Το σύνθημα ακούστηκε πολλές φορές τη χθεσινή βραδιά των αποκαλυπτηρίων του νέου κόμματος ΕΛ.Α.Σ (Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη) του Αλέξη Τσίπρα. Δυνατά, ρυθμικά, σχεδόν με εκείνη τη γνώριμη πολιτική φόρτιση άλλων εποχών: «Αλέξη γερά, να φύγει η Δεξιά». Και όσο περνούσε η ώρα, γινόταν όλο και πιο καθαρό ότι δεν επρόκειτο απλώς για ένα στιγμιαίο ξέσπασμα ενθουσιασμού από φίλους και υποστηρικτές του Αλ. Τσίπρα.
Ήταν η συμπύκνωση μιας πολιτικής ανάγκης, που αρχίζει να διαμορφώνεται ξανά στον χώρο της κεντροαριστεράς και της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης.
Γιατί, πίσω από το σύνθημα υπήρχε κάτι βαθύτερο: η αναζήτηση μιας νέας συμπαράταξης.
Αυτό ήταν το πραγματικό πολιτικό μήνυμα της χθεσινής εικόνας. Όχι μόνο η επανεμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού, με όρους κεντρικού πρωταγωνιστή, αλλά κυρίως η προσπάθεια να ξανανοίξει η συζήτηση για το πώς μπορεί να συγκροτηθεί απέναντι στη Νέα Δημοκρατία ένα ευρύ προοδευτικό μέτωπο, με χαρακτηριστικά πολιτικής και κοινωνικής πλειοψηφίας.
Η λέξη «συμπαράταξη», που ακούγαμε πολλές φορές από τον Ανδρέα Παπανδρέου, την εποχή των σκληρών πολιτικών αγώνων κατά της Δεξιάς, όπως έλεγε τότε το ΠαΣοΚ, δεν μπήκε τυχαία στον δημόσιο διάλογο. Είναι μια λέξη με ιστορικό φορτίο, ιδιαίτερα για τον χώρο της δημοκρατικής παράταξης. Κουβαλά τη μνήμη εποχών όπου οι πολιτικές διαφορές υποχωρούσαν μπροστά σε έναν μεγαλύτερο στόχο: τη δημιουργία ενός ισχυρού αντιδεξιού μετώπου, με κοινωνικές αναφορές, λαϊκή γείωση και προοπτική διακυβέρνησης.
Και εκεί ακριβώς, οι αναφορές στον Ανδρέα Παπανδρέου γίνονται αναπόφευκτες (σ.σ. σχετικές αναφορές στον σημερινό Βηματοδότη). Η ατμόσφαιρα, η ρητορική, το κοριτσάκι στο τέλος στην εξέδρα, η διακήρυξη του κόμματος ανά χείρας, ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο επανέρχεται η συζήτηση για τη «μεγάλη δημοκρατική παράταξη», θυμίζουν έντονα τη λογική που κυριάρχησε στη μεταπολίτευση.
Τότε που ο Ανδρέας Παπανδρέου κατάφερε να ενώσει, κάτω από μια κοινή πολιτική ομπρέλα, κοινωνικές δυνάμεις με διαφορετικές αφετηρίες, αλλά κοινή ανάγκη για πολιτική αλλαγή. Το ΠαΣοΚ εκείνης της εποχής δεν ήταν απλώς ένα κόμμα. Ήταν κοινωνικό ρεύμα, πολιτική ταυτότητα, αίσθηση συμμετοχής σε μια μεγάλη συλλογική υπόθεση.
Σήμερα, βέβαια, οι εποχές είναι διαφορετικές, άλλα τα δεδομένα, όμως το μέτωπο κατά της Δεξιάς το ίδιο. Το πολιτικό τοπίο είναι πιο κατακερματισμένο, η κοινωνία πιο κουρασμένη και η δυσπιστία απέναντι στα κόμματα σαφώς μεγαλύτερη. Ωστόσο, η ανάγκη για πολιτική έκφραση ενός ευρύτερου προοδευτικού χώρου παραμένει υπαρκτή. Και ο Αλ. Τσίπρας φαίνεται να επιχειρεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό.
Δεν είναι τυχαίο ότι στις παρεμβάσεις του αποφεύγει πλέον τα στενά κομματικά όρια. Η έμφαση δίνεται όλο και περισσότερο στη συνεννόηση, στη συνεργασία, στη δημιουργία ενός κοινού βηματισμού απέναντι στη Δεξιά. Σα να επιχειρεί να ξαναδώσει περιεχόμενο σε μια παράταξη που εδώ και χρόνια κινείται αποσπασματικά, χωρίς κοινή στρατηγική και χωρίς κεντρικό αφήγημα.
Το σύνθημα «Αλέξη μπροστά (ή γερά) να φύγει η Δεξιά» ακριβώς αυτό αποτύπωνε. Όχι απλώς μια προσωπική στήριξη στον πρώην πρωθυπουργό, αλλά την ανάγκη ενός μέρους της κοινωνίας να βρει ξανά πολιτική συνοχή. Να αποκτήσει ξανά ένα σημείο αναφοράς, γύρω από το οποίο θα μπορούσε να συγκροτηθεί μια ευρύτερη δημοκρατική συμπαράταξη.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της συγκυρίας. Ότι η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ ή το ΠαΣοΚ ως μεμονωμένους κομματικούς χώρους. Αφορά συνολικά το ποιος μπορεί να εκφράσει την προοπτική μιας εναλλακτικής διακυβέρνησης απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη και τη Νέα Δημοκρατία. Αφορά το αν μπορεί να υπάρξει ξανά μια πολιτική και κοινωνική πλειοψηφία, με κοινά χαρακτηριστικά και κοινό στόχο.
Στο περιβάλλον αυτό, ο Αλ. Τσίπρας επιχειρεί να εμφανιστεί, όχι απλώς ως πρώην πρωθυπουργός που επιστρέφει στο προσκήνιο, αλλά ως πρόσωπο που μπορεί να λειτουργήσει συνθετικά για τον ευρύτερο χώρο. Ως ένας πολιτικός που μπορεί να μιλήσει ταυτόχρονα στην Αριστερά, στην κεντροαριστερά, αλλά και σε εκείνους που αυτοπροσδιορίζονται ως δημοκρατικοί πολίτες χωρίς στενή κομματική ένταξη.
Το αν αυτή η προσπάθεια θα αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά, είναι ακόμη ανοιχτό. Όμως, η χθεσινή εικόνα έδειξε κάτι σαφές: ότι η λέξη «συμπαράταξη» επιστρέφει δυνατά στο πολιτικό λεξιλόγιο και μαζί της επιστρέφει και η συζήτηση για μια νέα μεγάλη δημοκρατική παράταξη.
Και ίσως τελικά αυτό να ήταν το πραγματικό νόημα του συνθήματος που κυριάρχησε στη βραδιά. Όχι μόνο ένα κάλεσμα προς τον Αλ. Τσίπρα, να βγει μπροστά, αλλά ένα κάλεσμα προς ολόκληρο τον προοδευτικό χώρο, να ξαναβρεί κοινό βηματισμό, κοινή γλώσσα και κυρίως κοινό πολιτικό στόχο.
