Βάρδια στον «Σταυρό του Νότου»

Χρειάζεται αλήθεια συστάσεις ο «Σταυρός του Νότου»; Οι διαστάσεις του ποιητικού έργου του Νίκου Καββαδία (η ελευθερία, η δύναμη της ζωής χωρίς συμβάσεις, η αξία της ανατροπής) φωτίστηκαν τόσο όμορφα και ουσιαστικά από τη μουσική και τα τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου που δικαίως μπορούμε να πούμε ότι ο «Σταυρός του Νότου» έχει περάσει στο DNA του Ελληνα· μια αθάνατη κληρονομιά που δεν χορταίνουμε ποτέ.

Η κληρονομιά αυτή από την Πέμπτη 21 Ιανουαρίου φιλοξενείται δραματοποιημένη στο Badminton. Η δίωρη παράσταση «Ταξίδι στον Σταυρό του Νότου» που σκηνοθέτησε και έγραψε ο Θέμης Μουμουλίδης (οι Παναγιώτα Πανταζή, Μαρούσκα Παναγιωτοπούλου και Βίκη Παναγιωτοπούλου συμμετείχαν στο σενάριο) είναι μια απόπειρα συγχώνευσης των έργων των Καββαδία – Μικρούτσικου με μια κινηματογραφικής σύλληψης αφήγηση. Στην παράσταση εκτός άλλων συμμετέχουν οι Θάνος Mικρούτσικος, Στέλιος Μάινας, Σταύρος Ζαλμάς, Ελισάβετ Μουτάφη, Νίκος Αρβανίτης, Μαριάννα Πολυχρονίδη, Μιχάλης Μαρίνος, Ιωάννης Παπαζήσης, Μαρούσκα Παναγιωτοπούλου και Κώστας Φαλελάκης.

«Είναι πραγματικά ένα ταξίδι» μας είπε τηλεφωνικώς ο Σταύρος Ζαλμάς. «Το δραματοποιημένο μέρος της παράστασης στηρίζεται στο διήγημα “Βάρδια” του Καββαδία όπου εκεί αποτυπώνει με τον ιδιαίτερο τρόπο του τη ναυτική ζωή, τα ταξίδια, τις θάλασσες, τις συναντήσεις. Ταξιδεύουμε κι εμείς μέσα σ’ αυτή την ποιητική νοσταλγία». Μια αρκετά μελαγχολική νοσταλγία αφού περιβάλλεται από πολέμους, μετανάστες, έρωτες. «Επειδή η “Βάρδια” είναι σαν ένα κινηματογραφικό μυθιστόρημα, θα υπάρχουν επίσης αρκετές προβολές σχετικές με την εποχή, με αυτά που ο Καββαδίας διηγείται, με την ατμόσφαιρα. Και όλο μαζί “παντρεύεται” την καταπληκτική μουσική του Μικρούτσικου που νιώθεις ότι είναι φτιαγμένο το ένα για το άλλο» (ο Ζαλμάς συμφωνεί με την ειρωνική αλήθεια ότι πολύς κόσμος έμαθε τον Καββαδία χάρη στον Μικρούτσικο).

Οι αναγνώσεις άρχισαν το πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου, αρχικώς με τους βασικούς ηθοποιούς και εν συνεχεία με όλους. «Πολύ νωρίς, ακόμα και ο τελευταίος της παράστασης μπήκε στη διαδικασία της προετοιμασίας» μας είπε ο ηθοποιός.

Το επί σκηνής μουσικό σύνολο απαρτίζεται από τους Ρίτα Αντωνοπούλου, Κώστα Θωμαΐδη και Γιάννη Μαθέ που ως τραγουδιστές αλλά και ως δρώντα πρόσωπα ερμηνεύουν τα τραγούδια του Μικρούτσικου, ενώ ο σκηνικός χώρος, με την υπογραφή του Γιώργου Πάτσα, δημιουργείται και εναλλάσσεται μέσα από οκτώ παράλληλες προβολές υπηρετώντας την κινηματογραφική δομή της παράστασης (υλικό πρωτογενές αλλά και παλιό).

Ολα αυτά όμως συμβαίνουν υπό τη σκιά μιας μεγάλης, πρόσφατης απώλειας. Ο Σταύρος Ζαλμάς, όπως όλοι οι ηθοποιοί της παράστασης, έζησε από κοντά τον θάνατο του Μηνά Χατζησάββα που συμμετείχε στην παράσταση. «Ο Μηνάς δυστυχώς έφυγε στο τέλος των αναγνώσεων, πολύ λίγο πριν σηκωθούμε από το τραπέζι. Ηταν μεγάλη απώλεια και σαν συνάδελφος και σαν άνθρωπος» (τον ρόλο του Χατζησάββα τον μοιράζονται όλοι οι ηθοποιοί, αν και το μερίδιο του λέοντος έπεσε στον Στέλιο Μάινα).

Κλείνοντας, ζητώ από τον Σταύρο Ζαλμά να μου δώσει μια φράση που να συνοψίζει για εκείνον την ουσία του Νίκου Καββαδία. Είπε: «Φεύγουμε. Να ‘ρχεσαι στη βάρδια να τα λέμε. Εχουμε μίλια μπροστά μας. Λιμάνια… Γυναίκες… Ο κύκλος μένει πάντα ανοιχτός. Πού τελειώνει αυτό το ταξίδι;».