Ρεαλισμός για την πολιτική του κλίματος

Η διπλωματική προσπάθεια για να προκύψει μία διεθνής συμφωνία που θα μετριάσει την κλιματική αλλαγή, βρίσκεται στη διαδικασία μίας ριζικής αλλαγής

Ρεαλισμός για την πολιτική του κλίματος | tovima.gr
Το Βήμα – The Project Syndicate

Η διπλωματική προσπάθεια για να προκύψει μία διεθνής συμφωνία που θα μετριάσει την κλιματική αλλαγή, βρίσκεται στη διαδικασία μίας ριζικής αλλαγής. Η από πάνω προς τα κάτω προσέγγιση που οδηγεί τις προσπάθειες από το 1992, αντικαθίσταται από το αντίστροφο μοντέλο. Αντί να επιχειρείται μία συμφωνία που θα βασίζεται στις νομικές δεσμεύσεις για τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, η νέα προσέγγιση βασίζεται στις εθελούσιες δεσμεύσεις μεμονωμένων κρατών να περιορίσουν τη συμμετοχή τους στο φαινόμενο. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μία παραδοχή αποτυχίας.
Αυτή η προσέγγιση είναι δύσκολο να περιορίσει την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη σε λιγότερο από δύο βαθμούς Κελσίου, που είναι και ο στόχος που έθεσαν τα Ηνωμένα Έθνη το 2010. Αλλά δεδομένου του αργού ρυθμού προόδου μέχρι τώρα, τα μικρά ρεαλιστικά βήματα μεμονωμένων κρατών μπορεί να είναι πολύ πιο παραγωγικά από τις προσπάθειες μίας μεγάλης παγκόσμιας συμφωνίας.
Ως αποτέλεσμα, διπλωμάτες, που φοβούνται ότι ακόμη μία αποτυχημένη προσπάθεια διεθνούς συμφωνίας θα μπορούσε να δυσφημήσει ολόκληρη την διαπραγματευτική διαδικασία έχουν επαναπροσδιορίσει τις φιλοδοξίες τους. Συγκεκριμένα, οι προσπάθειες να τεθούν αυστηρά όρια στις εκπομπές αερίων σιγά σιγά εγκαταλείπονται. Η προσοχή πλέον δεν εστιάζεται στο τι είναι περιβαλλοντικά επιθυμητό ή στα μέτρα που απαιτούνται για να ελεγχθεί το φαινόμενο, αλλά στο τι είναι πολιτικά εφικτό – οι πιθανότητες και οι περιορισμοί της διαπραγματευτικής διαδικασίας, ειδικά η διασφάλιση της ευρείας συμμετοχής. Δεδομένου του αργού ρυθμού προόδου μετά την πρώτη σύνοδο του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή το 1995, οποιαδήποτε συμφωνία που εμπεριέχει όλα τα μέλη της σύμβασης πλαισίου για την κλιματική αλλαγή, θα χαιρετιστεί ως μία ιστορική επιτυχία.
Για αυτόν τον λόγο, καθώς παγκόσμιοι ηγέτες και υπουργοί περιβάλλοντος ετοιμάζονται για την σύνοδο κορυφής για την κλιματική αλλαγή στο Παρίσι στα τέλη του Νοεμβρίου και αρχές του Δεκεμβρίου, το να πειστούν όλα τα κράτη με μεγάλες εκπομπές αερίων και να δεσμευτούν νομικά για τη μείωσή τους δεν συνιστά ρεαλιστική προσέγγιση. Η Κίνα, η Ινδία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ξεκαθαρίσει ότι θα αποφασίσουν μόνες τους τί μέτρα θα λάβουν. Έχοντας διακηρύξει τους μονομερείς τους στόχους, είναι δύσκολο να επεκταθούν σε περαιτέρω πολυμερείς διαπραγματεύσεις. Λίγοι διπλωμάτες ωστόσο, θα το παραδεχθούν τόσο ανοιχτά.
Αν το κάνουν θα είναι σαν να αναγνωρίζουν την αποτυχία της πολιτικής του ΟΗΕ των τελευταίων 20 χρόνων. Αντίθετα, παρουσιάζουν την από κάτω προς τα πάνω προσέγγιση, όχι ως απομάκρυνση από το από πάνω προς τα κάτω παράδειγμα αλλά ως ένα πραγματιστικό συμπλήρωμα, το οποίο διευκολύνει τις χώρες με υψηλές εκπομπές αερίων και δημιουργεί ένα πλαίσιο για κλιματικές πρωτοβουλίες σε υπο-εθνικό επίπεδο, όπως οι μεγάλες πόλεις και οι επιχειρήσεις. Αλλά η αλήθεια είναι ότι η προσέγγιση του από πάνω προς τα κάτω ήδη εγκαταλείπεται.
Στο κάτω κάτω, το χαρακτηριστικό που την καθορίζει δεν είναι η πολιτική αρένα μέσα στην οποία θα προκύψει μία συμφωνία (για παράδειγμα ο ΟΗΕ) αλλά ο ίδιος ο στόχος της (η αποτροπή της επικίνδυνης κλιματικής αλλαγής). Και είναι ήδη ξεκάθαρο ότι οι διαπραγματεύσεις στο Παρίσι δεν θα μπορέσουν να υπηρετήσουν τον στόχο των δύο βαθμών Κελσίου που καθιερώθηκε το 2010 – ή οποιοδήποτε άλλον δεσμευτικό στόχο. Η υιοθέτηση στόχων σε εθελοντικό επίπεδο έχει ήδη σημειώσει πρόοδο, κυρίως με τη μορφή των συντονισμένων δεσμεύσεων από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Οι περισσότερες κυβερνήσεις βάζουν σε προτεραιότητα την πολιτική τους επιβίωση και την βραχυπρόθεσμη οικονομική επιτυχία. Θα συμβάλλουν στην παγκόσμια δράση κατά της κλιματικής αλλαγής, μόνο αν δουν ότι το κάνουν και οι κύριοι ανταγωνιστές τους. Η από κάτω προς τα πάνω προσέγγιση στην μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής είναι ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός. Ένας κόσμος που θα είναι τρεις βαθμούς Κελσίου πιο ζεστός δεν είναι το ιδανικό. Αλλά είναι καλύτερος από έναν κόσμο που η κλιματική αλλαγή θα έχει βγει εκτός ελέγχου.

* Ο Oliver Geden είναι επικεφαλής του τμήματος έρευνας για την Ευρωπαϊκή Ένωση στο γερμανικό ινστιτούτο Stiftung Wissenschaft und Politik
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk