Νέες Εποχές

Ο Απρίλης είναι ο μήνας ο σκληρός, γεννώντας Μες απ’ την πεθαμένη γη τις πασχαλιές, σμίγοντας Θύμηση κι επιθυμία, ταράζοντας Με τη βροχή της άνοιξης ρίζες οκνές. T.S. Eliot «Ερημη Χώρα» Πρόσφατα στους «Financial Times» δημοσιεύθηκε ένα άρθρο του διάσημου ισραηλινού ιστορικού και στοχαστή Γιουβάλ Νώε Χαράρι για την πανδημία του κορωνοϊού. Ο Χαράρι τόνισε […]

Γνωστή η κρατούσα αντίληψη. Οι αντικειμενικές συνθήκες διατηρούν το πρωτείο, μας λένε στερεοτυπικά. Τα πρόσωπα είναι έρμαια της ροής, εκφραστές απλοί της δυναμικής της, όργανα της νομοτέλειας. Η ιστορία δίνει παραδείγματα για κάθε πλάνη. Τα προκατασκευασμένα σχήματα βρίσκουν αφορμές δικαίωσής τους. Αυτές τις μέρες τού «μένουμε σπίτι» , ένα πρόσωπο «κερδίζει» τις συνθήκες. Πρόκειται για […]

Ηπανδημία φαίνεται πως ξαναφέρνει στην επιφάνεια παλιούς «προφήτες»: Αυτούς της επιστροφής στο έθνος-κράτος και του κρατισμού. Πληθαίνουν φωνές όπως των καθηγητών Χένρι Φάρελ και Αβραάμ Νιούμαν, που έγραφαν στο «Foreign Affairs» ότι «καθώς κρίσιμες αλυσίδες προσφοράς καταρρέουν και τα κράτη συσσωρεύουν ιατρικές προμήθειες και τρέχουν να περιορίσουν τα ταξίδια, η κρίση πιέζει προς μια μείζονα […]

Αέναα ηλιοβασιλέματα Ανάμεσα σε μένα και στη Ζάκυνθο απλώνεται γαλήνιο το Ιόνιο· ο ήλιος ετοιμάζεται να χαθεί πίσω από το βόρειο άκρο του σολωμικού νησιού· μέρα τη μέρα, το σημείο της δύσης θα μετακινείται σιγά-σιγά όλο και βορειότερα, θα διασχίσει το στενό Ζακύνθου – Κεφαλλονιάς, θα καβαλήσει το νησί του Λασκαράτου και τέλη Ιουνίου, στο […]

1Εύλογο είναι το δίλημμα περί της βέλτιστης στρατηγικής ενώπιον του ιού. Ας επιτραπεί μία (έστω ερασιτεχνική) υπενθύμιση των προς τούτο δύο διαθέσιμων στρατηγικών: Α) Στόχος είναι η μέγιστη δυνατή περιστολή της διασποράς (δηλαδή η μέγιστη δυνατή επιβράδυνση της αύξησης του πλήθους των προσβαλλομένων), λαμβάνοντας πολύ δραστικά μέτρα απομόνωσης των πολιτών· με τα ακόλουθα προσδοκώμενα αποτελέσματα. […]

Καθώς περνούν οι μέρες μέσα σε αυτή την παγκόσμια αναστάτωση της επιδημίας, παρατηρούμε να ξεφυτρώνουν ιδέες, πάθη και πολιτικά σχέδια που αρπάζονται από την κρίση ως λαχνό. Οχι όμως με το νόημα που δίνουμε συνήθως στο τετριμμένο σχήμα της κρίσης (ως) ευκαιρίας αλλά επιδιώκοντας την αποδόμηση του φιλελεύθερου δημοκρατικού κεκτημένου. Η περίπτωση της Ουγγαρίας του […]

Ολοι, γράφει η Σούζαν Σόνταγκ στο «Η αρρώστια ως μεταφορά», έχουμε δύο υπηκοότητες, μια για το βασίλειο των υγιών και μια για εκείνο των αρρώστων, και παρ’ όλο που προτιμάμε να χρησιμοποιούμε μόνο το καλό μας διαβατήριο, αργά ή γρήγορα, τουλάχιστον για ένα διάστημα, είμαστε όλοι υποχρεωμένοι να γίνουμε πολίτες και της άλλης πλευράς. Οποιος […]

Οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης εισήλθαν στην εποχή της νεωτερικότητας, δηλ. στη σύγχρονη εποχή από τα τέλη του 18ου αιώνα περίπου και σταδιακά ακολούθησαν οι άλλες χώρες του κόσμου. Βασικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης εποχής είναι η κυριαρχία του ορθολογισμού και της επιστήμης στη θέση της μεταφυσικής πίστης, η ανάπτυξη καπιταλιστικών δομών, η ανάδυση του έθνους-κράτους […]

Ζούμε διεθνώς μια πρωτόγνωρη και πολυπαραγοντική κρίση, για κάποιες χώρες και δραματική, οι συνέπειες της οποίας στο πεδίο της υγείας, της επιστήμης και δη της ιατρικής, της κοινωνίας, της οικονομίας, των μεταφορών, της ενέργειας και του εφοδιασμού, της ελεύθερης μετακίνησης, της δημοκρατίας, των ατομικών ελευθεριών και της γεωπολιτικής για την ώρα δεν μπορούν να μετρηθούν, […]

Σε όλη μου τη ζωή, χωρίς να το ξέρω, ετοιμαζόμουν για αυτό το σημαντικό και έκτακτο γεγονός. Βέβαια όταν μάζευα μυριάδες βιβλία, δίσκους, ταινίες, δεν το έκανα για να αντιμετωπίσω μία… πανδημία. Ούτε μου πέρασε από τον νου, κι ας είχα δει τόσες ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Το έκανα για μία άλλη ανημπόρια, που ήξερα πως […]

Σε προηγούμενες παγκόσμιες κρίσεις, στα 70 χρόνια της ιστορίας της Ενωσης, πάντα το ερώτημα ήταν «και μετά τι;». Πώς θα είναι η ζωή μετά, και κατά συνέπεια αν θα αντέξει και πώς θα αντιδράσει στο οικονομικό και πολιτικό σοκ το εύθραυστο, καινοφανές και ευαίσθητο πολιτικό, οικονομικό και πρωτίστως πολιτιστικό δημιούργημα του τελευταίου Παγκοσμίου Πολέμου. Από […]

Στο δραματικό διάγγελμά της η κυρία Μέρκελ ανέφερε ότι η υγειονομική κρίση που διανύει η ανθρωπότητα μπορεί να συγκριθεί με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Λίγες ημέρες μετά βρέθηκε στην απομόνωση γιατί ο γιατρός της αποδείχτηκε «θετικός». Στο τελευταίο του άρθρο, ο βραβευμένος με Πούλιτζερ αρθρογράφος των «NY Times» Τόμας Φρίντμαν τόνισε ότι η έκταση της […]

(«Σκαλάθυρμα» (το): πρόχειρο λογοτεχνικό ή επιστημονικό έργο, π.χ. στιχουργικό σκαλάθυρμα. Ετυμολογία: αρχική σημασία «μικρολεπτομέρεια» < σκαλαθύρω «σκάβω» < σκάλλω «σκαλίζω» + αθύρω «παίζω» (βλ. λ. άθυρμα = παιχνίδι).   ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ: Το 83% των Ελλήνων φοβάται τον ιό. Εγώ πιο πολύ κι από τον ιό φοβάμαι αυτούς που (λένε ότι) δεν τον φοβούνται. Και επιδεικνύουν τον […]

Καθώς βιώνουμε, εξαιτίας της πανδημίας, μια νέα πραγματικότητα απομόνωσης των ανθρώπων και αποχής από συλλογικές ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η παραγωγή, η κατανάλωση, η διασκέδαση, ο τουρισμός, η εκπαίδευση κ.λπ., σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο, μπορούμε να αναλογιστούμε ότι υπάρχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά στον σύγχρονο πολιτισμό μας. Το ένα αντιστρατεύεται την απομόνωση των ανθρώπων, ενώ […]

Κάποια στιγμή θα τελειώσει ο εφιάλτης αυτός. Αν και δεν πρόκειται να επιστρέψουμε στην «προτέρα κατάσταση». Ο κόσμος θα είναι – πρέπει να είναι – διαφορετικός. Πόσο διαφορετικός θα το δούμε (όσοι επιβιώσουμε). Η πανδημία θα πρέπει να αποτελέσει τομή. Τα μαθήματα πολιτικής που θα πρέπει να αντλήσουμε είναι ήδη ορατά. Συνοψίζω δέκα. Η πανδημία λοιπόν φωτίζει, […]

Οι καιροί είναι ανάποδοι. Οταν μιλάμε για ζωή και θάνατο το «ανάποδοι» ηχεί μικρό. Ηθελημένα. Η δραματοποίηση είναι εύκολη, ιδίως αν οι στιγμές είναι πράγματι δραματικές. Ομως τότε είναι που χρειάζεται να σφίγγει κανείς τα δόντια. Πρόθεσή μου δεν είναι να αναφερθώ στα τεράστια προβλήματα που προκαλεί η πανδημία που ζούμε. Θεωρώ ότι περνάμε σε […]

Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται, αναμφίβολα, σε μια πολύ βαθιά κρίση, σε μια ζώνη καταιγίδων. Η εξελισσόμενη κρίση χαρακτηρίζεται από στοιχεία που δεν έχουμε ξαναδεί προηγουμένως και, ενδεχομένως, η ανθρωπότητα δεν θα ξαναδεί ποτέ στο μέλλον. Διότι, σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στο παρελθόν, αυτή είναι μια κρίση με δύο κινητήριες αιτίες, αντί για μία. Η […]

Είναι γεγονός ότι βιώνουμε πρωτόγνωρες  καταστάσεις. Τα σχολεία είναι κλειστά, χωρίς να βρισκόμαστε σε περίοδο διακοπών, τα καταστήματα είναι και αυτά κλειστά, σαν να έχουμε παρατεταμένες αργίες, πολύς κόσμος να μην πηγαίνει πλέον στην εργασία του, ο καθένας από εμάς να περιορίζει την επικοινωνία του με λιγοστά πρόσωπα του οικογενειακού και φιλικού του περιβάλλοντος και […]

Εγκλεισμός και επικοινωνία Τρία δισεκατομμύρια άνθρωποι, ο μισός σχεδόν πληθυσμός του πλανήτη Γη, είναι σαν εμένα αυτή τη στιγμή που γράφω, ημερολόγιό μου: σε κατάσταση εγκλεισμού, απαγόρευσης εξόδου. Κάτι τέτοιο δεν έχει ξανασυμβεί στην ιστορία της ανθρωπότητας, ούτε καν στην ιστορία του ηλιακού συστήματος, είναι βέβαιο. Πότε άλλοτε τόσοι πολλοί άνθρωποι δεν βρέθηκαν την ίδια […]