Νέες Εποχές

Παλιά η διάκριση Βορρά – Νότου ήταν κυρίως γεωγραφική. Και μόνο μέσα από μεταφορικούς, αμόρφωτους υπαινιγμούς, αφήναμε άλλες αντιλήψεις να διαρρέουν. Ομως, από καιρό τώρα, η διάκριση κατέστη ηθική. Και όσο και αν η γενίκευση αδικεί, και ενοχλεί, είμαστε υποχρεωμένοι – ναι, υποχρεωμένοι – σαν τέτοια να την καταγράψουμε: ως διάσταση ανάμεσα σε έναν τρόπο σκέψης […]

Δεν αρκεί να λέμε – ή να ψελλίζουμε – ότι με την πανδημία βρισκόμαστε σε πόλεμο. Χρειάζεται να δούμε από πιο κοντά την κατάσταση, να βρούμε τι ζητεί από μας και αν είμαστε ικανοί να το δώσουμε. Η ιδιομορφία της κατάστασης προσδιορίζεται από δύο συνθήκες. Πρώτον, ότι ο εχθρός είναι αόρατος και κυκλοφορεί ανάμεσα στις […]

4 ΑΝΟΙΞΗ ΒΟΡΕΙΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ Οπως ακριβώς το είχε προβλέψει η Ιζαμπώ: μόλις πέρασαν 14 ημέρες από την άφιξή της με την ισημερία (20 Μαρτίου, 05.49), η άνοιξη βγήκε από την καραντίνα και, πολύ προσεκτικά, άρχισε να κόβει βόλτες εδώ και εκεί. Κάθε τόσο στέλνει βέβαια το αναγκαίο μήνυμα στο 13033: 4 ΑΝΟΙΞΗ ΒΟΡΕΙΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ. Και […]

Αέναα ηλιοβασιλέματα Ανάμεσα σε μένα και στη Ζάκυνθο απλώνεται γαλήνιο το Ιόνιο· ο ήλιος ετοιμάζεται να χαθεί πίσω από το βόρειο άκρο του σολωμικού νησιού· μέρα τη μέρα, το σημείο της δύσης θα μετακινείται σιγά-σιγά όλο και βορειότερα, θα διασχίσει το στενό Ζακύνθου – Κεφαλλονιάς, θα καβαλήσει το νησί του Λασκαράτου και τέλη Ιουνίου, στο […]

H ζωή δεν έχει πατήσει pause. Aυτές οι μέρες μας δεν είναι χαμένες. Οπως δεν υπάρχει και χαμένη γενιά, η γενιά της κρίσης. Είναι το μόνο που είναι στο χέρι μας, όταν οι συγκυρίες δεν είναι. Η ζωή συνεχίζεται πάντα, με άλλους όρους, σε συνθήκες που δεν θα τις επέλεγες ποτέ, αλλά ποτέ δεν τις […]

Ο Απρίλης είναι ο μήνας ο σκληρός, γεννώντας Μες απ’ την πεθαμένη γη τις πασχαλιές, σμίγοντας Θύμηση κι επιθυμία, ταράζοντας Με τη βροχή της άνοιξης ρίζες οκνές. T.S. Eliot «Ερημη Χώρα» Πρόσφατα στους «Financial Times» δημοσιεύθηκε ένα άρθρο του διάσημου ισραηλινού ιστορικού και στοχαστή Γιουβάλ Νώε Χαράρι για την πανδημία του κορωνοϊού. Ο Χαράρι τόνισε […]

Γνωστή η κρατούσα αντίληψη. Οι αντικειμενικές συνθήκες διατηρούν το πρωτείο, μας λένε στερεοτυπικά. Τα πρόσωπα είναι έρμαια της ροής, εκφραστές απλοί της δυναμικής της, όργανα της νομοτέλειας. Η ιστορία δίνει παραδείγματα για κάθε πλάνη. Τα προκατασκευασμένα σχήματα βρίσκουν αφορμές δικαίωσής τους. Αυτές τις μέρες τού «μένουμε σπίτι» , ένα πρόσωπο «κερδίζει» τις συνθήκες. Πρόκειται για […]

Ηπανδημία φαίνεται πως ξαναφέρνει στην επιφάνεια παλιούς «προφήτες»: Αυτούς της επιστροφής στο έθνος-κράτος και του κρατισμού. Πληθαίνουν φωνές όπως των καθηγητών Χένρι Φάρελ και Αβραάμ Νιούμαν, που έγραφαν στο «Foreign Affairs» ότι «καθώς κρίσιμες αλυσίδες προσφοράς καταρρέουν και τα κράτη συσσωρεύουν ιατρικές προμήθειες και τρέχουν να περιορίσουν τα ταξίδια, η κρίση πιέζει προς μια μείζονα […]

1Εύλογο είναι το δίλημμα περί της βέλτιστης στρατηγικής ενώπιον του ιού. Ας επιτραπεί μία (έστω ερασιτεχνική) υπενθύμιση των προς τούτο δύο διαθέσιμων στρατηγικών: Α) Στόχος είναι η μέγιστη δυνατή περιστολή της διασποράς (δηλαδή η μέγιστη δυνατή επιβράδυνση της αύξησης του πλήθους των προσβαλλομένων), λαμβάνοντας πολύ δραστικά μέτρα απομόνωσης των πολιτών· με τα ακόλουθα προσδοκώμενα αποτελέσματα. […]

Καθώς περνούν οι μέρες μέσα σε αυτή την παγκόσμια αναστάτωση της επιδημίας, παρατηρούμε να ξεφυτρώνουν ιδέες, πάθη και πολιτικά σχέδια που αρπάζονται από την κρίση ως λαχνό. Οχι όμως με το νόημα που δίνουμε συνήθως στο τετριμμένο σχήμα της κρίσης (ως) ευκαιρίας αλλά επιδιώκοντας την αποδόμηση του φιλελεύθερου δημοκρατικού κεκτημένου. Η περίπτωση της Ουγγαρίας του […]

Ολοι, γράφει η Σούζαν Σόνταγκ στο «Η αρρώστια ως μεταφορά», έχουμε δύο υπηκοότητες, μια για το βασίλειο των υγιών και μια για εκείνο των αρρώστων, και παρ’ όλο που προτιμάμε να χρησιμοποιούμε μόνο το καλό μας διαβατήριο, αργά ή γρήγορα, τουλάχιστον για ένα διάστημα, είμαστε όλοι υποχρεωμένοι να γίνουμε πολίτες και της άλλης πλευράς. Οποιος […]

Οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης εισήλθαν στην εποχή της νεωτερικότητας, δηλ. στη σύγχρονη εποχή από τα τέλη του 18ου αιώνα περίπου και σταδιακά ακολούθησαν οι άλλες χώρες του κόσμου. Βασικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης εποχής είναι η κυριαρχία του ορθολογισμού και της επιστήμης στη θέση της μεταφυσικής πίστης, η ανάπτυξη καπιταλιστικών δομών, η ανάδυση του έθνους-κράτους […]

Ζούμε διεθνώς μια πρωτόγνωρη και πολυπαραγοντική κρίση, για κάποιες χώρες και δραματική, οι συνέπειες της οποίας στο πεδίο της υγείας, της επιστήμης και δη της ιατρικής, της κοινωνίας, της οικονομίας, των μεταφορών, της ενέργειας και του εφοδιασμού, της ελεύθερης μετακίνησης, της δημοκρατίας, των ατομικών ελευθεριών και της γεωπολιτικής για την ώρα δεν μπορούν να μετρηθούν, […]

Σε όλη μου τη ζωή, χωρίς να το ξέρω, ετοιμαζόμουν για αυτό το σημαντικό και έκτακτο γεγονός. Βέβαια όταν μάζευα μυριάδες βιβλία, δίσκους, ταινίες, δεν το έκανα για να αντιμετωπίσω μία… πανδημία. Ούτε μου πέρασε από τον νου, κι ας είχα δει τόσες ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Το έκανα για μία άλλη ανημπόρια, που ήξερα πως […]

Σε προηγούμενες παγκόσμιες κρίσεις, στα 70 χρόνια της ιστορίας της Ενωσης, πάντα το ερώτημα ήταν «και μετά τι;». Πώς θα είναι η ζωή μετά, και κατά συνέπεια αν θα αντέξει και πώς θα αντιδράσει στο οικονομικό και πολιτικό σοκ το εύθραυστο, καινοφανές και ευαίσθητο πολιτικό, οικονομικό και πρωτίστως πολιτιστικό δημιούργημα του τελευταίου Παγκοσμίου Πολέμου. Από […]

Κάποια στιγμή θα τελειώσει ο εφιάλτης αυτός. Αν και δεν πρόκειται να επιστρέψουμε στην «προτέρα κατάσταση». Ο κόσμος θα είναι – πρέπει να είναι – διαφορετικός. Πόσο διαφορετικός θα το δούμε (όσοι επιβιώσουμε). Η πανδημία θα πρέπει να αποτελέσει τομή. Τα μαθήματα πολιτικής που θα πρέπει να αντλήσουμε είναι ήδη ορατά. Συνοψίζω δέκα. Η πανδημία λοιπόν φωτίζει, […]

Οι καιροί είναι ανάποδοι. Οταν μιλάμε για ζωή και θάνατο το «ανάποδοι» ηχεί μικρό. Ηθελημένα. Η δραματοποίηση είναι εύκολη, ιδίως αν οι στιγμές είναι πράγματι δραματικές. Ομως τότε είναι που χρειάζεται να σφίγγει κανείς τα δόντια. Πρόθεσή μου δεν είναι να αναφερθώ στα τεράστια προβλήματα που προκαλεί η πανδημία που ζούμε. Θεωρώ ότι περνάμε σε […]

Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται, αναμφίβολα, σε μια πολύ βαθιά κρίση, σε μια ζώνη καταιγίδων. Η εξελισσόμενη κρίση χαρακτηρίζεται από στοιχεία που δεν έχουμε ξαναδεί προηγουμένως και, ενδεχομένως, η ανθρωπότητα δεν θα ξαναδεί ποτέ στο μέλλον. Διότι, σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στο παρελθόν, αυτή είναι μια κρίση με δύο κινητήριες αιτίες, αντί για μία. Η […]

Είναι γεγονός ότι βιώνουμε πρωτόγνωρες  καταστάσεις. Τα σχολεία είναι κλειστά, χωρίς να βρισκόμαστε σε περίοδο διακοπών, τα καταστήματα είναι και αυτά κλειστά, σαν να έχουμε παρατεταμένες αργίες, πολύς κόσμος να μην πηγαίνει πλέον στην εργασία του, ο καθένας από εμάς να περιορίζει την επικοινωνία του με λιγοστά πρόσωπα του οικογενειακού και φιλικού του περιβάλλοντος και […]

Εγκλεισμός και επικοινωνία Τρία δισεκατομμύρια άνθρωποι, ο μισός σχεδόν πληθυσμός του πλανήτη Γη, είναι σαν εμένα αυτή τη στιγμή που γράφω, ημερολόγιό μου: σε κατάσταση εγκλεισμού, απαγόρευσης εξόδου. Κάτι τέτοιο δεν έχει ξανασυμβεί στην ιστορία της ανθρωπότητας, ούτε καν στην ιστορία του ηλιακού συστήματος, είναι βέβαιο. Πότε άλλοτε τόσοι πολλοί άνθρωποι δεν βρέθηκαν την ίδια […]