Ερωτες και εκβιασμοί

Η Αγρα συνεχίζει την έκδοση μυθιστορημάτων του Γιάννη Μαρή, τα οποία για άγνωστους λόγους δεν έγιναν ποτέ βιβλίο.

Η Αγρα συνεχίζει την έκδοση μυθιστορημάτων του Γιάννη Μαρή, τα οποία για άγνωστους λόγους δεν έγιναν ποτέ βιβλίο. Μετά από τα Ο 13ος επιβάτης, Τα χέρια της Αφροδίτης, Η κυρία της νύχτας και Ιλιγγος εκδόθηκε Η τελευταία νύχτα που δημοσιεύθηκε σε συνέχειες στην «Απογευματινή» από τον Οκτώβριο του 1961 έως τον Φεβρουάριο του 1962 σε εικονογράφηση του Μ. Γάλλια. Σε αυτό ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής, ονόματι Γιώργος, άγνωστου επωνύμου και επαγγέλματος, είναι ερωτευμένος με την κεντρική ηρωίδα, την Αννα Χαριλάου. Η γυναίκα, γοητευτική και σοβαρή, παντρεύτηκε έναν μεγαλογιατρό της Αθήνας, τον οποίο επέλεξε για να της εξασφαλίσει μια άνετη ζωή. Ωστόσο, ενώ τον θαυμάζει, δεν τον αγαπάει. Ετσι σ’ ένα ταξίδι τους στο εξωτερικό γνωρίζει έναν αδίστακτο τύπο, έναν ζιγκολό, τον οποίο ερωτεύεται. Ο έρωτας όμως της περνάει και χωρίζουν, μα εκείνος την εκβιάζει, αποσπώντας της χρήματα. Οταν ο εκβιαστής βρίσκεται νεκρός, η Αννα ομολογεί το έγκλημα στην αστυνομία, αλλά το ίδιο κάνει και ο άντρας της. Ποιος από τους δύο λέει την αλήθεια; Μετά την προφυλάκιση του συζύγου, ο αφηγητής αποφασίζει να ξεκαθαρίσει την υπόθεση ερευνώντας τη ζωή του νεκρού και πληροφορείται πως ήταν μέλος σπείρας ναρκωτικών.
Για μία φορά ακόμη ο Γιάννης Μαρής χρησιμοποιεί την αστυνομική πλοκή για να μιλήσει για ζητήματα της κοινωνίας του καιρού του. Εδώ αναφέρεται στον υπόκοσμο της Αθήνας και προσπαθεί να δείξει τα πλοκάμια του οργανωμένου εγκλήματος, ιδιαίτερα του εμπορίου ναρκωτικών, που τότε ήταν ακόμα στα σπάργανα. Η τελευταία νύχτα είναι μια περιπλάνηση στην Αθήνα των αρχών της δεκαετίας του ’60 (Κολωνάκι, Λυκαβηττός, Πατήσια, Κυψέλη), αλλά και του Πειραιά (λιμάνι, καμπαρέ της Τρούμπας). Οταν ο ερωτευμένος αφηγητής με τους φίλους του διαπιστώνει πως δεν μπορεί να εξιχνιάσει την υπόθεση, εμφανίζεται ο αστυνόμος Μπέκας. Ο συγγραφέας έχει δηλώσει κατ’ επανάληψη στα βιβλία του πως η ζωή δεν είναι όπως στα μυθιστορήματα, πως μόνο η αστυνομία είναι ικανή να διαλευκάνει δολοφονίες και να αντιμετωπίσει τους εγκληματίες.
Ορισμένα μυθιστορήματα του Γιάννη Μαρή δεν είναι αστυνομικά, δεν έχουν εγκλήματα και δολοφόνους. Σε όλα όμως υπάρχει μια ιστορία αγάπης που άλλοτε μακροημερεύει και άλλοτε τελειώνει άδοξα. Ενα από αυτά είναι και Ο άνθρωπος του τραίνου που το 1955 δημοσιεύθηκε στην «Ακρόπολι» με τίτλο Ο άνθρωπος με το γκρι κοστούμι, το 1958 μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Ντίνο Δημόπουλο και μετά εκδόθηκε από τις εκδόσεις Ατλαντίς – Μ. Πεχλιβανίδης. Τώρα επανεκδόθηκε από τον ίδιο οίκο με διαφορετικό εξώφυλλο (το αρχικό είχε τη φωτογραφία του Γιώργου Παππά και της Αννας Συνοδινού, των πρωταγωνιστών της ταινίας), μαζί με ένα μεγάλο διήγημα, το «Μαρίνα», μια ιστορία εκβιασμού, εγκλήματος και έρωτα.
Κεντρική ηρωίδα είναι η Μαντώ Καταλάνου, μια ωραία γυναίκα, άψογη σύζυγος και ευτυχισμένη μητέρα, η οποία πηγαίνει με την παρέα της στην Επίδαυρο, στο φεστιβάλ. Οταν σε μια διασταύρωση βλέπει από το αυτοκίνητο το πρόσωπο ενός άντρα στο παράθυρο τραίνου, αναστατώνεται. Θυμάται τις στιγμές που έζησε κοντά σ’ εκείνον τον τολμηρό άντρα, τον οποίο θεωρεί νεκρό, αφού σκοτώθηκε την περίοδο της Κατοχής σε μάχη με Ιταλούς. Τον έλεγαν Παυλίδη και βρισκόταν σε αποστολή του συμμαχικού στρατηγείου της Μέσης Ανατολής. Στο αρχαίο θέατρο, στην παράσταση της Εκάβης, η Μαντώ τον ξαναβλέπει και επιχειρεί να τον προσεγγίσει. Είναι όμως ο Παυλίδης ή κάποιος άλλος; Διότι ο άντρας λέγεται Νεγρεπόντης. Πρόκειται για μια ιστορία αγάπης με φόντο την Κατοχή. Σε πολλά από τα μυθιστορήματα του Μαρή εδώ βρίσκεται η αφετηρία της αφηγηματικής πλοκής. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί από τους «κακούς» του συγγραφέα έχουν παρελθόν δωσιλόγου. Η Κατοχή είναι μοτίβο επαναλαμβανόμενο από τον Μαρή, ο οποίος ανέτρεχε συχνά στα χρόνια της νιότης του, στα χρόνια της Αντίστασης, όταν ήταν αντάρτης στα βουνά της Ρούμελης, για να αφηγηθεί κατορθώματα και ηρωικές πράξεις. «Ηταν τότε που γέμιζαν το κεφάλι μας όνειρα και ιδανικά» λέει νοσταλγικά η Μαντώ σε μια φίλη της. Η έκδοση των αδημοσίευτων και των σχεδόν ξεχασμένων μυθιστορημάτων του Μαρή αποτελεί σημαντική προσπάθεια επαναξιολόγησης αυτού του σπουδαίου συγγραφέα, του εισηγητή της αστυνομικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα, που εξακολουθεί να γοητεύει το αναγνωστικό κοινό.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Βιβλία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk