των διαφόρων υπηρεσιών ασφαλείας με ανθρώπους του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Πρόκειται για άτομα όπως ο πρέσβης κ. Τζέρι Μπρέμερ ή ο πρώην αρχηγός της CIA κ. Τζέιμς Γούσλεϊ, οι οποίοι πρότειναν σε έκθεσή τους προς το Κογκρέσο την επιβολή κυρώσεων εναντίον της Ελλάδας εφόσον δεν σημειωθεί θεαματική πρόοδος στις έρευνες για τη «17 Νοέμβρη». Διπλωματικοί παρατηρητές αναμένουν ότι η πίεση προς την Αθήνα θα αυξηθεί εντυπωσιακά επί των ημερών Μπους, γιατί, όπως έλεγε χαρακτηριστικά αμερικανός διπλωμάτης, «η μεν γραφειοκρατία έχει μνήμη και θυμάται ότι επί 25 χρόνια δεν έχει γίνει τίποτα στις έρευνες, οι δε Ρεπουμπλικανοί είναι φανατισμένοι στο ζήτημα της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας».
