Πλατεία Ταξίμ: Γιατί ήταν και είναι σύμβολο

Η πλατεία Ταξίμ αποτελεί για περισσότερο από έναν αιώνα την πολύβουη καρδιά της Κωνσταντινούπολης. Περιτριγυρισμένη ως επί το πλείστον από κτίσματα της δεκαετίας του 1950 και άντρο τουριστών, σηματοδοτεί την απαρχή της λεωφόρου Ιστικλάλ, του εμπορικού κέντρου της, και συνιστά τον σημαντικότερο ίσως συγκοινωνιακό κόμβο της μεγαλούπολης των 14 εκατομμυρίων πολιτών.

Η πλατεία Ταξίμ αποτελεί για περισσότερο από έναν αιώνα την πολύβουη καρδιά της Κωνσταντινούπολης. Περιτριγυρισμένη ως επί το πλείστον από κτίσματα της δεκαετίας του 1950 και άντρο τουριστών, σηματοδοτεί την απαρχή της λεωφόρου Ιστικλάλ, του εμπορικού κέντρου της, και συνιστά τον σημαντικότερο ίσως συγκοινωνιακό κόμβο της μεγαλούπολης των 14 εκατομμυρίων πολιτών.
Οι προτάσεις της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για την ανάπλαση της πλατείας και το «ξύρισμα» του πάρκου Γκεζί που βρίσκεται επ’ αυτής ήταν μοιραίο να προκαλέσουν διαμαρτυρίες, καθώς στο μυαλό των Κωνσταντινουπολιτών η πλατεία Ταξίμ είναι εντυπωμένη ως η «Πλατεία της Δημοκρατίας». Και όχι τυχαία, καθώς χτίστηκε από τους ιδρυτές της Τουρκικής Δημοκρατίας και εγκαινιάστηκε το 1923, μετά τον τουρκικό πόλεμο της ανεξαρτησίας. Η πλατεία Ταξίμ άλλωστε συνδέεται με τη λεωφόρο Ιστικλάλ – την παλαιά λεωφόρο του Πέραν – που στα τουρκικά σημαίνει λεωφόρος Ανεξαρτησίας και τη λεωφόρο Κουμχουριγιέτ, δηλαδή τη λεωφόρο της Δημοκρατίας. Ο συμβολισμός είναι μεγάλος, καθώς το κέντρο της κοσμεί το Μνημείο της Δημοκρατίας, έργο του ιταλού γλύπτη Πιέτρο Κανόνικα, που φιλοτεχνήθηκε κατά παραγγελία του πατέρα της σύγχρονης Τουρκίας, του ιδρυτή του λαϊκού κράτους Κεμάλ Ατατούρκ.
«Ταξίμ» σημαίνει διαχωρισμός και ο χώρος πήρε το όνομά του διότι η περιοχή φιλοξενούσε την κύρια δεξαμενή νερού της Κωνσταντινούπολης, εκεί δηλαδή όπου το νερό μοιραζόταν στις διάφορες περιοχές της πόλης.
Κατά τον 20ό αιώνα, αλλά και νωρίτερα, η περιοχή αυτή δεν ήταν πυκνοκατοικημένη και φιλοξενούσε κατά βάση έναν στρατώνα και πεδίο στρατιωτικής εκπαίδευσης, ένα νεκροταφείο που «κατηφόριζε» προς τα κάτω τον μικρό λόφο στον οποίο βρίσκεται η πλατεία και ένα στρατιωτικό νοσοκομείο που παραμένει και σήμερα εκεί.
Ενώ τα τζαμιά και οι χώροι θρησκευτικής λατρείας απαντώνται ανά πολύ μικρές αποστάσεις στην τουρκική πρωτεύουσα και παρά την ύπαρξη της Ελληνορθόδοξης Αγίας Τριάδας πάνω στην πλατεία, η Ταξίμ ποτέ δεν ενείχε κάποιον θρησκευτικό συμβολισμό και δεν δημιουργούσε θρησκευτικούς συνειρμούς· και αυτός είναι πιθανότατα και ένας από τους λόγους που ευνοήθηκε από τη τότε νεοσύστατη δημοκρατία ως μοντέρνος αστικός χώρος.
Εξάλλου, αποτελεί και έναν από τους ελάχιστους εναπομείναντες ανοιχτούς χώρους στην πυκνά δομημένη μεγαλούπολη, που ευνοεί τις μεγάλες συγκεντρώσεις ατόμων. Οι Τούρκοι εμφανίζουν μια σχεδόν φυσική κλίση να συγκεντρώνονται εκεί, είτε διαδηλώνουν είτε όχι.
Οι σύγχρονοι διαδηλωτές απαίτησαν την παραίτηση του Ερντογάν, κατηγορώντας τον για υφέρποντα αυταρχισμό, την ώρα που ο ίδιος ο Ερντογάν έκανε λόγο για μια προσπάθεια της αντιπολίτευσης που δεν μπόρεσε να νικήσει το κόμμα του στις τελευταίες εκλογές και προσπαθεί να ανατρέψει την τρέχουσα πολιτική κατάσταση «με άλλα μέσα».
Παρά το γεγονός ότι οι πρόσφατες διαμαρτυρίες για το πάρκο Γκεζί είχαν τρεις νεκρούς και δεκάδες τραυματίες, δεν είναι αυτή η πρώτη φορά που η Ταξίμ γίνεται το σκηνικό βίας και επεισοδίων. Μέλη ομάδων από όλο το πολιτικό φάσμα, αλλά και πολλές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, προσπαθούν να οργανώσουν διαδηλώσεις εκεί με σκοπό να αξιοποιήσουν τη σημασία και τη συνεχή προβολή της πλατείας για τον δικό τους σκοπό.
Τον Φεβρουάριο του 1969, περίπου 150 αριστεριστές διαδηλωτές τραυματίστηκαν έπειτα από συγκρούσεις με δεξιές ομάδες, σε ένα περιστατικό που ονομάστηκε «Ματωμένη Κυριακή».
Το αιματηρότερο περιστατικό όμως σημειώθηκε την Πρωτομαγιά του 1977. Τα γεγονότα εκείνης της Πρωτομαγιάς ονομάστηκαν – όχι άδικα – «Σφαγή της πλατείας Ταξίμ»: 37 αριστεροί διαδηλωτές σκοτώθηκαν και περισσότερα από 200 άτομα τραυματίστηκαν σε μία διαδήλωση μισού εκατομμυρίου ανθρώπων. Κανένας από τους δράστες δεν προσήχθη και δεν λογοδότησε τελικά ενώπιον της Δικαιοσύνης, γεγονός που οδηγεί σε υποψίες ότι την ευθύνη για τη σφαγή είχαν παρακρατικοί που έδρασαν με τις ευλογίες των Αρχών. Εξάλλου, ορισμένοι από τους διαδηλωτές έχασαν τη ζωή τους από τις σφαίρες, ενώ άλλοι φαίνεται να ποδοπατήθηκαν από τεθωρακισμένο όχημα.
Αυτή ήταν και η αιτία που τρία χρόνια αργότερα και για την αποφυγή νέων επεισοδίων, οι συγκεντρώσεις στην Ταξίμ την ημέρα της Πρωτομαγιάς απαγορεύτηκαν για να ξεκινήσουν εκ νέου μόλις το 2010. Εφέτος όμως, απαγορεύτηκε στα συνδικάτα να συγκεντρωθούν στην Ταξίμ, με τη δικαιολογία ότι εκτελούνται έργα στην πλατεία.
Αλλου είδους επεισόδια έλαβαν χώρο το 2000, όταν δύο οπαδοί της βρετανικής ομάδας Leeds United έπεσαν μαχαιρωμένοι κατά τη διάρκεια επεισοδίων με οπαδούς της κωνσταντινουπολίτικης Γαλατάσαραϊ, το βράδυ πριν από το πρώτο μέρος των ημιτελικών για το κύπελλο UEFA 1999-2000, μεταξύ των δύο ομάδων.
Το τελευταίο σκηνικό βίας εκτυλίχτηκε στις 31 Οκτωβρίου του 2010, όταν ένας κούρδος τρομοκράτης ανατινάχτηκε σε μια αποστολή αυτοκτονίας δίπλα σε ένα λεωφορείο της αστυνομίας. Ο ίδιος σκοτώθηκε, ενώ 15 αστυνομικοί και 17 πολίτες τραυματίστηκαν.

Δημοσιεύτηκε στο HeliosPlus στις 10 Ιουνίου 2013

HeliosPlus

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk