Η Διεθνής των υποκριτών μολύνει τον πλανήτη Γη

«Εδώ και τώρα, στο Παρίσι του 2015, κρίνεται το μέλλον της ύπαρξης, της ελευθερίας, της ασφάλειας, της ίδιας της ζωής όπως την ξέρουμε στη Γη. Εχουμε καθήκον να σώσουμε τον κόσμο».

«Εδώ και τώρα, στο Παρίσι του 2015, κρίνεται το μέλλον της ύπαρξης, της ελευθερίας, της ασφάλειας, της ίδιας της ζωής όπως την ξέρουμε στη Γη. Εχουμε καθήκον να σώσουμε τον κόσμο». Αυτά και παρόμοια βαρύγδουπα είπαν οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Κίνας, της Γαλλίας, της Ρωσίας και δεκάδων άλλων χωρών που παρήλασαν από το βήμα στην έναρξη της 21ης Διεθνούς Διάσκεψης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (COP21). Στη σκιά των φρικτών τρομοκρατικών επιθέσεων στη γαλλική πρωτεύουσα, το τάιμινγκ βοήθησε Μπαράκ Ομπάμα, Σι Τζινπίνγκ, Φρανσουά Ολάντ, Ανγκελα Μέρκελ, Βλαντίμιρ Πούτιν και λοιπούς αρχηγούς να μιλήσουν με στιβαρή αποφασιστικότητα για την παγκόσμια ασφάλεια. Αλλά ενώ κανένας δεν αμφιβάλλει για την ειλικρίνειά τους να πατάξουν την τρομοκρατία, πολλοί τούς κατηγορούν για υποκρισία στον αγώνα για την προστασία του περιβάλλοντος. «Χορτάσαμε από παχιά λόγια. […] Η Διεθνής των υποκριτών που μολύνουν τον πλανήτη, πλούσιοι και ισχυροί του χθες και του σήμερα, παλιοί αποικιοκράτες της Δύσης με τις πολυεθνικές τους και νεόκοποι κερδισμένοι από την παγκοσμιοποίηση στην Ασία με τα πετρέλαια και τα φτηνά εργατικά χέρια, ευθύνονται όλοι μαζί για το 90% της αλλαγής του κλίματος, και ψάχνουν τώρα για πράσινο συγχωροχάρτι. […] Ρίχνοντας το βάρος και τα εκατοντάδες δισ. δολάρια της ευθύνης στους φτωχούς του 21ου αιώνα, που διψάνε για κάρβουνο και πετρέλαιο, δηλαδή για φτηνή ανάπτυξη και ευημερία για τους λαούς τους»: μικρά αλλά χαρακτηριστικά αποσπάσματα κριτικής ανάλυσης από ακτιβιστές και διεθνείς ΜΚΟ που αρθρογραφούν με μένος κατακλύζοντας το Διαδίκτυο εν όψει της 11ης Δεκεμβρίου, όταν η COP21 θα παρουσιάσει το νέο παγκόσμιο Πρωτόκολλο για το Κλίμα.
Το μόνο βέβαιο; Θα πρόκειται για μια συρραφή από εθελοντικά εθνικά προγράμματα, με καλές προθέσεις και οικολογικούς σκοπούς, σε μια συμφωνία που θα έχει προκύψει ύστερα από σκληρά παζάρια οικονομικού συμβιβασμού και δεν θα δεσμεύει υποχρεωτικώς κανέναν.
100 δισ. δολάρια για 2 βαθμούς Κελσίου


Στόχος της είναι να μην ξεπεράσει η μέση παγκόσμια θερμοκρασία τους 2 βαθμούς Κελσίου ως το 2100 σε σχέση με τα επίπεδα της προβιομηχανικής εποχής.
Ανάμεσα στους 40.000 συμμετέχοντες από τις 195 χώρες του ΟΗΕ, πέντε είναι οι μεγάλοι παίκτες: Κίνα, ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ενωση, Ινδία, Ρωσία.
Ολοι τους υπόσχονται μειώσεις στις δικές τους εκπομπές μετά το 2025-2030 και χρήματα για το λεγόμενο «Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα» του ΟΗΕ, που θα δίνει 100 δισ. δολάρια τον χρόνο, από το 2020, προς τον πιο φτωχό αναπτυσσόμενο κόσμο, ώστε να κάνει τη μετάβαση προς τις καθαρές πηγές ενέργειας και να αντιμετωπίσει τις χειρότερες επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή. Οι ΗΠΑ προσφέρουν 3 δισ., η Ιαπωνία 1,5, η Βρετανία 1,2 και η Γερμανία 1 δισ. δολάρια. Ψίχουλα. Η κλιματική αλλαγή ευθύνεται ήδη για τον θάνατο 5 εκατομμυρίων ανθρώπων τον χρόνο από φτώχεια, υποσιτισμό και ασθένειες, και κοστίζει περισσότερα από 1,2 τρισ. δολάρια – το 1,6% του ετήσιου παγκόσμιου ΑΕΠ.
Το κόστος της αδράνειας θα είναι ακόμη χειρότερο. Σε πρόσφατη έκθεση η Citigroup υπολόγισε ότι σε περίπτωση που μεγάλες και μικρές οικονομίες δεν πάρουν πρόσθετα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών ρύπων θα χαθούν από το παγκόσμιο ΑΕΠ περίπου 44 τρισ. δολάρια ως το 2060.
Και ο χρόνος πιέζει, με τη μέση θερμοκρασία για το 2015 να υπολογίζεται ότι θα υπερβεί το περυσινό ιστορικό ρεκόρ των 14,5 βαθμών Κελσίου.
Μέχρι στιγμής ανάμεσα στις χώρες που έχουν καταθέσει τις εθελοντικές προτάσεις τους, οι οποίες ονομάζονται Προτεινόμενες Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (INDC), περιλαμβάνονται οι πιο μεγάλοι ρυπαντές, όπως η Κίνα, οι ΗΠΑ, η ΕΕ, η Ρωσία, η Ινδία και ο Καναδάς. Τα καλά νέα είναι ότι για πρώτη φορά καλύπτεται συνολικά σχεδόν ο παγκόσμιος πληθυσμός και το 85%-95% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Οι G7 (ΗΠΑ, Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Ιαπωνία) έχουν συμφωνήσει να σταματήσουν σταδιακά τη χρήση άνθρακα με στόχο τις μηδενικές εκπομπές ως το 2100. Και χώρες που παλαιότερα έφερναν εμπόδια στην επίτευξη μιας παγκόσμιας συμφωνίας όπως η Λαϊκή Κίνα δέχονται τώρα να προωθήσουν ανανεώσιμες πηγές – αν και η Ινδία έχει δηλώσει ότι θέλει επίσης να διπλασιάσει την παραγωγή άνθρακα ως το 2020.
Χάσμα δυσπιστίας ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς


Μόνιμο πρόβλημα είναι το γεγονός ότι οι περισσότερες χώρες δεν δεσμεύονται σε συγκεκριμένα νούμερα, λέγοντας ότι οι σημερινές κυβερνήσεις δεν μπορεί να είναι υπεύθυνες για τον καθορισμό προϋπολογισμών ύστερα από τόσα χρόνια. Και φυσικά μεγάλο χάσμα δυσπιστίας εξακολουθεί να χωρίζει τα κράτη του ανεπτυγμένου κόσμου που πλούτισαν από την καύση ορυκτών καυσίμων μετά τη βιομηχανική επανάσταση και των φτωχών που προσπαθούν να φτάσουν την ευημερία τους. Σύμφωνα με αξιωματούχους του ΟΗΕ, για να πετύχει το νέο Πρωτόκολλο οι δεσμεύσεις θα πρέπει να επανεξετάζονται κάθε πέντε χρόνια, ώστε να ενισχύονται ή να τροποποιούνται – χωρίς μηχανισμούς κυρώσεων που ούτως ή άλλως δεν προβλέπονται. Αλλά σημαντικές αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Ινδία και η Βραζιλία διαφωνούν, και αποκλείουν να συναινέσουν σε δεσμευτικό πλαίσιο διαφάνειας, επίβλεψης και επαλήθευσης των στόχων, όπως ζητάει, ας πούμε, το Κογκρέσο των ΗΠΑ.
ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ, ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ, ΡΥΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
V20, η συμμαχία των «Ευάλωτων 20»

Συμμαχία συνέπηξαν στο Παρίσι τα 20 φτωχά κράτη που απειλούνται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή. Με συνολικό πληθυσμό 700 εκατ. ανθρώπων, σχημάτισαν την ομάδα των «V20» (το V σημαίνει «ευάλωτοι» από το αγγλικό vulnerable), με συγκρότηση ταμείου ασφάλισης έναντι ακραίων καιρικών φαινομένων και φυσικών καταστροφών. Στα μέλη του V20 συγκαταλέγονται Αφγανιστάν, Αιθιοπία, Μπανγκλαντές, Γκάνα, Κένυα, Μαλδίβες, Νεπάλ, Φιλιππίνες, Ρουάντα, Τανζανία, Βιετνάμ.

Οι 90 πιο βρώμικες εταιρείες

Μόλις 90 εταιρείες, ιδιωτικές και κρατικές, ευθύνονται για τα δύο τρίτα των εκπομπών καυσαερίων που εκπέμπονται παγκοσμίως από την αυγή της βιομηχανικής εποχής τον 19ο αιώνα. Σχεδόν όλες είναι ενεργειακοί κολοσσοί που παράγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Στην κορυφή βρίσκονται οι Chevron, Exxon, BP, Royal Dutch Shell, Aramco (Σαουδική Αραβία), Gazprom (Ρωσία) και Statoil (Νορβηγία).
Θλιβερή πρωτιά: Κίνα, ΗΠΑ, ΕΕ

Ποιες χώρες μολύνουν περισσότερο; Σε παγκόσμιο χάρτη που έδωσε στη δημοσιότητα η NASA απεικονίζονται τα σημεία όπου αυτή τη στιγμή εκπέμπεται η μεγαλύτερη ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα. Δέκα χώρες παράγουν το 72% της ρύπανσης: Πρώτη στη μαύρη λίστα είναι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, που ευθύνεται για το 25% των παγκόσμιων εκπομπών. Ακολουθούν ΗΠΑ, ΕΕ, Ινδία, Ιαπωνία, Ρωσία, Νότια Κορέα, Ιράν, Καναδάς, Σαουδική Αραβία.
Οι εύποροι μολύνουν περισσότερο

Σε ατομικό επίπεδο, το πλουσιότερο 10% των ανθρώπων παράγει τις μισές επιβλαβείς εκπομπές από ορυκτά καύσιμα, ενώ το φτωχότερο 50% του παγκόσμιου πληθυσμού συνεισφέρει μόλις το 10% στη μόλυνση. Σύμφωνα με νέα έκθεση της βρετανικής οργάνωσης Oxfam, ένας μέσος άνθρωπος από το πλουσιότερο 1% εκπέμπει 175 φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από τον ομόλογό του στο φτωχότερο 10% του κόσμου.
Πιο «πράσινη» χώρα η Σουηδία

Παγκόσμια πρωταθλήτρια της πράσινης ενέργειας είναι η Σουηδία. Ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να γίνει η πρώτη χώρα στον πλανήτη που θα απεξαρτηθεί πλήρως από τα ορυκτά καύσιμα ως το 2050, μέσω μεγάλων επενδύσεων σε ηλιακή και αιολική ενέργεια. Ηδη πέρυσι τα δύο τρίτα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προήλθαν από καθαρές πηγές. Οι επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες θα χρηματοδοτηθούν με αύξηση της φορολογίας σε βενζίνη και ντίζελ, κλείσιμο πυρηνικών εγκαταστάσεων και πώληση ανθρακωρυχείων.
Οι θεομηνίες και η καταστροφή του περιβάλλοντος εξάπτουν τη βία
Ολέθρια σχέση κλιματικής αλλαγής και ένοπλων συγκρούσεων
Η επιδείνωση του περιβάλλοντος και οι θεομηνίες – σε συνδυασμό με την ανικανότητα ή την απροθυμία παρέμβασης των κυβερνώντων – έχουν συμβάλει στην έξαρση της βίας, σε εξεγέρσεις, ακόμη και σε πολέμους, από την επαναστατημένη Γαλλία του 1789 ως την πολυδιασπασμένη Συρία σήμερα. Επιστήμονες και αναλυτές σε ζητήματα ασφαλείας προειδοποιούν ότι η επιτάχυνση της υπερθέρμανσης του πλανήτη θα ξεπροβάλλει όλο και πιο συχνά σαν δυνητική πηγή ταραχών και συγκρούσεων στον 21ο αιώνα. Θυμίζουν πως ένα από τα γεγονότα που πυροδότησαν τη Γαλλική Επανάσταση ήταν η κατάρρευση της καλλιέργειας σιταριού το 1788. Εκτόξευσε τις τιμές του ψωμιού στα ύψη και έκανε τους φτωχούς να πεινάσουν και να εξεγερθούν – κάτι παρόμοιο με αυτό που συνέβη στις χώρες της Αραβικής Ανοιξης το 2011. Καταιγίδες, ξηρασίες, πλημμύρες, υπερβολική ζέστη ή κρύο – ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να καταστρέψουν πλούτο, να αφανίσουν συγκομιδές, να αναγκάσουν ανθρώπους να φύγουν μακριά από τη γη τους σαν πρόσφυγες του κλίματος. Να επιδεινώσουν τοπικές αντιπαλότητες και να επιταχύνουν συγκρούσεις για τους φυσικούς πόρους, που γίνονται όλο και λιγότεροι.
Πρώτη σύγκρουση που ξέσπασε οπωσδήποτε λόγω του κλίματος ήταν η βία στην πολύπαθη επαρχία Νταρφούρ του Σουδάν. Πυροδοτήθηκε στη δεκαετία του 1990 ύστερα από χρόνια λειψυδρίας, που αφάνισαν τις αγέλες βοοειδών. Αραβες νομάδες συγκρούστηκαν με εγκατεστημένους γεωργούς, σε έναν σκληρό πόλεμο για τη βοσκή και το νερό.
Οι εξεγέρσεις της Αραβικής Ανοιξης συνδέονται με τα κύματα καύσωνα στις χώρες-εξαγωγείς δημητριακών. Η Ρωσία, η Ουκρανία και το Καζακστάν απέσυραν το σιτάρι τους από την παγκόσμια αγορά – και μέσα σε τέσσερις μήνες οι διεθνείς τιμές βασικών τροφίμων χτύπησαν κόκκινο, ανάβοντας το φιτίλι σε χώρες όπως η Αίγυπτος και η Συρία, οι οποίες μαστίζονταν ήδη από φτώχεια, ανεργία και αυταρχικές κυβερνήσεις.
Από το 2006 ως το 2010 μια ιστορική ξηρασία κατέστρεψε το 60% της γεωργίας και το 80% των κοπαδιών στη Συρία. Από τα 22 εκατομμύρια του πληθυσμού της χώρας, 1,5 εκατομμύριο (αγρότες, κτηνοτρόφοι και οι οικογένειές τους) εγκατέλειψαν μαζικά τη γη τους καταφεύγοντας στις πόλεις. Η έξοδος αύξησε τις εντάσεις που είχε ήδη πυροδοτήσει το κύμα των ιρακινών προσφύγων μετά την αμερικανική εισβολή του 2003. Επί δεκαετίες το καθεστώς της Δαμασκού είχε παραμελήσει τον φυσικό πλούτο της χώρας, είχε επιδοτήσει τις καλλιέργειες σταριού και βαμβακιού που χρειάζονται μεγάλες ποσότητες νερού, και είχε ενθαρρύνει αναποτελεσματικές τεχνικές άρδευσης. Την περίοδο 2002-2008 οι υδάτινοι πόροι είχαν μειωθεί κατά 50%.
Στην άλλη πλευρά της υφηλίου, λειψυδρία σε συνδυασμό με αμμοθύελλες οδήγησε σε απώλεια της σοδειάς του 2010 στην Ανατολική Κίνα, η οποία αναγκάστηκε να αγοράσει στάρι από την παγκόσμια αγορά. Η τιμή του ψωμιού τριπλασιάστηκε, προκαλώντας λαϊκή επανάσταση στην Αίγυπτο, τον μεγαλύτερο εισαγωγέα σιταριού διεθνώς. Πολλαπλασιαστής απειλών λοιπόν. Ετσι λέγεται η κλιματική αλλαγή, επειδή επιδεινώνει και επιταχύνει συγκρούσεις, ιδίως στις πιο φτωχές και ευάλωτες χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Το δείχνει η πιθανότητα εμφύλιων πολέμων και άλλων ένοπλων συρράξεων, η οποία διπλασιάζεται τα χρόνια που εμφανίζεται εκεί το φαινόμενο Ελ Νίνιο. Καύσωνες και ξηρασίες του έπαιξαν ρόλο στο ένα τρίτο των 240 συγκρούσεων σε παγκόσμιο επίπεδο από το 1950 ως το 2004. Εμφύλιοι στο Κονγκό, στην Ερυθραία, στην Ινδονησία, στη Ρουάντα, στη Μιανμάρ και στον Νίγηρα ξέσπασαν στη διάρκεια ισχυρών φαινομένων Ελ Νίνιο μετά το 1997.

Ρόμπερτ Στέιβινς, Πρόεδρος του προγράμματος για τις κλιματικές συμφωνίες στο πανεπιστήμιο του χάρβαρντ
«Γιατί μπορεί να τα καταφέρει το Παρίσι, εκεί όπου απέτυχε το Κιότο»

«Κλειδί είναι η συμμετοχή όλων, πλούσιων και φτωχών. Να γιατί μπορεί να τα καταφέρει το Παρίσι εκεί όπου απέτυχε το Κιότο»
λέει μιλώντας στο «Βήμα» ο καθηγητής Ρόμπερτ Στέιβινς, πρόεδρος του Προγράμματος για τις Κλιματικές Συμφωνίες στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, στις ΗΠΑ.

«Παρά το γεγονός ότι θα περάσουν πολλά χρόνια προτού μπορέσουμε να αξιολογήσουμε πραγματικά τον αντίκτυπο της COP21, είναι πλέον ξεκάθαρο πως αντιπροσωπεύει οπωσδήποτε ένα σημαντικό νέο ξεκίνημα, με μια πολύ πιο ελπιδοφόρα προσέγγιση»
τονίζει.

«Το Πρωτόκολλο του Κιότο, το οποίο έγινε το 1997 η πρωταρχική διεθνής συμφωνία για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, περιλαμβάνει υποχρεωτικούς στόχους μείωσης μόνο για τις ανεπτυγμένες χώρες. Οι αναπτυσσόμενες δεν δεσμεύονταν υποχρεωτικώς. Αυτή η διάκριση ακύρωσε κάθε πρόοδο – οι ΗΠΑ ας πούμε δεν το επικύρωσαν ποτέ επειδή εξαιρούνταν εξ ολοκλήρου μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες, η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία, η Κορέα, η Νότια Αφρική, το Μεξικό και η Ινδονησία. Στο Παρίσι οι χώρες θα υιοθετήσουν μια νέα υβριδική αρχιτεκτονική διεθνούς κλιματικής πολιτικής που θα βασίζεται στις λεγόμενες Προτεινόμενες Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (INDC), οι οποίες είναι εθνικοί στόχοι και δράσεις που προκύπτουν από τις εθνικές πολιτικές, με στοιχεία «από τη βάση προς την κορυφή» για εποπτεία, καθοδήγηση και συντονισμό»
εξηγεί.
Τώρα συμμετέχουν με εθελοντικές προτάσεις όλοι, πλούσιοι και φτωχοί, λέει ο συνομιλητής μας. Και καταλήγει: «Ηδη από την 1η Δεκεμβρίου 180 από τις 196 χώρες του ΟΗΕ έχουν υποβάλει INDC, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 95% των παγκόσμιων εκπομπών! Τέτοια ευρεία συμμετοχή αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για ουσιαστική δράση. Είναι το πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Οι προτάσεις θα μπορούν να αξιολογούνται και να αναθεωρούνται κάθε πέντε χρόνια, αλλά ήδη αυτό το αρχικό σύνολο συνεισφορών θα μπορούσε να μειώσει την αναμενόμενη αύξηση της θερμοκρασίας σε περίπου 2,7 – 3,5 βαθμούς Κελσίου αυτόν τον αιώνα. Είναι περισσότερο από τον πολύ φιλόδοξο στόχο των 2 βαθμών Κελσίου, αλλά πολύ λιγότερο από τους 4-5 βαθμούς της καταστροφικής αύξησης που θα αναμενόταν χωρίς τη δράση αυτή».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk