Στην αναδιαμόρφωση της Μέσης Ανατολής, την οποία φέρνει ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν, η Τουρκία δεν μπορεί παρά να έχει λόγο. Ποιος όμως είναι αυτός, δεδομένου ότι η Τουρκία αποτελεί δύναμη εξόχως ανταγωνιστική προς το Ιράν, αλλά δεν δείχνει να επιθυμεί την αποσταθεροποίησή του;

Κριτική στο Ισραήλ και στο Ιράν

Ως προς τις επίσημες διακηρύξεις, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε την Τρίτη ότι οι επιθέσεις εναντίον του Ιράν αποτελούν «καθαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου». Από τη μεριά του, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, είπε ότι η Τουρκία ασκεί διαμεσολάβηση με όλους τους εμπλεκόμενους σε πολυεπίπεδες διαπραγματεύσεις, προκειμένου να βρεθεί ένας τρόπος λήξης του πολέμου και επιστροφής στις συζητήσεις, συνεργαζόμενη ως προς αυτό με το Ομάν.

– Παρακολουθήστε όλες οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή στο liveblog του Βήματος

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η θέση της Τουρκίας ήταν ότι η Μέση Ανατολή δεν αντέχει άλλη αποσταθεροποίηση και για αυτό θα πρέπει να βρεθεί μια συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα. Μετά την έναρξη του πολέμου, ο Φιντάν προειδοποίησε ότι η σύγκρουση θα επηρεάσει την προμήθεια της ενέργειας, ιδίως με το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ. Θεώρησε μάλιστα ότι αυτό θα μπορούσε να ωθήσει τις ΗΠΑ να αναζητήσουν ένα γρήγορο πολεμικό αποτέλεσμα.

Ο Φιντάν υπήρξε κριτικός ως προς την προσπάθεια της Τεχεράνης να αυξήσει το κόστος του πολέμου για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους με επιθέσεις σε γειτονικές αραβικές χώρες, τονίζοντας ότι το Ιράν δεν θα πετύχει τους σκοπούς του με αυτόν τον τρόπο.

Κίνδυνοι για οικονομία και εθνική συνοχή

H Τουρκία έχει πληθώρα λόγων να ανησυχεί. Ενώ υπάρχουν ήδη 3,5 εκατομμύρια σύροι πρόσφυγες στο έδαφος της, η μαζική προσέλευση Ιρανών αλλά και Αφγανών προσφύγων σε περίπτωση αποσταθεροποίησης θα δοκίμαζε την κοινωνική συνοχή της χώρας. Θέλοντας να παραμείνει σε μια θέση ουδετερότητας, η Τουρκία δεν επέτρεψε οι βάσεις που βρίσκονται στο έδαφός της, όπως του Ιντσιρλίκ, να χρησιμοποιηθούν για επιθέσεις στο Ιράν.

Με τον τρόπο αυτό, ευελπιστεί επίσης ότι δεν θα αποτελέσει στόχο των ιρανικών επιθέσεων, όπως συνέβη με τις αραβικές μοναρχίες. Η μη εμπλοκή της στον πόλεμο δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι θα αποφύγει τις οικονομικές επιπτώσεις. Μια χώρα που μαστίζεται ήδη από τον πληθωρισμό (31% στις αρχές του 2026) αναμένεται να δοκιμαστεί έντονα από την αύξηση στην τιμή του πετρελαίου, καθώς μάλιστα αποτελεί εισαγωγέα ενέργειας. Η τουρκική λίρα αναμένεται να δεχθεί έντονες πιέσεις. Το Ιράν μάλιστα παρέχει περίπου το 15% του φυσικού αερίου της Τουρκίας. Οποιαδήποτε βλάβη στον αγωγό Άγκυρας-Ταμπρίζ θα οδηγήσει σε απολύτως δυσαναπλήρωτα ενεργειακά κενά.

Ανησυχίες για την αυτοδιάθεση των Κούρδων του Ιράν

Υπάρχει, όμως, ένας πολύ συγκεκριμένος υπαρξιακός λόγος για τον οποίο η Τουρκία φοβάται την αποσταθεροποίηση στην περιοχή. Μια υπονόμευση της κεντρικής εξουσίας στο Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε αποσχιστικά εθνοτικά κινήματα με πιο σημαντικό των Κούρδων, οι οποίοι διαβιούν κυρίως σε δυτικές και βορειοδυτικές επαρχίες, όπως το ιρανικό Κουρδιστάν, το Κερμανσάχ, το Ιλάμ και το δυτικό Αζερμπαϊτζάν. Αν και οι ιρανικές αρχές δεν δίνουν στοιχεία για τον πληθυσμό τους, ο οποίος δεν είναι γνωστός με βεβαιότητα, υπολογίζεται ότι μπορεί να φτάνει κοντά στα 10 εκατομμύρια σε έναν συνολικό ιρανικό πληθυσμό 93 εκατομμυρίων.

Οι περιοχές όπου συγκεντρώνεται ο κουρδικός πληθυσμός βρέθηκαν μάλιστα στο επίκεντρο των εξεγέρσεων τον Ιανουάριο με πολύνεκρες συγκρούσεις, οι οποίες είχαν όχι μόνο κοινωνικό αλλά και εθνοτικό χαρακτήρα. Μεταξύ των σεναρίων που ανησυχούν την Τουρκία είναι η περίπτωση η κυβέρνηση Τραμπ να θελήσει να επαναλάβει στο Ιράν μια τακτική παρόμοια με εκείνη της κυβέρνησης Μπους στο Αφγανιστάν το 2001, όταν μεγάλο μέρος του χερσαίου ένοπλου αγώνα εναντίον των Ταλιμπάν είχε αναληφθεί από εντόπιους δρώντες.

Το Ιρανικό Κουρδιαστάν

Σε αυτή την περίπτωση, σημαντικό κομμάτι του χερσαίου πολέμου εναντίον του ιρανικού καθεστώτος θα μπορούσε να αναληφθεί από τους Κούρδους με αμερικανική υποστήριξη. Οι Κούρδοι διαθέτουν αξιόλογες δυνάμεις στα σύνορα Ιράν-Ιράκ, οι οποίες απέδειξαν τη μαχητικότητά τους τον Ιανουάριο. Μάλιστα, το γεγονός ότι το Ισραήλ βομβαρδίζει εντατικά θέσεις στο δυτικό Ιράν μπορεί, μεταξύ άλλων, να έχει και τη σκοπιμότητα της διευκόλυνσης μιας κουρδικής προέλασης.

Κουρδικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκουν καταφύγιο στην ημιαυτόνομη κουρδική περιοχή του βόρειου Ιράκ, από την οποία μπορούν να επιδράμουν στο ιρανικό Κουρδιστάν, ενώ αποσύρονται πάλι στο ιρακινό Κουρδιστάν κατά τη δίωξή τους από τις ιρανικές δυνάμεις. Μάλιστα, το Κόμμα της Ελευθερίας του Κουρδιστάν (PAK: Parti Azadi Kurdistan) έχει πραγματοποιήσει επιθέσεις στους Ιρανούς Φρουρούς της Επανάστασης ως απάντηση στην αιματηρή καταστολή των εξεγέρσεων του Ιανουαρίου.

Το εν λόγω κουρδικό κόμμα είναι πολύ προσεκτικό στις διατυπώσεις του και διατείνεται ότι δεν υποστηρίζει την απόσχιση του Ιρανικού Κουρδιστάν, αλλά μια περισσότερο συμπεριληπτική μορφή διακυβέρνησης στο Ιράν, η οποία να αναγνωρίζει τα δικαιώματα των Κούρδων. Η ιρανική κυβέρνηση έχει ζητήσει από το Ιράκ να κλείσει τις βάσεις των Κούρδων στο έδαφός του ή ακόμη και να της παραδώσει τους Κούρδους αυτονομιστές, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Η Τουρκία ανησυχεί ιδιαιτέρως για το Kόμμα της Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK: Partiya Jiyana Azad a Kurdistane), που αποτελεί το ιρανικό αντίστοιχο του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK: Partiya Karkeren Kurdistan). Ο φόβος της Τουρκίας έγκειται σε μια πιθανή κουρδική αυτονομία στο βορειοδυτικό Ιράν, ανάλογη εκείνης που είχε συμβεί στη βόρεια Συρία.

Θα είναι οι Κούρδοι οι αμερικανικές «μπότες στο έδαφος»;

Σημειωτέον ότι οι συνομιλίες την Κυριακή (1/3) του προέδρου Τραμπ με εγχώριους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων κατ’ εξοχήν και Κούρδων, δείχνει προς την κατεύθυνση αξιοποίησης εθνοτικών κινημάτων αυτοδιάθεσης, ειδικά στην περίπτωση που το ιρανικό καθεστώς επιβιώσει των αεροπορικών βομβαρδισμών και χρειαστούν χερσαίες δυνάμεις για την περαιτέρω εξασθένισή του. Προς το παρόν, η ρητή δημόσια απεύθυνση του προέδρου Τραμπ είναι προς κοινωνικές ομάδες του ιρανικού λαού εν γένει.

Σε κοινοποίησή του στα σόσιαλ μίντια την Τρίτη, ο πρόεδρος Τραμπ φάνηκε ευνοϊκός προς άρθρα γνώμης που υποστηρίζουν ότι οι αμερικανικές «μπότες στο έδαφος» δεν πρέπει να είναι αμερικανοί στρατιώτες, αλλά οι ίδιοι οι ιρανοί εξεγερμένοι. Ωστόσο, η αξιοποίηση της κουρδικής εθνότητας είναι επίσης δυνατή, όταν μάλιστα έχει αποδείξει τη μαχητικότητά της τον Ιανουάριο, όπου παρατηρήθηκε ένα πέρασμα από την κοινωνική εξέγερση στην εθνοτική.

Τον Ιανουάριο μάλιστα υπήρξε η υποψία ότι μπορεί μερικοί Κούρδοι μαχητές να προέρχονταν όχι μόνο από ιρακινό, αλλά και από τουρκικό έδαφος, αυξάνοντας τις τουρκικές ανησυχίες.

Το ρίσκο

Βεβαίως, η υποστήριξη εθνοτικών ομάδων αντί για απλώς κοινωνικών ενέχει το μεγάλο ρίσκο υπονόμευσης της ενότητας της χώρας με αποτέλεσμα μια πολύ μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή. Πέντε κουρδικές ομάδες έχουν ήδη ανακοινώσει τον σχηματισμό του Συνασπισμού των Πολιτικών Δυνάμεων του Ιρανικού Κουρδιστάν με ρητό σκοπό την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας και την αυτοδιάθεση του κουρδικού λαού εντός μιας εθνικής και δημοκρατικής οντότητας βασισμένης στην πολιτική βούληση του κουρδικού έθνους στο ιρανικό Κουρδιστάν.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τον συνασπισμό έσπευσε να καταδικάσει ο διάδοχος του θρόνου Ρεζά Παχλαβί, ο οποίος διείδε στην πρωτοβουλία αυτή μια απειλή για την εδαφική ακεραιότητα και την εθνική ενότητα του Ιράν, κατηγορώντας μάλιστα τους Κούρδους ότι είχαν συνεργαστεί με τον Σαντάμ Χουσεΐν στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ. Ο κουρδικός συνασπισμός απάντησε κάνοντας λόγο για «εθνοκαθάρσεις και διώξεις» των Κούρδων που είχαν λάβει χώρα όχι μόνο από την Ισλαμική Δημοκρατία, αλλά και από τη δυναστεία των Παχλαβί.

Οι αντεγκλήσεις αυτές μεταξύ Κούρδων και Παχλαβί θεωρούνται ως ένα από τα κύρια εμπόδια για την ενότητα της ιρανικής αντιπολίτευσης, αλλά και ως ένας λόγος για τον οποίο η διοίκηση Τραμπ δεν είναι σίγουρη ότι ο Παχλαβί θα μπορούσε να αποτελέσει μια ενωτική μορφή σε ένα μελλοντικό Ιράν.

Η προϊστορία στη συνεργασία Τουρκίας-Ιράν εναντίον των Κούρδων

Βεβαίως, εξαιρετική ανησυχία για την πιθανότητα να χρησιμοποιηθούν οι Κούρδοι ως «μπότες στο έδαφος» από τις ΗΠΑ έχει κατ’ εξοχήν η Τουρκία. Η ιστορία δεν είναι καινούργια. Από την αρχή της Ισλαμικής Δημοκρατίας υπήρχε φανερή ή υπόρρητη συνεργασία μεταξύ Τουρκίας και Ιράν για την αντιμετώπιση των Κούρδων.

Άγκυρα και Τεχεράνη βρέθηκαν σε πλήρη συμφωνία τον Σεπτέμβριο του 2017, όταν είχε τεθεί ζήτημα ανεξαρτησίας του Ιρακινού Κουρδιστάν. Παρά τις κατά τα άλλα ψυχρές σχέσεις τους, είχαν ενώσει τη φωνή τους, ενάντια στο δημοψήφισμα των Κούρδων του Ιράκ, υποστηρίζοντας ότι θα αποτελούσε απειλή για τη σταθερότητα όλης της Μέσης Ανατολής.

Αντι-ισραηλινή αιχμή

Μάλιστα η συνεννόηση Τουρκίας-Ιράν είχε μια αντι-ισραηλινή αιχμή με κατηγορίες από τον Αλί Χαμενεΐ ότι το Ισραήλ είχε υποθάλψει την κουρδική κίνηση για αυτοδιάθεση. Είχε μάλιστα χαρακτηρίσει το Ιρακινό Κουρδιστάν ως «δεύτερο Ισραήλ» στη Μέση Ανατολή. Η Τουρκία ακολούθησε την ίδια ακριβώς ρητορική με το Ιράν.

Το Ισραήλ είχε τότε αρνηθεί τις κατηγορίες Ιράν και Τουρκίας. Είχε, όμως, καλωσορίσει το δημοψήφισμα για την αυτοδιάθεση των Κούρδων σε αντίθεση με τις ΗΠΑ που το έβλεπαν ως υπερβολικά αποσταθεροποιητικό. Τελικά, η διαδικασία της ανεξαρτητοποίησης των Κούρδων πάγωσε, έχοντας δώσει την αφορμή για μια ομοφωνία μεταξύ Τουρκίας και Ιράν, που κατά τα άλλα χαρακτηρίζονται από ψυχρές σχέσεις.

Πιθανά διπλωματικά κέρδη για Τουρκία

Παρά τους υπαρξιακούς κινδύνους για την εθνική ασφάλεια και την οικονομία της Τουρκίας, ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Ιράν προσφέρει και ευκαιρίες για την αναβάθμιση της εξωτερικής της πολιτικής. Η Τουρκία διαφημίζει την αδέσμευτη και ουδέτερη θέση της μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, προκειμένου να αξιοποιηθεί ως διαμεσολαβήτρια.

Ο πρόεδρος Ερντογάν έχει επίσης προτείνει ένα τριμερές πλαίσιο διαμεσολάβησης μεταξύ Τουρκίας, ΗΠΑ και Ιράν. Αν και αυτό είναι δύσκολο βραχυπρόθεσμα κατά την παρούσα κλιμάκωση των συγκρούσεων, αν έλθει ο καιρός των διαπραγματεύσεων, η Τουρκία θα είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Με τον τρόπο αυτό η Τουρκία κεφαλαιοποιεί τα αποτέλεσμα της επιδέξιας διπλωματίας της κατά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η στρατηγική αμφισημία της Τουρκίας είχε ως αποτέλεσμα ότι ταυτοχρόνως οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ τη θεωρούν ως σύμμαχο, η Ρωσία ως εμπορικό εταίρο και ως διαμεσολαβητή με τον οποίο μπορεί να συζητά για θέματα ενέργειας και περιφερειακής σταθερότητας, η Ουκρανία ως στρατιωτικό υποστηρικτή και το Ιράν ως μια ουδέτερη δύναμη.

Η Τουρκία αξιοποιεί την εμπειρία της από τους διαμεσολαβητικούς ρόλους που διαδραμάτισε κατά τον πόλεμο στην Ουκρανία ως οικοδεσπότρια διαπραγματεύσεων, διαμεσολαβήτρια σε ανταλλαγές αιχμαλώτων, χρήσιμη συνομιλήτρια της Ουάσινγκτον σε στιγμές που έπρεπε να περάσουν μηνύματα στην «άλλη πλευρά», ιδίως επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος ακολουθεί περισσότερο μια λογική συναλλακτικού βολονταρισμού στην εξωτερική πολιτική, που ταιριάζει με τη νοοτροπία του προέδρου Ερντογάν.

Η Τουρκία είναι μια χώρα που προσαρμόζεται στη νέα πραγματικότητα ενός διεθνούς συστήματος που δεν βασίζεται πλέον σε κανόνες, και διακρίνεται για τη στρατηγική της ευελιξία. Ένα μέρος της πολιτικής αυτής βασίζεται σε γεωπολιτική αναγκαιότητα λόγω της γειτνίασής της με τη Ρωσία, το Ιράν, τη Συρία και τις χώρες του Καυκάσου. Η διπλωματία της κυβέρνησης Τραμπ φαίνεται να αποδέχεται τις συνθήκες της πολυπολικότητας, επιχειρώντας να διατηρήσουν οι ΗΠΑ την πρωτοκαθεδρία εντός ενός νέου τοπίου στις διεθνείς σχέσεις που βασίζεται περισσότερο στον πραγματισμό και στα κοινά συμφέροντα και λιγότερο στις κοινές αξίες και τις κανονιστικές αρχές. Η Τουρκία ως σημαντική περιφερειακή δύναμη σε κομβική θέση μεταξύ Δύσης και ευρασιατικών δυνάμεων εξάγει τα μέγιστα οφέλη από τη νέα συνθήκη.

Οι επιτυχίες της Τουρκίας και η σημασία τους για τον πόλεμο στο Ιράν

Είναι πολύ χαρακτηριστικές οι επιτυχίες της Τουρκίας στη Συρία και στα νότια του Καυκάσου. Στη Συρία η Τουρκία διαδραμάτισε αποφασιστικό ρόλο στην τελική κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ και στην υποβάθμιση της ιρανικής παρουσίας στη χώρα, με αποτέλεσμα οι ΗΠΑ να εγκαταλείψουν την αμέριστη υποστήριξή τους προς τους Κούρδους της Συρίας και να προωθήσουν την ενοποίηση του συριακού χώρου υπό φιλοτουρκική κυβέρνηση.
Στα νότια του Καυκάσου έχει επιτευχθεί η προσέλκυση της Αρμενίας στο δυτικό στρατόπεδο και μια οιονεί γεωπολιτική δορυφοροποίησή της από την Τουρκία. Με τον νέο Διάδρομο Τραμπ δημιουργείται μια ενιαία ενεργειακή γραμμή, η οποία προάγει τη σύνδεση Τουρκίας, Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, μπαίνοντας σφήνα μεταξύ Ρωσίας και Ιράν. Υλοποιείται έτσι ένα στοιχείο της τουρκικής ιδεολογίας, η οποία αναζητεί επιρροή στα τουρκογενή (Turkic) έθνη της Κεντρικής Ασίας.

Οι τουρκικές αυτές επιτυχίες δεν είναι άσχετες με τον παρόντα πόλεμο στο Ιράν. Υπενθυμίζεται ότι το Ιράν διαθέτει επίσης μια πολύ ισχυρή μειονότητα Αζέρων, η οποία υπολογίζεται σε πάνω από δέκα εκατομμύρια, είναι η μεγαλύτερη εθνοτική μειονότητα της χώρας, ενώ μάλιστα είναι μάλλον πολυπληθέστερη από τον πληθυσμό του ίδιου του Αζερμπαϊτζάν, που υπολογίζεται στα 10,5 εκατομμύρια. Είναι αλήθεια ότι οι Αζέροι μπορεί να μη διαθέτουν ένα αυτονομιστικό κίνημα με τον ίδιο δυναμισμό όπως το κουρδικό, ενώ ένα μέρος τους είναι μάλιστα και στυλοβάτες του ιρανικού εθνικισμού• αζερική καταγωγή είχε, άλλωστε, και ο εκλιπών Αλί Χαμενεΐ, από τη μεριά του πατέρα του.

Ωστόσο, εν όψει μιας πιθανής αποσταθεροποίησης του Ιράν κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει τον ρόλο της αζερικής μειονότητας στο Ιράν, τη γεωπολιτική σημασία του Αζερμπαϊτζάν, αλλά και τη στρατηγική συμμαχία της Τουρκίας μαζί με έντονη μάλιστα ιδεολογική επένδυση. Η ίδια η αμερικανική διπλωματία αξιοποιεί εντόνως τη νέα συμμαχία Τουρκίας, Αζερμπαϊτζάν και της υπό φιλοδυτική πλέον κυβέρνηση Αρμενίας, ώστε να διεμβολισθεί ο χώρος μεταξύ Ρωσίας και Ιράν, όπως φάνηκε και από το πρόσφατο ταξίδι του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς σε Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν. Μέσω και της συμμαχίας με το Αζερμπαϊτζάν, η Τουρκία δύναται να ασκήσει επιρροή στην επόμενη μέρα ενός αποσταθεροποιημένου Ιράν.

Ενδιαφέρον έχει, εν προκειμένω, η εξαιρετικά περίπλοκη και αμφίσημη σχέση της Τουρκίας με το Ισραήλ. Και οι δύο χώρες βρέθηκαν να αντιστρατεύονται το καθεστώς Άσαντ στη Συρία. Μετά όμως την κατάρρευσή του, στην οποία αμφότερες συνετέλεσαν, το Ισραήλ επεχείρησε να βρει ερείσματα στους Δρούζους και ήταν ευνοϊκό προς την αυτονομία των Κούρδων, ενώ η Τουρκία υποστήριξε τον ενιαίο χαρακτήρα της Συρίας με αποτέλεσμα οι σχέσεις τους να βρεθούν σε ένταση.

Στην περιοχή στα νότια του Καυκάσου, το Αζερμπαϊτζάν αποτελεί έναν κοινό σύμμαχο αμφοτέρων. Ωστόσο, υπάρχουν και πάλι εντάσεις ως προς τον ρόλο που θα έχουν οι Κούρδοι στο μελλοντικό Ιράν.

Σε κάθε περίπτωση, με μισ πολύπλευρη και περίπλοκη διπλωματία, η οποία αξιοποιεί ακόμη και τη στρατηγική αμφισημία, η Τουρκία προωθεί την επιρροή της σε όλο τον χώρο της Μέσης Ανατολής. Από διπλωματική σκοπιά ένα αποσταθεροποιημένο Ιράν θα προσέφερε ευκαιρίες για αύξηση της επιρροής της Τουρκίας αλλά ταυτοχρόνως, και κινδύνους για πιο εμφανή πλέον σημεία τριβής με το Ισραήλ, κυρίως ως προς τον ρόλο εθνοτικών μειονοτήτων. Σημεία τριβής, τα οποία αυτή τη στιγμή καλύπτονται υπό άλλες προτεραιότητες, με αποτέλεσμα μια εύθραυστη ισορροπία στις σχέσεις των δύο σημαντικών συμμάχων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.

Δεδομένων, όμως, των κινδύνων από μια αποσταθεροποίηση του Ιράν για την οικονομία και την εσωτερική συνοχή της Τουρκίας, η στάση της είναι μάλλον μια εφεκτική ανησυχία με προσεκτική μελέτη για το πώς θα μπορέσει να ασκήσει τη μέγιστη επιρροή σε ένα μελλοντικό αλλαγμένο τοπίο, όπου θα έχει σημαντικό λόγο μέσω της πολύπλευρης διπλωματίας της.