Να τα έχεις όλα και να θες περισσότερα

Το πρόβλημα της αυξανόμενης οικονομικής ανισότητας έχει μπει για τα καλά στην ατζέντα των παγκόσμιων ηγετών: από τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα

Το πρόβλημα της αυξανόμενης οικονομικής ανισότητας έχει μπει για τα καλά στην ατζέντα των παγκόσμιων ηγετών: από τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα και τη γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ ως τον Πάπα Φραγκίσκο και κορυφαίους οικονομολόγους, όλοι τονίζουν την αναγκαιότητα της μείωσης της ψαλίδας μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών του πλανήτη. Τα στοιχεία είναι σοκαριστικά: όπως αποκάλυψε έκθεση του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Oxfam που δόθηκε στη δημοσιότητα λίγο προτού ξεκινήσει το 45ο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός την περασμένη Τετάρτη, κάποια στιγμή ως το 2016 το πλουσιότερο 1% του πλανήτη θα έχει στην κατοχή του περισσότερο πλούτο από όλο το υπόλοιπο 99% – ως το 2020 θα έχει στα χέρια του το 54% του παγκόσμιου πλούτου.
Η έκθεση, που φέρει τον τίτλο «Πλούτος: Να τα έχεις όλα και να θες περισσότερα», άντλησε δεδομένα από μια έρευνα της ελβετικής τράπεζας Credit Suisse η οποία εξέταζε την παγκόσμια κατανομή του πλούτου από το 2000 ως και το 2014. Σε αυτό το διάστημα διακρίνονται δύο ξεκάθαρες τάσεις: από το 2000 ως το 2009 η μερίδα του πλούτου που κατείχε το 1% παρουσίασε μείωση. Αντίθετα, από το 2010 ως το 2014 αυξήθηκε. Η Oxfam, χρησιμοποιώντας στοιχεία από το 2010 και μετά και προβάλλοντάς τα στο μέλλον, εκτιμά ότι ως το 2016 το πλουσιότερο 1% (περίπου 70 εκατομμύρια άνθρωποι) θα κατέχει πάνω από το 50% του παγκόσμιου πλούτου.
Ωστόσο, όπως έγραψε ο Αντονι Ρούμπεν στο BBC: «Δεν χρειάζεσαι πάντα γιοτ ή σαλέ για να ανήκεις σε αυτή την ομάδα. Χρειάζεσαι περιουσιακά στοιχεία, όπως ακίνητα αξίας 650.000 ευρώ, όσο κοστίζει κατά μέσον όρο η αγορά ενός σπιτιού στο Λονδίνο. Αν έχεις ένα τέτοιο σπίτι και δεν σου έχει μείνει πολύ δάνειο για να ξεπληρώσεις, τότε μπορεί να ανήκεις στο 1%». Επίσης η έκθεση της Oxfam δεν λαμβάνει υπόψη τα εισοδήματα ούτε και τα χρέη αλλά τα καθαρά περιουσιακά στοιχεία. Για παράδειγμα, πολλοί άνθρωποι στη Δύση μπορεί να μη διαθέτουν μεγάλη περιουσία, αλλά το εισόδημά τους είναι επαρκές προκειμένου να μη συγκαταλέγονται στους φτωχούς. Παρομοίως, κάποιος μπορεί να διαθέτει μεν μεγάλη περιουσία αλλά να έχει συγκεντρώσει υψηλά χρέη και επομένως αυτά να θεωρούνται αρνητικός πλούτος.

«Η τελευταία φορά που η παγκόσμια ανισότητα ήταν τόσο ακραία ήταν το 1914. Στη συνέχεια μειώθηκε χωρίς να ληφθούν κάποια μέτρα σε παγκόσμιο επίπεδο, κάτι που μπορεί να συμβεί και τώρα. Η ακραία ανισότητα, όταν και όπου εμφανίστηκε, έβλαπτε τις κοινωνίες με πολλούς τρόπους»
είπε στο «Βήμα» ο Ντάνι Ντόρλινγκ, καθηγητής Ανθρωπογεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Για παράδειγμα, όπως γράφει ο ίδιος στο βιβλίο του «The Non – Nonsense Guide to Equality» (New Internationalist, 2012), «στις φτωχότερες κοινωνίες τα βρέφη είναι πιο πιθανόν να πεθάνουν μέσα στο πρώτο έτος της ζωής τους σε σχέση με τις πλουσιότερες χώρες, αλλά στις φτωχές χώρες, όπου παρατηρείται μεγαλύτερη ισότητα μεταξύ των μελών της, αυτός ο κίνδυνος μειώνεται. Το 2009 παγκοσμίως 42 μωρά πέθαναν για κάθε 1.000 που γεννήθηκαν. Ωστόσο, στην Κούβα το ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας ήταν δέκα φορές μικρότερο, 4 μωρά ανά 1.000 γεννήσεις, μικρότερο και από τις πολύ πλουσιότερες Ηνωμένες Πολιτείες (7 μωρά στις 1.000 γεννήσεις). Στην πολύ άνιση και φτωχή Ινδία το ποσοστό ήταν 50 θάνατοι ανά 1.000 γεννήσεις και στην πιο δίκαιη και λίγο λιγότερο φτωχή Κίνα ήταν 17 μωρά στις 1.000 γεννήσεις».


Δύο ειδικοί μιλούν στο «Βήμα»
«Αντίδοτο οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, οι κατώτατοι μισθοί και η δημοκρατία»

«Αν η οικονομική ανισότητα συνιστά παγκόσμιο πρόβλημα, τότε απαιτεί παγκόσμια λύση. Αλλά πόσο εύκολο είναι να υπάρξει ομοφωνία ως προς τους τρόπους καταπολέμησής της;».
Αυτό το ερώτημα απευθύναμε σε δύο ειδικούς.
«Δεν είναι ξεκάθαρο ότι η ανισότητα σήμερα αυξάνεται παγκοσμίως. Στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) υπάρχουν κάποια κράτη στα οποία, για παράδειγμα, η εισοδηματική ανισότητα έχει παραμείνει σταθερή ή έχει μειωθεί λίγο» είπε στο «Βήμα» ο Στίβεν Τζένκινς, καθηγητής Οικονομικής και Κοινωνικής Πολιτικής στη London School of Economics. «Επίσης υπάρχει διαφωνία ως προς το αν αυξάνεται η ανισότητα μεταξύ των κρατών. Βέβαια αυτό δεν σημαίνει ότι υποστηρίζω το επίπεδο της ανισότητας στο εσωτερικό αλλά και μεταξύ των κρατών. Οσον αφορά τις ανισότητες που παρατηρούνται μέσα στα κράτη, υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι η διατήρηση κάποιων θεσμών όπως η συλλογική διαπραγμάτευση, οι κατώτατοι μισθοί και ένα δημοκρατικό πολιτικό και νομικό σύστημα που δεν ευνοεί τους πλουσίους μπορεί να βοηθήσει στον περιορισμό των οικονομικών ανισοτήτων» προσέθεσε ο καθηγητής Τζένκινς.
Ο Ρόμπερτ Γουέιντ, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης στο ίδιο πανεπιστήμιο, μας είπε: «Διακρίνω ελάχιστη προοπτική για διεθνή συνεργασία με στόχο τη μείωση της ανισότητας στα εισοδήματα και στον πλούτο. Ο οικονομολόγος Τομά Πικετί προτείνει μια παγκόσμια φορολογία στον πλούτο, κάτι που ακούγεται ουτοπικό. Κατ’ αρχάς μια παγκόσμια φορολόγηση του πλούτου θα απαιτούσε μια παγκόσμια καταγραφή του πλούτου, που προς το παρόν είναι αδύνατη. Από την άλλη, ο Γκάμπριελ Ζουκμάν από τη LSE κάνει μια ενδιαφέρουσα έρευνα για την απόκρυψη του πλούτου και μπόρεσε να υπολογίσει τον βαθμό της σε παγκόσμιο επίπεδο και σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη. Ενα από τα συμπεράσματά του είναι ότι ο μεγαλύτερος βαθμός απόκρυψης πλούτου δεν παρουσιάζεται στη Βόρεια Αμερική ούτε στην Ανατολική Ασία αλλά στην Ευρώπη. Επίσης έχει ξεκινήσει μια ευρύτερη συνεργασία μεταξύ των αμερικανικών και ευρωπαϊκών Αρχών για την πρόσβαση στα δεδομένα των κατόχων τραπεζικών λογαριασμών. Επομένως η ιδέα του Πικετί μπορεί να μην είναι τόσο ουτοπική όσο δείχνει».

Η ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ
Κατά την Oxfam το 2014 οι 85 πλουσιότεροι άνθρωποι του κόσμου διέθεταν τον ίδιο πλούτο με το φτωχότερο 50%, δηλαδή με 3,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Εφέτος ο αριθμός κατέβηκε στους 80. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Credit Suisse, οι άνθρωποι των οποίων η περιουσία ξεπερνά το 1 εκατ. δολάρια (περίπου 860.000 ευρώ) αντιπροσωπεύουν μόλις το 0,7% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά κατέχουν το 41% του παγκόσμιου πλούτου. Και εκείνοι των οποίων η περιουσία είναι μικρότερη από 10.000 δολάρια (περίπου 8.600 ευρώ) αντιπροσωπεύουν το 69% του παγκόσμιου πληθυσμού αλλά τους αντιστοιχεί μόλις το 3% της παγκόσμιας μερίδας του πλούτου.


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk