Πένθιμος χορός στις αφρικανικές μοναρχίες

Ο Francois Ηauter, δημοσιογράφος της γαλλικής εφημερίδας «Le Figaro», ξεκίνησε ένα οδοιπορικό διαρκείας τριών μηνών, μέσα από το οποίο επιχείρησε να προσεγγίσει τον πολιτισμό των Κινέζων. Ακόμη περισσότερο, να κατανοήσει έναν ολόκληρο κόσμο τόσο μακρινό και διαφορετικό από αυτόν των «Δυτικών». Μέσα από το ταξίδι του γνώρισε ανθρώπους, κατέγραψε συμπεριφορές και έζησε καταστάσεις που μας επιτρέπουν να γνωρίσουμε καλύτερα τη χώρα η οποία φιλοξενεί τους 29ους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Ο Francois Ηauter, δημοσιογράφος της γαλλικής εφημερίδας «Le Figaro», ξεκίνησε ένα οδοιπορικό διαρκείας τριών μηνών, μέσα από το οποίο επιχείρησε να προσεγγίσει τον πολιτισμό των Κινέζων. Ακόμη περισσότερο, να κατανοήσει έναν ολόκληρο κόσμο τόσο μακρινό και διαφορετικό από αυτόν των «Δυτικών». Μέσα από το ταξίδι του γνώρισε ανθρώπους, κατέγραψε συμπεριφορές και έζησε καταστάσεις που μας επιτρέπουν να γνωρίσουμε καλύτερα τη χώρα η οποία φιλοξενεί τους 29ους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Δεν πας πουθενά χωρίς ορισμένες προκαταλήψεις. Πάνε τρεις μήνες που βρέθηκα στο Ντουμπάι, την πρωτεύουσα των Ενωμένων Αραβικών Εμιράτων, όπου ήμουν έτοιμος να συναντηθώ με τα πιο άχρηστα και φανταχτερά μπιχλιμπίδια. Και όμως, εντυπωσιάστηκα από τη θεαματική πνευματική ανάπτυξη αυτής της περιοχής η οποία είναι λιγότερο πλούσια από την Γκαμπόν. Στη Λιμπερβίλ, όπου έφθασα, απολάμβανα την ιδέα της συνάντησής μου με αυτό το μικρό και κοκέτικο τροπικό εμιράτο που είχα να δω 20 χρόνια. Ηταν φανερό ότι είχε αλλάξει θεαματικά. Τα πράγματα είχαν γυρίσει ανάποδα, η Γκαμπόν είχε μετατραπεί σε ένα μίζερο εμιράτο. Το ένα τρίτο από το 1 εκατ. των κατοίκων του ζούσε κάτω από τα όρια της φτώχειας (ένα δολάριο την ημέρα). Η Λιμπερβίλ ήταν μια απογοήτευση, ήταν θλιβερή με όλες αυτές τις εγκαταλειμμένες πολυκατοικίες που έμοιαζαν με σκελετούς στις όχθες της θάλασσας, τους ξεπατωμένους δρόμους, το κομμένο τρεχούμενο νερό και τους ξεχειλισμένους υπονόμους.

Η Γκαμπόν, πλούσια σε δισεκατομμυριούχους χάρη στο πετρέλαιο, ήταν πλέον μια απογοήτευση, ένας κατήφορος, μια χώρα αναιμική και κατεστραμμένη. Πίσω από τη μεγαλοπρεπή λεωφόρο Ομάρ Μπόνγκο, η οποία ήταν γεμάτη με γκρεμισμένα κτίρια, ξαναβρήκα τη βρώμα του Πορτο-Πρενς, της μίζερης πρωτεύουσας της Αφρικής. Παραγκουπόλεις με θλιβερούς δρόμους οι οποίοι οδηγούσαν προς τις άλλες χώρες. Οι απεργίες διαδέχονταν η μία την άλλη. Φαίνεται ότι αυτός ήταν ο μόνος τρόπος να πληρωθεί κανείς.

Προσπαθούσα να συγκεντρώσω

Στην Γκαμπόν του Ομάρ Μπόνγκο, όπως και σε όλη τη «γαλλική Αφρική», οι Κινέζοι προσπαθούν να πάρουν τη θέση των Γάλλων. Σχεδόν δέκα χιλιάδες από αυτούς, τους βρίσκεις στις γειτονιές, στις παραγκουπόλεις της Λιμπερβίλ και προσπαθούν να ενσωματωθούν μιλώντας γαλλικά με την περίεργη προφορά τους

απόψεις από διανοουμένους, αλλά έπεφτα διαρκώς επάνω σε λακέδες της εξουσίας. « Είστε μια εφημερίδα γνώμης,πρέπει λοιπόν να προειδοποιήσω πρώτα το παλάτι » μου έλεγε τρέμοντας κάποιος Μ΄ Μποτ, παλιός υπουργός αν κατάλαβα καλά.

Για να ανεβάσω το ηθικό μου κατευθύνθηκα στο Μουσείο Λαϊκών Τεχνών και Παράδοσης, κοντά στη θάλασσα. Το μουσείο ήταν εγκαταλειμμένο και τα εκθέματά του φαγωμένα από τα έντομα. Οι αποθήκες του είχαν πλημμυρίσει τρεις φορές σε δύο χρόνια.

Ηταν φανερό ότι η χώρα αυτή είχε πέσει θύμα πλιάτσικου. Υπήρξα πάντοτε συγκαταβατικός με τα φαινόμενα διαφθοράς. Σε τελική ανάλυση, είναι δύσκολο να τα στιγματίσουμε εμείς που δεν γνωρίσαμε ποτέ την ανέχεια. Είναι σαν να ζητούμε από έναν λιμασμένο άνθρωπο να μη φάει μεγαλύτερο κομμάτι από ένα πελώριο κέικ που του σερβιρίστηκε ξαφνικά. Αυτό που ονομάζουμε «διαφθορά» είναι η καταβρόχθιση του κέικ. Εντάξει, δεν είναι σωστό, είναι όμως ανθρώπινο. Οι άνθρωποι θέλουν να ξεφύγουν, αυτοί και οι οικογένειές τους, μια για πάντα από το φάσμα της πείνας.

Ο Ομάρ Μπόνγκο, ο πρόεδρος της Γκαμπόν, ήταν ένα αρπακτικό, ίσως το πιο χαρακτηριστικό στην Αφρική. Αλλά στο Καμερούν ο Πολ Μπίγια επίσης έβαλε χέρι στη χώρα. Στο Κονγκό (Μπραζαβίλ) ήταν ο Ντενίς Σάσου Ν΄ Γκεσό, στο άλλο Κονγκό, αυτό της Κινσάσα, ήταν η οικογένεια Καμπίλα και στο Τογκό η οικογένεια Εγιαντέμα. Αλλά οι εντάσεις ανέβαιναν. Ο Ομάρ Μπόνγκο, όπως και ο Ιντρίς Ντέμπι από το Τσαντ, ο Σάσου Ν΄ Γκεσό και ο Πολ Μπίγια γερνούν. Και κανένας από όλους αυτούς τους ηγέτες δεν έχει προετοιμάσει τη διαδοχή του. Οι Κινέζοι απολαμβάνουν αυτή την πένθιμη αγωνία θανάτου της γαλλόφωνης Αφρικής. Εφθασαν τις προκλήσεις τους ως το σημείο να θελήσουν να εξαγοράσουν το παλιό ξενοδοχείο του γαλλικού υπουργείου Συνεργασίας- ο Ζακ Σιράκ έθεσε τελικά βέτο. Παρατηρούσαν με προσοχή την υποχώρηση της Γαλλίας στην ήπειρο. Περίμεναν ότι τα καρτέλ που εκμεταλλεύθηκαν στο έπακρο την ασφάλεια που τους εξασφάλιζε η Γαλλία θα κυνηγιόνταν σύντομα. Αλλωστε, παντού στη γαλλόφωνη Αφρική είχε γίνει κιόλας φανερό ότι η οργή όλων εκείνων που εξαπατήθηκαν από τις κυβερνήσεις τους (το 95% του πληθυσμού) θα στραφούν την κρίσιμη στιγμή εναντίον εκείνων που τις προστάτευαν. Ακριβώς όπως στην Ακτή του Ελεφαντοστού. Η χειραφέτηση απέναντι στην παλιά αποικιακή δύναμη θα είναι πολύ βίαιη και ελάχιστα αργή. Στη Λιμπερβίλ αυτή η οργή ήταν ήδη αισθητή. Στο σταυροδρόμι του Ρίο, το οποίο οδηγεί σε πολλούς σημαντικούς δρόμους, αναγκάστηκα να ανοίξω το βήμα μου. Τα βλέμματα γύρω μου δεν ήταν βλέμματα καλωσορίσματος.

« Είναι ακριβώς όπως στη Ρουάντα και στην Ακτή του Ελεφαντοστού » μου έλεγε ο δημοσιογράφος από την Γκαμπόν ο οποίος με συνόδευε. « Υπάρχει ισχυρό αντιγαλλικό συναίσθημα και εδώ.Οι άνθρωποι δεν το φωνάζουν δυνατά,αλλά το σκέφτονται:η Γαλλία,λένε,μας επέβαλε αυτόν τον δικτάτορα.Αυτή ενθαρρύνει την αρπαγή που γίνεται ».

Οι Κινέζοι διαισθάνονταν καλά αυτή τη γαλλική υποχώρηση και καιροφυλακτούσαν για τις θέσεις που οι Γάλλοι θα εγκατέλειπαν. Ιδιαίτερα στη βιομηχανία. Σε κάθε σημείο όπου οι Γάλλοι κατηγορούνταν για τη σταθερότητα των δρόμων που κατασκεύαζαν, οι Κινέζοι έρχονταν μόνοι τους και κατασκεύαζαν δρόμους πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη σταθερότητα. Στη μεγαλοπρεπή λεωφόρο Ομάρ Μπόνγκο είχαν κατασκευάσει όλα αυτά που ήταν ορατά: το Κοινοβούλιο, τη Γερουσία. Είχαν ανακαινίσει το κτίριο όπου ζούσε ο πρωθυπουργός και έφτιαχναν τις ημέρες εκείνες ένα κέντρο πληροφοριών για τον τοπικό Τύπο. Αυτός ο τελευταίος δεν φοβόταν να εκφωνεί διθυράμβους για τους Κινέζους. « Με τους Κινέζους κάνεις δουλειά » έγραφαν οι εφημερίδες. Φυσικά η Κίνα δεν είχε καμία συμπάθεια για τον πρόεδρο Μπόνγκο, συμπαθούσε όμως πολύ το πετρέλαιό του, την ξυλεία του, το μαγνήσιο και τα κοιτάσματα σιδήρου του. Το Πεκίνο είχε επίσης απελευθερώσει 3 δισ. δολάρια πίστωσης για ένα κολοσσιαίο σχέδιο εκμετάλλευσης ενός ορυχείου μετάλλου στην Μπελίνγκα, συμφερόντων κατά 85% κινεζικών. Το κωμικό στην υπόθεση είναι ότι οι Κινέζοι δεν είχαν την τεχνογνωσία για μια τόσο μεγάλη δουλειά. Και όμως η πρόταση των Κινέζων έγινε δεκτή από τον πρόεδρο Μπόνγκο και το συμβόλαιο υπογράφηκε μέσα σε απόλυτη μυστικότητα. Δεν εξεπλάγην από το μοναρχικό στυλ της εξουσίας της Γκαμπόν. Ολα τα αφρικανικά καθεστώτα είχαν αυτές τις μοναρχικές τάσεις, μου φαίνεται λογικό άλλωστε να αφήσουμε τους Αφρικανούς να καθορίσουν αυτοί την ιστορία της ηπείρου τους. Δεν είμαστε άλλωστε εμείς, οι Γάλλοι, που θα δώσουμε μαθήματα αντιμοναρχισμού στους Αφρικανούς. Εμείς αφήσαμε να μας βασιλεύουν δύο οικογένειες επί οκτώ αιώνες. Αυτό που με εξέπληξε, ωστόσο, ήταν η σιωπή των Γάλλων. Δεν υπήρχε παρά μία και μόνη εξήγηση. Ο Ομάρ Μπόνγκο τούς πλήρωνε όλους τοις μετρητοίς. Και εμάς μαζί. Μαζί με τους συναδέλφους τους, τους άλλους γέρους μονάρχες της περιοχής του, αποτελούν τα «μαύρα ταμεία» της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας. Μπορούμε να τον κατηγορήσουμε για κάτι; Οχι, τώρα είναι αργά. Επρεπε να είχαμε θέσει κανόνες από την αρχή. Οι Κινέζοι περιμένουν για να μας πάρουν τη θέση. Στην Γκαμπόν είναι καμιά δεκαριά χιλιάδες, τους βλέπεις στις γειτονιές, στις παραγκουπόλεις, ενσωματώνονται και μιλούν γαλλικά με μια ιδιότυπη προφορά. Ανοίγουν μαγαζιά με ρούχα και εστιατόρια με χαμηλές τιμές. Και η Αφρική δεν είναι η μόνη ήπειρος που ανοίγει την αγκαλιά της στην Κίνα. Η Νοτιοδυτική Ασία και ο Ειρηνικός τής προσφέρονται επίσης. Αφήνω την Γκαμπόν και πετάω για την Μπανγκόκ. Ενα τελευταίο μικρό πέταγμα 30.000 χιλιομέτρων επάνω από τη Γη.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Archive
ΒΗΜΑτοδότης
  • Βηματοδότης Περί εκπροσώπων…έρημων και απρόσωπων Με αφορμή τα επαναλαμβανόμενα φαινόμενα πολιτικής κακοφωνίας και, αν μη τι άλλο, ατυχούς ενημέρωσης και... ΒΗΜΑτοδότης |
Σίβυλλα
Helios Kiosk