«Αγαπητέ Αλμπέρτο,
Σου στέλνω το χειρόγραφο για να μου δώσεις τη συμβουλή σου. Είναι ένα μυθιστόρημα αλλά δεν είναι γραμμένο έτσι όπως γράφονται τα μυθιστορήματα. Η γλώσσα του είναι εκείνη των δοκιμίων, των δημοσιογραφικών άρθρων, των κριτικών, των προσωπικών γραμμάτων, ακόμα και της ποίησης. Μίλησα στον αναγνώστη ως ο εαυτός μου, ψυχή τε και σώματι. Ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος είναι αυτός που είναι και πέρα από τις ομοιότητές του με τη δική μου ιστορία μου είναι ένας άγνωστος…».
Το παραπάνω είναι απόσπασμα της επιστολής που το 1975 ο ποιητής, συγγραφέας και κινηματογραφικός σκηνοθέτης Πιερ Πάολο Παζολίνι έστειλε στον φίλο του, συγγραφέα Αλμπέρτο Μοράβιa προκειμένου να ζητήσει τη γνώμη του για το μυθιστόρημά του «Petrolio». Ωστόσο το «Petrolio», που στη χώρα μας κυκλοφόρησε ως «Πετρέλαιο» το 1993 (εκδόσεις Παρατηρητής), έμελλε να δημοσιευθεί πολλά χρόνια μετά τον θάνατο του Παζολίνι.

Στις 2 Νοεμβρίου 1975 ο αιρετικός δημιουργός βρέθηκε δολοφονημένος στην παραλία της Οστια, έξω από τη Ρώμη, ένα μέρος που είχε χρησιμοποιήσει πολλές φορές στα γραπτά και στις ταινίες του. Η σορός του έφερε σημάδια άγριας κακοποίησης και για τον φόνο είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση λίγων ετών ο Πίνο Πελόζι, μια αρσενική πόρνη 17 ετών που πολλά χρόνια αργότερα, μετά την αποφυλάκισή του, θα έλεγε ότι ο Παζολίνι εκτελέστηκε από νεοφασίστες.

Στις ημέρες μας το «Πετρέλαιο» αλλά και αυτές οι τελευταίες ώρες εν ζωή του Παζολίνι έρχονται για μία ακόμη φορά στο προσκήνιο. Ο αμερικανός σκηνοθέτης Εϊμπελ Φεράρα χρησιμοποιεί ιδέες του «Πετρελαίου» στην ταινία «Παζολίνι» που προβλήθηκε εντός διαγωνισμού στην 71η κινηματογραφική Μόστρα. Η ταινία του Φεράρα μπορεί μεν χρονολογικά να τοποθετείται από τις 00.30 της 31ης Οκτωβρίου 1975 ως τις 2 Νοεμβρίου, ημέρα της δολοφονίας του Παζολίνι, δεν είναι όμως μια κινηματογραφική βιογραφία με τη στενή έννοια του όρου.
Τόσο το «Petrolio» όσο και το σενάριο της ταινίας «Porno – Teo – Kolossal» επάνω στο οποίο ο Παζολίνι δούλευε παράλληλα την εποχή της δολοφονίας του υπήρξαν σημαντικά βοηθήματα του Φεράρα και του σεναριογράφου του Μαουρίτσιο Μπράουτσι για τη συγγραφή ενός σεναρίου «φιλολογικής δομής» που είναι περισσότερο μια προσπάθεια ανάγνωσης του μυαλού και της ψυχής μιας πολυσχιδούς, καταραμένης προσωπικότητας που μπορούσε να αναστατώσει τους πάντες με τις ποιητικά προκλητικές ταινίες της: «Ακατόνε», «Μάμα Ρόμα», «Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο», «Μήδεια», «Χοιροστάσιο», «Σαλό: 120 μέρες στα Σόδομα».

«Προσπαθήσαμε να φανταστούμε την κατάσταση που επικρατούσε στο μυαλό του Παζολίνι την τελευταία ημέρα της ζωής του» δηλώνει ο Γουίλεμ Νταφόε, ένας αγαπημένος ηθοποιός του Φεράρα («New Rose Hotel», «Go go tales», «4.44 last day on Εarth») ο οποίος ανέλαβε τον ρόλο του Π. Π. Παζολίνι. «Επομένως η διαχείριση του ρόλου δεν βασίζεται ούτε στη μιμητική ούτε σε μια δική μας ερμηνεία του ποιος ήταν ο Παζολίνι. Στηρίζεται σε μια καταγραφή του δικού μου εαυτού ενώ υιοθετεί τη δράση και τις σκέψεις ενός ανθρώπου ο οποίος τυγχάνει να είναι ο Πιερ Πάολο Παζολίνι». Ο ηθοποιός είπε ότι προσεγγίζοντας τον ρόλο του Παζολίνι απελευθερώθηκε από την πίεση της απεικόνισης μιας πολυαγαπημένης του, σχεδόν ιερής φιγούρας, όπως περίπου είχε κάνει όταν υποδύθηκε τον Ιησού Χριστό στον «Τελευταίο πειρασμό» του Μάρτιν Σκορσέζε. «Οπως εκεί δεν έπαιξα τον Ιησού αλλά ΕΝΑΝ Ιησού, έτσι ακριβώς έγινε και με τον Παζολίνι».
Σημαντικό ρόλο στο σενάριο έπαιξαν και κάποιες από τις τελευταίες συνεντεύξεις που είχε δώσει ο Παζολίνι για τη γαλλική τηλεόραση αλλά και την εφημερίδα «La Stampa». Το σενάριο γράφτηκε σε δύο γλώσσες, ιταλικά και αγγλικά, και όπου κρίθηκε απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν επακριβώς λόγια του Παζολίνι ο Νταφόε μιλάει ιταλικά ώστε να μην προδοθεί στο ελάχιστο το πνεύμα του δημιουργού. Επίσης, ζητήθηκε η συμμετοχή του Νινέτο Νταβόλι, του ηθοποιού που επρόκειτο να πρωταγωνιστήσει στο απραγματοποίητο «Porno – Teo – Kolossal» του Παζολίνι. Ο Νταβόλι κρατά έναν ρόλο στην ταινία ενώ τον υποδύεται σε νεαρή ηλικία ο γνωστός ιταλός ηθοποιός Ρικάρντο Σκαρμάτσιο. Τέλος, έγινε τρομακτική έρευνα στα αρχεία της αστυνομίας, στη δικογραφία του 1976 και σε κάθε άλλη πληροφορία που μπορούσε να αφορά έστω και στο ελάχιστο τη δολοφονία του Παζολίνι.

«Σκάψαμε παντού» είπε ο Εϊμπελ Φεράρα, που με τον δικό του τρόπο είναι κι αυτός μία από τις πιο σκοτεινές και μυστηριώδεις προσωπικότητες του αμερικανικού σινεμά, με ταινίες όπως το «Αφεντικό της Νέας Υόρκης» και το αριστούργημα του υπονόμου «Bad lieutenant». «Τώρα που το ξανασκέφτομαι θα μπορούσες να πεις ότι ετοιμαζόμασταν για αυτή την ταινία από τη στιγμή που μάθαμε ότι ο Παζολίνι δολοφονήθηκε…».

Ο φασισμός ήταν που τελικά τον σκότωσε

«Ο φασισμός δεν καίει μόνο σάρκες, μας “σπρώχνει” στον ολοκληρωτικό αφανισμό» είπε σε μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις του ο Πιερ Πάολο Παζολίνι. Αυτόν τον φασισμό ήταν που πολέμησε από τα πρώτα ως τα τελευταία χρόνια της ζωής του και αυτός ο φασισμός ήταν που τελικά τον σκότωσε. Γεννημένος στην Μπολόνια στις 5 Μαρτίου του 1922, κατά τραγική ειρωνεία την ίδια χρονιά που ο Μπενίτο Μουσολίνι ανέβηκε στην εξουσία, ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, γιος στρατιωτικού και δασκάλας, μεγάλωσε σε ένα τυραννικό περιβάλλον, λόγος που τον ώθησε να εγκαταλείψει σύντομα το σπίτι του.

Η κλίση του προς την ποίηση και τις τέχνες φάνηκε από την αρχή. Σπούδασε Ιστορία της Τέχνης και Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια αλλά κατά τη διάρκεια του πολέμου βρήκε καταφύγιο στην Καζάρσα μαζί με τη μητέρα και τον αδελφό του που αργότερα ως μέλος της αντάρτικης ομάδας Οζόπο θα δολοφονούνταν από
γιουγκοσλάβους αντάρτες (τα μυθιστορήματα «Παιδιά της ζωής» και «Μια βίαιη ζωή» ήταν επίσης ένας θρήνος του Παζολίνι για τον χαμό του αδελφού του). Τότε ήταν που εξέδωσε την πρώτη ποιητική συλλογή του «Ποιήματα στην Καζάρσα».
Στη Ρώμη έφτασε δέκα χρόνια αργότερα, περισσότερο από ανάγκη γιατί είχε χάσει τη δουλειά του ως φιλολόγου στην Καζάρσα όταν έγινε γνωστή η ομοφυλοφιλία του. Ιδρυσε το φιλολογικό περιοδικό «Officina» (1955) το οποίο έπειτα από τέσσερα χρόνια θα έκλεινε όταν ο Παζολίνι έγραψε ένα οργισμένο άρθρο εναντίον του Πάπα Πίου του 12ου.
Η ποιητική του δραστηριότητα τον έφερε κοντά στον Αλμπέρτο Μοράβια που τον θεωρούσε κορυφαίο ποιητή της γενιάς του και μαζί του διεύθυνε την επιθεώρηση «Nuovi argomenti» φλερτάροντας σιγά-σιγά με την Εβδομη Τέχνη.

Από το 1961 ως το 1975 ο Παζολίνι σκηνοθέτησε πολλές ταινίες για το σινεμά, προκαλώντας συχνά εισαγγελικές παρεμβάσεις, όπως συνέβη με το «Σαλό» που στηρίζεται στις σελίδες του μυθιστορήματος του Ντε Σαντ αλλά και το σπονδυλωτό «Ro.Go.Pa.G.» (1963) για το οποίο είχε συλληφθεί.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ