Ο Νικολάς Μαδούρο και η σύζυγός του, Σίλια Φλόρες, έφθασαν στη Νέα Υόρκη ξημερώματα Κυριακής (ώρα Ελλάδας) μετά από ένα ταξίδι που τους πήγε με ελικόπτερο από το κτίριο στο Καράκας, όπου τους συνέλαβαν οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις, ως το αμφίβιο πολεμικό πλοίο USS Iwo Jima. To Jima τους περίμενε στ’ ανοιχτά της Βενεζουέλας για να τους πάει στην αμερικανική βάση του Γουαντάναμο στην Κούβα, όπου τους περίμενε ένα Boeing 757 της αμερικανικής κυβέρνησης, που τους πήγε σε μια στρατιωτική βάση στη Νέα Υόρκη και από εκεί, οδηγήθηκαν με ελικόπτερο στο Μανχάταν.

Οι δυο τους, μαζί με τον γιο του Μαδούρο από τον πρώτο γάμο του και τρεις άλλους, αντιμετωπίζουν κατηγορίες για «ναρκο-τρομοκρατία», εισαγωγή κοκαΐνης στις ΗΠΑ και κατοχή αυτόματων όπλων – η τελευταία κατηγορία έχει μεγάλη σημασία γιατί σε συνδυασμό με την προηγούμενη, επισείει ιδιαίτερα αυστηρές ποινές.

Οι κατηγορίες απαγγέλθηκαν από την εισαγγελία της Νότιας Περιφέρειας της Νέας Υόρκης, μια από τις κορυφαίες ομοσπονδιακές εισαγγελίες στις ΗΠΑ, γνωστή για χρόνια για την ανεξαρτησία της από την Ουάσιγκτον.

Η συγκεκριμένη εισαγγελία τα έχει βάλει με τη Γουόλ Στριτ, υψηλόβαθμους πολιτικούς και των δύο κομμάτων και το 2022 απήγγειλε κατηγορίες κατά του πρώην πρόεδρου της Ονδούρας, Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, ο οποίος καταδικάστηκε σε 45 χρόνια κάθειρξη για διακίνηση κοκαΐνης αλλά έλαβε χάρη από τον πρόεδρο Τραμπ πριν από ένα μήνα.

Σύμφωνα με ειδικούς στο αμερικανικό Δίκαιο, το δικαστήριο στο οποίο θα οδηγηθούν ο Μαδούρο και η Φλόρες δεν θα απορρίψει την υπόθεση εξαιτίας των συνθηκών υπό τις οποίες συνελήφθησαν, ακόμη και αν οι ίδιοι επικαλεστούν ότι η σύλληψή τους ήταν παράνομη με βάση τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Υπάρχουν δικαστικά προηγούμενα με κατηγορούμενους που υποστήριξαν ότι είχαν οδηγηθεί παράνομα στο δικαστήριο αλλά το αίτημά τους απορρίφθηκε διότι υπερίσχυσε η αρχή ότι η παρουσία του κατηγορούμενου μετράει περισσότερο από τον τρόπο με τον οποίο έφθασε ενώπιον της δικαιοσύνης.

De facto ηγέτης

Ο Μαδούρο μπορεί επίσης να επικαλεστεί ότι ως αρχηγός κράτους, έχει ασυλία στα ξένα δικαστήρια όπως ορίζει το διεθνές δίκαιο. Το αν δικαιούται τέτοια ασυλία εξαρτάται από το αν θα θεωρηθεί de facto ηγέτης ή πολιτικά αναγνωρισμένος αρχηγός κράτους. Η κυβέρνηση Τραμπ τον θεωρεί σαφώς de facto ηγέτη της Βενεζουέλας.

Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι ο Μαδούρο δεν είναι ο νόμιμος ηγέτης της Βενεζουέλας αλλά ο «επικεφαλής μιας συμμορίας διακίνησης ναρκωτικών».

Πρώην αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας, ο Μαδούρο κέρδισε τις εκλογές του 2013 μετά τον θάνατο του προέδρου Ούγκο Τσάβες και επί χρόνια οι ΗΠΑ τον αναγνώριζαν ως πρόεδρο της χώρας. Κέρδισε και τις εκλογές του 2018 και του 2024, που θεωρήθηκαν ευρέως νοθευμένες αλλά από το 2019 οι ΗΠΑ, αρχικά στην πρώτη θητεία Τραμπ και στη συνέχεια επί Μπάιντεν, έπαψαν να τον αναγνωρίζουν ως νόμιμο πρόεδρο της Βενεζουέλας.

Έντονες και χλιαρές αντιδράσεις

Στην αμερικανική επιχείρηση στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του Μαδούρο αντέδρασαν έντονα η Ρωσία και η Κίνα. Οι δυο αυτές χώρες έχουν συμφέροντα συνδεδεμένα με το καθεστώς Μαδούρο – μάλιστα η τελευταία συνάντηση που είχε ο ηγέτης της Βενεζουέλας λίγες ώρες πριν συλληφθεί από τους αμερικανούς κομάντος ήταν με τον απεσταλμένο του Πεκίνου για τη Λατινική Αμερική.

Η Μόσχα και το Πεκίνο καταδίκασαν τις ενέργειες της Ουάσιγκτον στη Βενεζουέλα, αν και η πρώτη μπορεί να ωφεληθεί στην Ουκρανία επειδή οι ΗΠΑ θα είναι απορροφημένες στην αμερικανική ήπειρο ενώ το Πεκίνο μπορεί να θεωρήσει πιο εφικτή μια εισβολή στην Ταϊβάν.

Στην Ευρώπη, οι αντιδράσεις ήταν πιο μετρημένες και επικεντρώθηκαν στην ικανοποίηση για την ανατροπή ενός διεφθαρμένου ηγέτη και στις εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση. «Venezuela será libre» έγραψε στο Χ η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα. «Ο λαός της Βενεζουέλας αξίζει να ζήσει ελεύθερος ύστερα από χρόνια καταπίεσης. Όπως έχει σταθερά επιβεβαιώσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεν θεωρούμε τον Νικολάς Μαδούρο ως τον νόμιμο, εκλεγμένο ηγέτη της Βενεζουέλας».

Υποστήριξη στις ενέργειες του Τραμπ προσέφερε και η Ουκρανία δηλώνοντας, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα, ότι το Κίεβο υπερασπίζεται «το δικαίωμα των λαών να ζουν ελεύθερα, χωρίς δικτατορία, καταπίεση και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων”. Κατηγόρησε το καθεστώς Μαδούρο ότι «έχει παραβιάσει όλες αυτές τις αρχές με κάθε έννοια».

Πώς οργανώθηκε η επιχείρηση

Οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις συνέλαβαν τον Μαδούρο με τη βοήθεια ενός πληροφοριοδότη εντός της κυβέρνησης στο Καράκας, ο οποίος εργαζόταν για λογαριασμό της CIA και παρακολουθούσε τις κινήσεις του ηγέτη της Βενεζουέλας. Δεν έγινε γνωστό ποιος είναι ο πληροφοριοδότης αλλά πιστεύεται ότι η αμοιβή 50 εκατομμυρίων δολαρίων που προσέφερε η Ουάσιγκτον για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη του Μαδούρο έπαιξε τον ρόλο της.

Η CIA χρησιμοποίησε επίσης έναν στόλο από «αόρατα» drones (που δεν εντοπίζονται από ραντάρ) για να παρακολουθεί συνεχώς τη Βενεζουέλα και αξιοποίησε πληροφορίες από τις πηγές της στη χώρα.

Τον περασμένο Αύγουστο, η CIA έστειλε κρυφά πράκτορες στη Βενεζουέλα για να συλλέξουν πληροφορίες για τις συνήθειες και τις κινήσεις του Μαδούρο. Η αποστολή τους ήταν δύσκολη γιατί καθώς δεν υπάρχει αμερικανική πρεσβεία στη χώρα, δεν μπορούσαν να έχουν την κάλυψη διπλωματικού διαβατηρίου. Σύμφωνα με αμερικανούς αξιωματούχους, «χρειάστηκαν μήνες λεπτομερούς σχεδιασμού», αν και ο Μαδούρο εντοπίστηκε με ακρίβεια σχεδόν από την αρχή.

Η σύλληψή του ήταν προϊόν συνεργασίας της CIA και των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων. Εντός της Βενεζουέλας, η επιχείρηση ξεκίνησε το πρωί του Σαββάτου (ώρα Ελλάδας) με μια κυβερνοεπίθεση που έκοψε το ηλεκτρικό ρεύμα σε μεγάλα τμήματα του Καράκας, βυθίζοντας την πόλη στο σκοτάδι ώστε να μην εντοπιστούν τα αεροπλάνα, τα ελικόπτερα και τα drones.

Περισσότερα από 150 στρατιωτικά αεροπλάνα και drones έλαβαν μέρος στην επιχείρηση και απογειώθηκαν από 20 διαφορετικά πολεμικά πλοία και στρατιωτικές βάσεις. Όσο τα αεροπλάνα πλησίαζαν το Καράκας, φάνηκε ότι είχαν διατηρήσει το τακτικό πλεονέκτημα της έκπληξης: ο Μαδούρο δεν είχε προειδοποιηθεί.