Ποιός αγαπάει πραγματικά την Κίνα;

Μέχρι πριν από λίγες μέρες δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι είχαν καταλάβει τους γεμάτους δακρυγόνα δρόμους στο κέντρο του Χονγκ Κονγκ παλεύοντας για τα δημοκρατικά τους δικαιώματα.

Ποιός αγαπάει πραγματικά την Κίνα; | tovima.gr
ΤΟ ΒΗΜΑ – The Project Syndicate
Μέχρι πριν από λίγες μέρες δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι είχαν καταλάβει τους γεμάτους δακρυγόνα δρόμους στο κέντρο του Χονγκ Κονγκ παλεύοντας για τα δημοκρατικά τους δικαιώματα. Πολλοί περισσότεροι μπορεί να ενώσουν τις δυνάμεις τους μαζί τους σύντομα, κάποια στιγμή στο μέλλον. Οσο κι αν και ορισμένοι επιχειρηματίες και τραπεζίτες ενοχλήθηκαν από τις «ταραχές», οι διαδηλωτές είχαν δίκιο που διαμαρτύρονταν.
Η κυβέρνηση της Κίνας έχει υποσχεθεί στους πολίτες του Χονγκ Κονγκ ότι θα μπορέσουν να εκλέξουν ελεύθερα τον κυβερνήτη τους το 2017. Δεδομένου όμως ότι οι υποψήφιοι θα ελεγχθούν προσεκτικά από μια μη εκλεγμένη επιτροπή διορισμένη από το Πεκίνο, οι πολίτες δεν θα έχουν καμία ουσιαστική επιλογή στις κάλπες. ‘Οπως ανακοινώθηκε, μόνο οι άνθρωποι που «αγαπούν την Κίνα» – δηλαδή, εκείνοι που αγαπούν το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) – θα μπορούν να είναι υποψήφιοι για την θέση του κυβερνήτη.

Μπορεί σχεδόν να καταλάβει κανείς γιατί οι ηγέτες της Κίνας παραξενεύονται με την πολιτική ανυπακοή στο Χονγκ Κονγκ. Στο κάτω κάτω, οι Βρετανοί απλώς διόριζαν κυβερνήτες, όταν το Χονγκ Κονγκ ήταν ακόμα μια αποικία του στέμματος και κανείς δεν διαδήλωνε τότε.

Υπήρχε, όμως, μια σημαντική διαφορά μεταξύ του Χονγκ Κονγκ υπό τους Βρετανούς μέχρι το 1997, και υπό την Κίνα σήμερα. Το Χονγκ Κονγκ δεν ήταν ποτέ δημοκρατία, αλλά είχε έναν σχετικά ελεύθερο Τύπο, μια σχετικά έντιμη κυβέρνηση, και ένα ανεξάρτητο δικαστικό σώμα – όλα υποστηριζόμενα από μια δημοκρατική κυβέρνηση στο Λονδίνο.

Αυτό που πραγματικά αναζωογόνησε την πολιτική στο Χονγκ Κονγκ ήταν η βίαιη καταστολή στην πλατεία Τιανανμέν του Πεκίνου και σε άλλες πόλεις της Κίνας το 1989. Την εποχή εκείνη τεράστιες διαδηλώσεις είχαν γίνει και στο Χονγκ Κονγκ. Ο κόσμος εκεί διαμαρτυρήθηκε για την σφαγή και έκτοτε τιμά με μαζικές εκδηλώσεις μνήμης την επέτειο κάθε Ιούνιο, κρατώντας ζωντανή μια ιστορική μνήμη που καταστέλλεται και δείχνει να ξεθωριάζει στην υπόλοιπη Κίνα.

Δεν ήταν απλά η ανθρωπιστική οργή που ατσάλωσε τόσο πολλούς ανθρώπους στο Χονγκ Κονγκ να διαμαρτυρηθούν το 1989. Συνειδητοποίησαν τότε ότι επί της μελλοντικής κινεζικής κυριαρχίας, μόνο η γνήσια δημοκρατία θα μπορούσε να διασφαλίσει τους θεσμούς που προστάτευαν τις ελευθερίες του Χονγκ Κονγκ. Χωρίς αποφασιστικό λόγο στο πώς θα τους κυβερνούσε η Κίνα, οι πολίτες του Χονγκ Κονγκ θα ήταν στο έλεος των ηγετών του Πεκίνου.

Στα μάτια του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας αυτό μοιάζει παράλογο. Θεωρούν τα δημοκρατικά αιτήματα των πολιτών του Χονγκ Κονγκ σαν μια ασύνετη προσπάθεια να μιμηθούν την πολιτική ζωή της Δύσης, ή ακόμα και σαν μια μορφή νοσταλγίας για τον βρετανικό ιμπεριαλισμό.
Αλλά, αν η κινεζική κυβέρνηση ήταν πάντα αυταρχική, δεν ήταν πάντα τόσο διεφθαρμένη όσο είναι τώρα. Σήμερα το ΚΚΚ, ως μηχανισμός εξουσίας και άσκησης οικονομικής πολιτικής, τοποθετεί εαυτόν υπεράνω του νόμου, πράγμα που ενθαρρύνει την διαφθορά των κομματικών αξιωματούχων σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.
Επίσης ο αυστηρός έλεγχος που ασκεί το Κόμμα στην θρησκευτική, ακαδημαϊκή, καλλιτεχνική, και δημοσιογραφική έκφραση καταπνίγει την διάδοση των απαραίτητων πληροφοριών και την δημιουργική σκέψη. Η έλλειψη ενός ανεξάρτητου δικαστικού σώματος υπονομεύει το κράτος δικαίου. Τίποτα από αυτά δεν ωφελεί την μελλοντική ανάπτυξη.

Ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ θέλει να δείξει πόσο σκληρός μπορεί να είναι. Ενας συμβιβασμός θα φανεί σαν σημάδι αδυναμίας. Ο στόχος του φαίνεται πως είναι να κάνει το Χονγκ Κονγκ να μοιάζει περισσότερο με την υπόλοιπη Κίνα, παρά το αντίστροφο.

Και όμως, έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι η Κίνα θα κέρδιζε πολύ περισσότερα από την αντίθετη πορεία. Λιγότερη διαφθορά, περισσότερη εμπιστοσύνη στο νόμο, μεγαλύτερη ελευθερία σκέψης θα κάνουν την Κίνα μια πιο σταθερή, πιο δημιουργική, και ακόμη πιο ευημερούσα κοινωνία.
Βραχυπρόθεσμα αυτό μάλλον δεν θα συμβεί. Ομως οι άνθρωποι που πραγματικά «αγαπούν την Κίνα» είναι πιο πιθανό να βρίσκονται στους δρόμους του Χονγκ Κονγκ παρά στα κυβερνητικά κτίρια του Πεκίνου.
* Ο Ιαν Μπουρούμα είναι καθηγητής Δημοκρατίας, Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Δημοσιογραφίας στο Bard College, στη Νέα Υόρκη.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk