Καθώς πολλοί θέτουν στους στόχους του 2026 το να αρχίσουν να γυμνάζονται, μια νέα μελέτη δίνει ακόμη μεγαλύτερο κίνητρο για άσκηση αποκαλύπτοντας ότι μόλις 10 λεπτά έντονης γυμναστικής είναι αρκετά ώστε να υψώσουν «ασπίδα» ενάντια στον καρκίνο – ακόμη και να δράσουν θεραπευτικά απέναντί του.
Αλλαγές στο αίμα
Συγκεκριμένα, με βάση τη μελέτη που διεξήχθη από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Νιουκάσλ και η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «International Journal of Cancer», λίγα λεπτά έντονης άσκησης πυροδοτούν ταχείες μοριακές αλλαγές στην κυκλοφορία του αίματος, οι οποίες σταματούν την ανάπτυξη του καρκίνου του εντέρου και επιταχύνουν την «επιδιόρθωση» των βλαβών του DNA.
Οι μοριακές αυτές αλλαγές αφορούν σε αύξηση στη συγκέντρωση ορισμένων μικρών μορίων στο αίμα πολλά εκ των οποίων συνδέονται με μείωση της φλεγμονής, με βελτίωση της λειτουργίας των αιμοφόρων αγγείων και με καλύτερη μεταβολική λειτουργία.
Αλλαγές σε περισσότερα από 1.300 γονίδια
Όταν αυτά τα μόρια που παρήχθησαν μέσω της άσκησης εισήχθησαν σε καρκινικά κύτταρα του εντέρου στο εργαστήριο, εμφανίστηκε αλλαγή στη δραστηριότητα περισσότερων από 1.300 γονιδίων, συμπεριλαμβανομένων γονιδίων που εμπλέκονται στην επιδιόρθωση του DNA, στην παραγωγή ενέργειας αλλά και στην ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων.
Τα νέα ευρήματα δείχνουν για άλλη μια φορά τη σημασία της άσκησης για την υγεία αποδεικνύοντας ότι ακόμη και λίγα λεπτά δραστηριότητας μπορούν να βοηθήσουν στη μάχη ενάντια στον καρκίνο του εντέρου.
Προς νέες θεραπείες
Όπως ανέφερε ο δρ Σαμ Οραντζ, λέκτορας στη Φυσιολογία της Κλινικής Άσκησης στο Πανεπιστήμιο Νιουκάσλ, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης «το αξιοσημείωτο εύρημά μας ήταν ότι η άσκηση δεν είναι επωφελής μόνο για τους υγιείς ιστούς. Στέλνει ισχυρά σήματα, μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, τα οποία επηρεάζουν άμεσα χιλιάδες γονίδια στα καρκινικά κύτταρα.
Η νέα αυτή γνώση είναι εκπληκτική καθώς ανοίγει καινούργιες οδούς προκειμένου να βρούμε τρόπους που μιμούνται ή αυξάνουν τις βιολογικές επιδράσεις της άσκησης, πιθανώς βελτιώνοντας τις αντικαρκινικές θεραπείες και τελικώς την έκβαση πολλών ασθενών. Στο μέλλον αυτά τα αποτελέσματα μπορούν να οδηγήσουν σε νέες θεραπείες που θα μιμούνται τη θετική επίδραση της άσκησης στην επιδιόρθωση των κυτταρικών βλαβών».
Ενεργοποίηση γονιδίων
Μεταξύ άλλων η ερευνητική ομάδα ανακάλυψε ότι η άσκηση αύξανε τη δραστηριότητα γονιδίων που σχετίζονται με τον μεταβολισμό της ενέργειας των μιτοχονδρίων (των εργοστασίων παραγωγής ενέργειας των κυττάρων), γεγονός που επέτρεπε στα κύτταρα να χρησιμοποιούν πιο αποδοτικά το οξυγόνο.
Παράλληλα 10 λεπτά άσκησης ήταν αρκετά ώστε να αποσιωπηθούν γονίδια που συνδέονται με ταχεία κυτταρική ανάπτυξη – αυτό μεταφράζεται σε μικρότερη επιθετικότητα των καρκινικών κυττάρων – αλλά και να ενεργοποιηθεί ένα γονίδιο-«κλειδί» σε ό,τι αφορά την επιδιόρθωση του DNA το οποίο ονομάζεται ΡΝΚΡ.
Η μελέτη
Στη μελέτη συμμετείχαν 30 εθελοντές, άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 50-78 ετών που ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι (τα περιττά κιλά αποτελούν παράγοντα κινδύνου για καρκίνο) αλλά κατά τα άλλα υγιείς. Αφού οι συμμετέχοντες ολοκλήρωσαν έναν σύντομο αλλά έντονο κύκλο ποδηλασίας που διήρκεσε περί τα 10 λεπτά οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα αίματος και ανέλυσαν 249 πρωτεΐνες. Όπως προέκυψε, τα επίπεδα 13 πρωτεϊνών αυξήθηκαν μετά την άσκηση – συμπεριλαμβανομένης της ιντερλευκίνης-6 (IL-6), η οποία βοηθά στην επιδιόρθωση του DNA κυττάρων που έχουν υποστεί βλάβη.
Εχθρικό περιβάλλον για τον καρκίνο
Όπως κατέληξε ο δρ Οραντζ «τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι η άσκηση ωφελεί τους υγιείς ιστούς αλλά παράλληλα δημιουργεί και ένα πιο εχθρικό περιβάλλον για τα καρκινικά κύτταρα. Ακόμη και 10 λεπτά άσκησης μπορούν να στείλουν ισχυρά σήματα στον οργανισμό αποτελώντας μια υπενθύμιση σχετικά με το ότι κάθε βήμα που κάνουμε, κάθε δραστηριότητα που κάνουμε μετρά σε ό,τι αφορά την προστασία της υγείας μας».
Επόμενο βήμα για τους ερευνητές είναι να εξετάσουν αν η συστηματική άσκηση συνδέεται με μακροπρόθεσμες μοριακές αλλαγές καθώς και να εξερευνήσουν πώς αυτές οι θετικές επιδράσεις αλληλεπιδρούν με τις θεραπείες για τον καρκίνο όπως η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία.
Ασκηση ισάξια με ψυχοθεραπεία
Τα μεγάλα οφέλη της άσκησης και για την ψυχική υγεία δείχνει μια μεγάλη ανασκόπηση μελετών που διεξήχθη από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Λάνκασιρ και η οποία δημοσιεύθηκε από το έγκριτο δίκτυο Cochrane. Σύμφωνα με αυτή τη μελέτη, η άσκηση μπορεί να πολεμήσει την κατάθλιψη σχεδόν εξίσου αποτελεσματικά με την ψυχοθεραπεία και πιθανώς ακόμη και με τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα.
Η νέα ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα 73 τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών οι οποίες περιελάμβαναν περί τους 5.000 ενηλίκους που είχαν διαγνωστεί με κατάθλιψη.
Σε γενικό πλαίσιο, με βάση τα ευρήματα, η άσκηση οδήγησε σε μέτρια μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων σε σύγκριση με τη μη λήψη θεραπείας. Σε σύγκριση με την ψυχοθεραπεία, η άσκηση φάνηκε να οδηγεί σε παρόμοια βελτίωση (με βάση όμως μόλις 10 κλινικές δοκιμές που αφορούσαν τη συγκεκριμένη σύγκριση). Και η σύγκριση με τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα έδειξε παρόμοια οφέλη (ωστόσο βασίστηκε σε περιορισμένα στοιχεία).
Εύκολη εναλλακτική
«Τα ευρήματά μας μαρτυρούν ότι η άσκηση φαίνεται να αποτελεί μια ασφαλή και εύκολα προσβάσιμη εναλλακτική για τη διαχείριση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης» ανέφερε ο επικεφαλής της ανασκόπησης, καθηγητής Αντριου Κλεγκ.
Το πιο αντικαταθλιπτικό μοτίβο άσκησης
Ποια άσκηση ήταν όμως η πιο… αντικαταθλιπτική; Σύμφωνα με την ανασκόπηση, η ήπια ως μέτριας έντασης άσκηση φάνηκε να βοηθά περισσότερο ενάντια στα συμπτώματα της κατάθλιψης σε σύγκριση με τη γυμναστική υψηλής έντασης. Η μεγαλύτερη βελτίωση των συμπτωμάτων εμφανίστηκε μετά την ολοκλήρωση 13 ως 36 συνεδριών.
Δεν φάνηκε πάντως κάποιο είδος άσκησης να είναι πιο αποτελεσματικό. Ωστόσο τα προγράμματα που συνδύαζαν διαφορετικούς τύπους άσκησης και προπόνηση με αντιστάσεις αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικά σε σύγκριση με την απλή αερόβια άσκηση. Να σημειωθεί πάντως ότι τύποι άσκησης όπως η γιόγκα και το stretching δεν περιελήφθησαν στη συγκεκριμένη ανάλυση και παραμένουν πεδία ανεξερεύνητα για μελλοντική έρευνα.
