Η Παγκόσμια Τράπεζα κατάντησε γέρικο σκαρί

Οι ελέφαντες στο δωμάτιο κατά την ετήσια συνάντηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Λίμα του Περού, ήταν η κινεζικής έμπνευσης Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων και Υποδομών (AIIB) και η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα (NDB) ή BRICS όπως αρχικά είχε ονομαστεί

Η Παγκόσμια Τράπεζα κατάντησε γέρικο σκαρί | tovima.gr
ΤΟ ΒΗΜΑ/ PROJECT SYNDICATE


Οι ελέφαντες στο δωμάτιο κατά την ετήσια συνάντηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Λίμα του Περού, ήταν η κινεζικής έμπνευσης Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων και Υποδομών (AIIB) και η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα (NDB) ή BRICS όπως αρχικά είχε ονομαστεί. Θα συμπεριφερθούν αυτοί οι νέοι θεσμοί όπως η Παγκόσμια Τράπεζα ή όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EIB); Και πάνω από όλα, θα προωθήσουν ή, παραδόξως, θα περιορίσουν τα συμφέροντα της Κίνας;
Η πραγματικότητα είναι ότι κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας οι θεσμοί αυτοί δεν θα είναι μεγάλοι δανειστές. Το καταβεβλημένο κεφάλαιο του κάθε θεσμού είναι 10 δισεκατομμύρια δολάρια, οπότε ακόμη και με μια αναλογία των ιδίων κεφαλαίων προς τα δάνεια της τάξης του 20%, ο κάθε θεσμός θα είναι σε θέση να δανείσει μόνο περίπου 50 δισεκατομμύρια δολάρια κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας. Αυτό που έχει σημασία είναι το ότι οι μεγαλύτερες αναδυόμενες οικονομίες τοποθετούν σημαντικά κεφάλαια σε θεσμούς οι οποίοι θα κυριαρχούνται από την Κίνα – γεγονός ενδεικτικό της απογοήτευσής τους για την Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Η Παγκόσμια Τράπεζα μοιάζει με ένα γέρικο σκαρί: κατά τις επτά δεκαετίες της, όλα τα είδη των οστρακόδερμων – προσθήκες στον προϋπολογισμό και κόστη συναλλαγών – συσσωρεύτηκαν στο κύτος του, εμποδίζοντας σταθερά την ταχύτητα και τις επιδόσεις του. Κατά το οικονομικό έτος 2015, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, εκταμίευσε τα διπλάσια και πλέον δάνεια αλλά με το ένα έκτο του προσωπικού της Παγκόσμιας Τράπεζας. Η Παγκόσμια Τράπεζα είναι υπερ-στελεχωμένη, με έναν κατά πολύ υψηλότερο διοικητικό προϋπολογισμό από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Όταν ιδρύθηκε η Παγκόσμια Τράπεζα, ο κύριος διοικητικός μηχανισμός ήταν ένα Συμβούλιο Διευθυντών το οποίο έδινε αναφορά σε ένα Συμβούλιο Διοικητών – αποτελούμενο συνήθως από υπουργούς Οικονομικών ή άλλους ισότιμους υψηλόβαθμους αξιωματούχους από τις χώρες-μέλη. Με την πάροδο του χρόνου δημιουργήθηκαν νέα γραφεία: ένα Γραφείο Εσωτερικού Ελέγχου, ένα Ανεξάρτητο Γραφείο Αξιολόγησης, μια Επιτροπή Επιθεώρησης, ένα Γραφείο αρμόδιο επί θεμάτων Δεοντολογίας και ένα Γραφείο Θεσμικής Ακεραιότητας.
Το μεγαλύτερο μέρος της γραφειοκρατικής ανάπτυξής της ήταν αποτέλεσμα της πίεσης από τις ανεπτυγμένες χώρες οι οποίες συγχρόνισαν τις προσπάθειές τους χρονικά με την περιοδική αναπλήρωση του Διεθνούς Οργανισμού Ανάπτυξης (IDA – το παράθυρο της Παγκόσμιας Τράπεζας για την παροχή δανείων με ευνοϊκούς όρους). Η κριτική από καλά οργανωμένες ΜΚΟ της Δύσης πίεσε ακόμη περισσότερο την Τράπεζα, αποσπώντας την προσοχή από (ενδεχόμενες) πραγματικά διαρθρωτικές αλλαγές στα θεσμικά όργανα της διοίκησης.
Παραφράζοντας τον κωμικό Φρεντ Άλλεν θα μπορούσε να ειπωθεί ότι «στα πλοία τα αποκαλούμε οστρακόδερμα, στην Παγκόσμια Τράπεζα, άνθρωποι προσκολλώνται σε γραφεία και αποκαλούνται αντιπρόεδροι». Και έπειτα από την τελευταία αναδιοργάνωση, υπάρχουν περισσότεροι από δύο δωδεκάδες.
Εν τω μεταξύ, η ακραία νοοτροπία αποστροφής κινδύνου της Τράπεζας αντανακλά μια ορθολογική απάντηση στους επικριτές που κάνουν τεράστια φασαρία για κάθε αποτυχημένο πρόγραμμα. Αντί, ωστόσο, να τονίσει ότι η ανάληψη κινδύνου αποτελεί εγγενή προϋπόθεση της οικονομικής ανάπτυξης και να εκπονήσει μια ισορροπημένη ως προς τον κίνδυνο ατζέντα, η Τράπεζα εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι είναι αλάνθαστη. Κατά συνέπεια το κάλλιστο κατέληξε να αποτελεί τον εχθρό του καλού.
Πολλές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Παγκόσμια Τράπεζα προέρχονται από τις πιέσεις που ασκούν οι μεγαλύτεροι μέτοχοί της. Καθώς αρνούνται να εκχωρήσουν μέρος της εξουσίας σε μικρότερους μετόχους, ή να επιτρέψουν μια σημαντική αύξηση των πόρων που διατίθενται για την κάλυψη των παγκόσμιων αναγκών, οι αναδυόμενες οικονομίες δεν είχαν άλλη επιλογή από το να δημιουργήσουν τους δικούς τους θεσμούς.
Η Παγκόσμια Τράπεζα δεν θα εξαφανιστεί: υπάρχουν πάρα πολλά κατοχυρωμένα συμφέροντα (συμπεριλαμβανομένων των συμφερόντων ακαδημαϊκών και ΜΚΟ). Αλλά η απόδοση της Τράπεζας αποτελεί ένα πολύ καλό παράδειγμα για το πώς ακόμη και πολύ καλά σχεδιασμένα και κατασκευασμένα πλοία μπορούν να επιβραδύνουν έως τη στιγμή που θα δώσουν τη θέση τους σε νεότερα σκαριά.
* Ο Ντεβές Καπούρ είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk