e-ΕΦΚΑ: Ποιες οφειλές παραγράφονται και με ποιον τρόπο

Η παραγραφή αξίωσης του e-ΕΦΚΑ για την είσπραξη των οφειλών από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές, που προέρχονται από ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία που παρασχέθηκε μετά από την 1.1.2026 μειώνεται σε 5ετή.

Συνοπτικά, από την 12.5.2015 και μετά έχει όπως ο παρακάτω πίνακας:

,

Θεσμικό πλαίσιο

Με το άρθρο 6 του Ν. 4997/2022 γίνεται:

• τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρο 95 του ν. 4387/2016 και ορίζεται καταρχάς σε δεκαετή η παραγραφή που αρχίζει από την πρώτη μέρα του επόμενου έτους εκείνου εντός του οποίου παρασχέθηκε η ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία, ανεξαρτήτως του χρόνου κατά τον οποίο οι απαιτήσεις αυτές βεβαιώθηκαν και
• προσθήκη παρ. 2 του άρθρου 95 του ν. 4387/2016 με την οποία μειώνεται σε πενταετή η παραγραφή για απαιτήσεις (του e-ΕΦΚΑ) που προέρχονται από ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία που παρασχέθηκε μετά από την 1η.1.2026 και
• παρ 3 του άρθρου 95 του ν. 4387/2016, που ρυθμίζει διαδικαστικά θέματα που σχετίζονται με την έκδοση αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας ή βεβαίωσης οφειλής που επέχει θέση ασφαλιστικής ενημερότητας, και την παραγραφή.

Ν. 4997/2022 άρθρο 6 Παραγραφή αξιώσεων Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης – Τροποποίηση παρ. 1 και προσθήκη παρ. 2 και 3 στο άρθρο 95 του ν. 4387/2016

• Στο άρθρο 95 του ν. 4387/2016 (Α’ 85), περί της θέσπισης εικοσαετούς παραγραφής των αξιώσεων για την καταβολή εισφορών προς τους φορείς που εντάσσονται στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α.), επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) ο τίτλος και η παρ. 1 του άρθρου αντικαθίστανται, β) προστίθενται παρ. 2 και 3, και το άρθρο 95 διαμορφώνεται ως εξής:

«Άρθρο 95 Παραγραφή αξιώσεων Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέ Κοινωνικής Ασφάλισης

• Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, η αξίωση του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-Ε.Φ.Κ.Α.) και των φορέων που εντάσσονται σε αυτόν για την είσπραξη απαιτήσεων από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές και των πάσης φύσεως προσθέτων τελών, τόκων, προσαυξήσεων, προστίμων και επιβαρύνσεων, καθώς και των λοιπών ποσών που συνεισπράττονται με αυτές, υπόκειται σε δεκαετή παραγραφή που αρχίζει από την πρώτη μέρα του επόμενου έτους εκείνου εντός του οποίου παρασχέθηκε η ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία, ανεξαρτήτως του χρόνου κατά τον οποίο οι απαιτήσεις αυτές βεβαιώθηκαν. Η παραγραφή διακόπτεται στις περιπτώσεις της παρ. 1 του άρθρου 138 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), περί του καθορισμού των περιπτώσεων διακοπής της παραγραφής των χρηματικών απαιτήσεων του Δημοσίου, καθώς και με την κοινοποίηση πράξης βεβαίωσης, εν ευρεία ή εν στενή έννοια, προς τον υπόχρεο.
• Για απαιτήσεις που προέρχονται από ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία που παρασχέθηκε μετά από την 1η.1.2026 η παραγραφή της παρ. 1 ορίζεται πενταετής.
• Απαίτηση, η οποία σύμφωνα με το παρόν έχει υποπέσει σε παραγραφή, δεν λαμβάνεται υπόψη κατά την έκδοση αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας ή βεβαίωσης οφειλής που επέχει θέση ασφαλιστικής ενημερότητας.».
• Η παρ. 1 δεν επηρεάζει αξιώσεις που είχαν παραγραφεί πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 4387/2016.
• Οφειλές για τις οποίες παρήλθε ο χρόνος παραγραφής της παρ. 1 του άρθρου 95 του ν. 4387/2016, όπως διαμορφώνεται με την παρ. 1 του παρόντος, χωρίς να έχει μεσολαβήσει γεγονός που διακόπτει την παραγραφή, θεωρούνται παραγεγραμμένες, ακόμη και αν έχει κοινοποιηθεί ατομική ειδοποίηση ή έχει γίνει καταβολή έναντι της βεβαιωθείσας οφειλής ή η οφειλή έχει υπαχθεί σε ρύθμιση μετά το πέρας του χρόνου παραγραφής. Χρηματικά ποσά που έχουν καταβληθεί για την εξόφληση οφειλών που έχουν παραγραφεί, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, δεν αναζητούνται.
• Έλεγχοι εργοδοτών που διενεργούνται κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος ή που θα διενεργηθούν προς διερεύνηση καταγγελίας που έχει υποβληθεί μέχρι την 30ή.6.2022 και καλύπτουν περιόδους μισθωτής απασχόλησης από 1ης.1.2006 έως και τις 31.12.2011 ολοκληρώνονται χωρίς βεβαίωση απαιτήσεων εις βάρος του εργοδότη. Από τα ευρήματα των ελέγχων του πρώτου εδαφίου ως προς τα πραγματικά στοιχεία ασφάλισης ενημερώνεται η ασφαλιστική ιστορία των ασφαλισμένων μισθωτών.
• Μη μισθωτοί ασφαλισμένοι, οι απαιτήσεις κατά των οποίων από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές έχουν υποπέσει σε παραγραφή σύμφωνα με το άρθρο 95 του ν. 4387/2016, όπως διαμορφώνεται με τον παρόντα νόμο, δικαιούνται, μετά από αίτησή τους, η οποία υποβάλλεται ταυτόχρονα με την αίτηση συνταξιοδότησης, να ζητήσουν τον συνυπολογισμό, τόσο για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού τους δικαιώματος όσο και για την προσαύξηση του ποσού της σύνταξής τους, του συνόλου ή μέρους του ασφαλιστικού χρόνου, για τον οποίο οι αξιώσεις του e-Ε.Φ.Κ.Α. και των φορέων που εντάσσονται σε αυτόν για την είσπραξη απαιτήσεων από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές έχουν παραγραφεί. Στην περίπτωση του πρώτου εδαφίου, οι αιτούντες οφείλουν να καταβάλουν για τον ασφαλιστικό χρόνο, για τον οποίο αιτούνται να εξαιρεθεί από την παραγραφή, το σύνολο των οφειλομένων ασφαλιστικών εισφορών και των πάσης φύσεως προσθέτων τελών, τόκων, προσαυξήσεων, προστίμων και επιβαρύνσεων, καθώς και των λοιπών ποσών που συνεισπράττονται με αυτές. Για την έναρξη καταβολής της σύνταξης εφαρμόζεται το άρθρο 61 του ν. 3863/2010 (Α’ 115), περί της έναρξης καταβολής σύνταξης σε οφειλέτη. Η παρούσα εφαρμόζεται και επί διαδοχικής ασφάλισης, ακόμα και αν ο τελευταίος ασφαλιστικός φορέας, ο οποίος απονέμει τη σύνταξη, είναι φορέας ασφάλισης μισθωτών.

Χρόνος παραγραφής και κυριότεροι λόγοι διακοπής της παραγραφής

Για τον χρόνο παραγραφής και τους λόγους διακοπής της παραγραφής των οφειλών, έχουμε τις παρακάτω επισημάνσεις:

• Ο χρόνος παραγραφής είναι ενιαίος και αρχίζει από την πρώτη ημέρα του επόμενου έτους εκείνου εντός του οποίου παρασχέθηκε η ασφαλιστέα εργασία ή η υπηρεσία.

Πχ για οφειλόμενες εισφορές χρονικής περιόδου 5/2026 ως έναρξη του χρόνου παραγραφής λαμβάνεται υπ’ όψιν η 1/1/2027.

Οι κυριότεροι λόγοι διακοπής της παραγραφής των οφειλών είναι:

• Η κατάσχεση από τον e-ΕΦΚΑ κινητών/ακινήτων περιουσιακών στοιχείων καθώς και απαιτήσεών του οφειλέτη στα χέρια Τρίτου ή Πιστωτικού Ιδρύματος (π.χ. κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού). Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση κατάσχεσης που έχει επιβληθεί κατά συνυπόχρεου για τις οφειλές του κύριου οφειλέτη προσώπου.
• Ο προσδιορισμός εις βάρος σας Προγράμματος Πλειστηριασμού για την εκποίηση των κατασχεθέντων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη με επίσπευση του e- ΕΦΚΑ. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση Πλειστηριασμού για την εκποίηση κατασχεθέντων περιουσιακών άλλου προσώπου συνυπόχρεου για τις οφειλές του κύριου οφειλέτη.
• Η αναγγελία από τον e-ΕΦΚΑ των οφειλών σε Πρόγραμμα Πλειστηριασμού (με επίσπευση Τρίτου) ή σε άλλη διαδικασία εκποίησης των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση εκποίησης περιουσιακών στοιχείων συνυπόχρεου προσώπου για τις οφειλές του κύριου οφειλέτη.
• Η κοινοποίηση από τον e-ΕΦΚΑ Ατομικής Ειδοποίησης (ισχύει από 1/1/2015). Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση που αυτή έχει κοινοποιηθεί σε συνυπόχρεο πρόσωπο για τις οφειλές του κύριου οφειλέτη.
• Η υποβολή αίτησης υπαγωγής των οφειλών σε καθεστώς ρύθμισης καθώς και κάθε καταβολή δόσεων ρύθμισης ή και άλλων ποσών εκτός ρύθμισης έναντι των οφειλών σας. Οι ενέργειες αυτές θεωρούνται ως πράξεις αναγνώρισης από πλευράς του οφειλέτη της αξίωσης του e-ΕΦΚΑ.
• Η κήρυξή του οφειλέτη σε κατάσταση πτώχευσης καθώς και κάθε διαδικαστική ενέργεια της πτώχευσης με τελευταία την περάτωσή της.

Γεννώνται τα παρακάτω ερωτήματα σχετικά με την παραγραφή των οφειλών

α) Πώς θα γίνει η παραγραφή οφειλών, από ασφαλιστικές εισφορές πέραν της 10ετίας;

Για την παραγραφή οφειλόμενων ασφαλιστικών εισφορών πέραν της 5ετίας Μη Μισθωτών ασφαλισμένων ήτοι:

• Ελευθέρων Επαγγελματιών,
• Αυτοαπασχολούμενων,
• Αγροτών,

απαιτείται έλεγχος των προϋποθέσεων από την Τοπική Διεύθυνση στην οποία ανήκει ο ασφαλισμένος – οφειλέτης.

Θα ελέγξει τη συμπλήρωση του χρόνου παραγραφής (5ετία), λαμβάνοντας υπόψη τυχόν γεγονότα αναστολής ή διακοπής της παραγραφής (πχ ρύθμιση οφειλής, καταβολή έναντι οφειλής, ατομική ειδοποίηση).

Για την διενέργεια του ανωτέρω ελέγχου υποβάλετε, στην αρμόδια Τοπική Διεύθυνση, αίτηση και Υπεύθυνη Δήλωση, περί ελέγχου των προϋποθέσεων και συναίνεσης στην παραγραφή οφειλών σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.4997/22, αναφέροντας την οφειλή που θέλει, ο ασφαλισμένος – οφειλέτης, να παραγραφεί (φορέας, οφειλόμενα χρονικά διαστήματα, κλάδοι ασφάλισης).

Για το αποτέλεσμα της εξέτασης της αίτησης θα ενημερωθεί ο ασφαλισμένος – οφειλέτης, εγγράφως από την αρμόδια Τοπική Διεύθυνση.

Για την αρμόδια Τοπική Διεύθυνση στην οποία ανήκει ο ασφαλισμένος – οφειλέτης και πρέπει να υποβληθεί η αίτηση, μπορεί να ενημερωθεί από την υπηρεσία «Μάθε πού Ανήκεις» στον ιστότοπο του e-ΕΦΚΑ.

β) Πότε παραγράφεται η αξίωση του e-ΕΦΚΑ για την είσπραξη των οφειλών προς αυτόν, από αχρεωστήτως εισπραχθείσες συντάξεις και πότε αρχίζει ο χρόνος παραγραφής;

Ο χρόνος παραγραφής για τις οφειλές σας οι οποίες προέρχονται από ποσά συντάξεων τα οποία καταβλήθηκαν από τον Φορέα χωρίς να είναι δικαιούχος, δεν είναι ενιαίος όπως στην περίπτωση των οφειλών, από ασφαλιστικές εισφορές.

Ο Φορέας έχει δικαίωμα:

• να αναζητήσει και να προσδιορίσει τις οφειλές από αχρεωστήτως εισπραχθείσες συντάξεις εντός είκοσι ετών από την τελευταία καταβληθείσα σύνταξη, [σύμφωνα με τις διατάξεις της περ. 2 της υποπαραγράφου ΙΑ.6 του πρώτου άρθρου του ν. 4093/2012 (ΦΕΚ Α’ 222)] και
• να την εισπράξει εντός δέκα ετών από την ταμειακή βεβαίωσή της στο ΚΕΑΟ, [σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ.6 του άρθρου 27 του α.ν. 1846/1951, όπως ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους από τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 15 του ν. 2972/2001 (ΦΕΚ Α’ 291)].

Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση τυχόν άλλων οφειλών από αχρεωστήτως εισπραχθείσες παροχές σε χρήμα.

β) Είναι δυνατόν να επιστραφούν ποσά που καταβλήθηκαν για εξόφληση οφειλής που είχε ήδη παραγραφεί χωρίς να το γνωρίζει ο οφειλέτης;

Όχι. Χρηματικά ποσά που έχουν καταβληθεί για την εξόφληση οφειλών οι οποίες έχουν ήδη παραγραφεί δεν επιστρέφονται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 6 του ν.4997/2022 και του άρθρου 274 του Αστικού Κώδικα.

Παραγραφή οφειλών από ασφαλιστικές εισφορές και σύνταξη του ασφαλισμένου οφειλέτη

Γεννώνται τα παρακάτω ερωτήματα σχετικά με την παραγραφή των οφειλών και την συνταξιοδότηση του οφειλέτη:

α) Εφόσον παραγραφούν οι οφειλές από ασφαλιστικές εισφορές, θα έχει επιπτώσεις μελλοντικά στην σύνταξη του οφειλέτη;

Ναι. Εφόσον παραγραφούν οφειλές από ασφαλιστικές εισφορές ο χρόνος ασφάλισης που αντιστοιχεί σε αυτές τις εισφορές, δεν υπολογίζεται τόσο για την θεμελίωση όσο και για την προσαύξηση της σύνταξης.

β) Δικαιούται, ο ασφαλισμένος οφειλέτης να ζητήσει τον συνυπολογισμό χρονικών περιόδων οφειλής που έχει παραγραφεί για να συνταξιοδοτηθεί;

Ναι. Με τις ισχύουσες διατάξεις παρέχεται η δυνατότητα προσμέτρησης του ασφαλιστικού χρόνου που αντιστοιχεί σε παραγραφείσες οφειλές (συνολικά ή μέρος αυτού), για την θεμελίωση ή για προσαύξηση της σύνταξης υποβάλλοντας σχετική αίτηση το αργότερο έως την ημερομηνία της αίτησης συνταξιοδότησης. Στις περιπτώσεις αυτές καταβάλλονται το σύνολο των ασφαλιστικών εισφορών και των πάσης φύσεως προσθέτων τελών, τόκων, προσαυξήσεων, προστίμων και επιβαρύνσεων, καθώς και των λοιπών ποσών που συν εισπράττονται με αυτές, υπολογισμένες κατά την ημερομηνία καταβολής τους ή κατά την ημερομηνία της αίτησης συνταξιοδότησης εφόσον το αίτημα υποβλήθηκε ταυτόχρονα.

O Παλαιολόγος I. Λιάζος είναι Οικονομολόγος – Σύμβουλος Εργασιακών και Ασφαλιστικών

Πηγή: ot.gr