Ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διαμόρφωση ενός σταθερού, προβλέψιμου και ανταγωνιστικού εργασιακού περιβάλλοντος. Υπό αυτό το πρίσμα, η συλλογική διαπραγμάτευση και η σύναψη ισχυρών κλαδικών συλλογικών συμβάσεων, ως απόρροια εποικοδομητικού κοινωνικού διαλόγου που λαμβάνει υπόψη τα πραγματικά δεδομένα και τις δυνατότητες κάθε επιμέρους κλάδου της οικονομίας και της επιχειρηματικότητας, αποτελεί το αναγκαίο υπόβαθρο και το βασικό μέσο για την αύξηση των μισθών.
Το γεγονός ότι το συμπέρασμα αυτό αποτελεί κοινό τόπο των εθνικών κοινωνικών εταίρων – για την ακρίβεια διαφαίνεται να προτάσσεται πλέον ως στρατηγική επιλογή τους – ασφαλώς αξιολογείται ως ιδιαίτερα ενθαρρυντικό στοιχείο και εξέλιξη προς τη σωστή κατεύθυνση, σύμφωνα με τη Γνώμη που εξέφρασε η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ελλάδος (ΟΚΕ) για το Σχέδιο Νόμου για την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία και την ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΕΕ).
Αποτελεί δε κοινή διαπίστωση ότι είναι αναγκαίο να διαμορφωθεί ένα νέο τοπίο στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, προκειμένου αυτές να είναι περισσότερο ουσιαστικές και οπωσδήποτε να μην έχουν προσχηματικό χαρακτήρα.
Προϋπόθεση για τη μετάβαση στη «νέα εποχή» του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων ειδικότερα είναι να υπάρχουν αντιπροσωπευτικοί και ισχυροί κοινωνικοί συνομιλητές, αφενός, και να ενισχυθεί αλλά και να διασφαλιστεί η διαφάνεια στον συνδικαλιστικό χώρο, αφετέρου.
Αυτονόητα, το θεσμικό πλαίσιο και ο θεσμικός φορέας για την επίλυση των συλλογικών διαφορών εργασίας που τυχόν ανακύπτουν θα πρέπει να υπηρετούν τη νομιμότητα και να διευκολύνουν την επίτευξη των σκοπών των ΣΣΕ ειδικότερα, αλλά και να διασφαλίζουν ότι κάθε σχετική διαδικασία και επιμέρους ενέργεια ή κρίση από τα αρμόδια όργανα/πρόσωπα βασίζεται στις αρχές της αντικειμενικότητας και της αμεροληψίας.
Η Τριμερής Κοινωνική Συμφωνία έχει αυτό ακριβώς το νόημα και καλείται να εξυπηρετήσει τον παραπάνω εθνικό στόχο. Επιδιώκει, ως πρώτο βήμα και μέτρο προς αυτή την κατεύθυνση, να διαμορφώσει ένα σύγχρονο, λειτουργικό και διαφανές πλαίσιο κοινωνικού διαλόγου και συλλογικής διαπραγμάτευσης, εντός του οποίου θα συνυπάρχει και θα συνεκτιμάται πραγματικά τόσο η αναγκαιότητα της ευελιξίας που χρειάζονται οι επιχειρήσεις για να ανταποκριθούν στις σύγχρονες προκλήσεις της αγοράς εργασίας, όσο και η διασφάλιση και περαιτέρω ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Η σχετική νομοθετική παρέμβαση του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης αποτελεί προϊόν συστηματικού θεσμικού κοινωνικού διαλόγου μεταξύ των Εθνικών Κοινωνικών Εταίρων και της Κυβέρνησης, καθώς αποτυπώνει νομοθετικά την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία που υπογράφηκε στις 26 Νοεμβρίου 2025.
Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η Συμφωνία αποτελεί εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη ως γεγονός καθ’ αυτό, τόσο ως αφετηρία μιας νέας εποχής αναφορικά με το σύστημα συλλογικών διαπραγματεύσεων, όσο και ευρύτερα, δηλαδή για την αντιμετώπιση των υπόλοιπων ζητημάτων στην αγορά εργασίας.
Η ΟΚΕ κρίνει θετικά τη διευκόλυνση της επέκτασης των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων, μέσω της μείωσης του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης από 50% σε 40% των εργαζομένων εκάστου κλάδου και της δυνατότητας επέκτασης χωρίς ποσοτικό κριτήριο όταν συνυπογράφονται από τους Εθνικούς Κοινωνικούς Εταίρους.
Ιδιαίτερα σημαντική, επίσης, είναι η επαναφορά της πλήρους μετενέργειας όλων των κανονιστικών όρων των συλλογικών συμβάσεων μετά τη λήξη τους.
Ο κ. Γιάννης Πάιδας είναι πρόεδρος της ΟΚΕ και της AICESIS.
