«Φρένο» έβαλε το Συμβούλιο της Επικρατείας στην εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων στην πολεοδόμηση των οικισμών και στη μετατροπή ιδιωτικών «νεκρών» οικοπέδων σε οικοδομήσιμα. Παράλληλα σταμάτησε το «κόλπο» της δωρεάν παραχώρησης από ιδιώτες ελάχιστης έκτασης στους δήμους για τη δημιουργία μικρών οδών ή κοινοχρήστων χώρων, προκειμένου τα οικόπεδά τους να μετατρέπονται σε οικοδομήσιμα, και μάλιστα με αυξημένο συντελεστή δόμησης.
Η ισχύουσα πολεοδομική νομοθεσία προβλέπει ότι κάθε οικόπεδο για να είναι οικοδομήσιμο πρέπει να έχει «πρόσωπο» σε κοινόχρηστο χώρο ή σε δρόμο τουλάχιστον τεσσάρων μέτρων. Αν δεν έχει πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο ή δρόμο, τότε μπορεί ο ιδιοκτήτης του «τυφλού» οικοπέδου να παραχωρήσει δωρεάν έκταση στον δήμο για τη δημιουργία κοινοχρήστου χώρου (ο οποίος θα συνδέεται με το οδικό δίκτυο) ή την κατασκευή δημοτικής οδού. Επιπροσθέτως ο οικοπεδούχος που παρέχει δωρεάν την έκταση στον δήμο λαμβάνει και «μπόνους». Δηλαδή, μπορεί να αυξήσει τη δόμηση του ακινήτου που θα κατασκευάσει κατά ποσοστό 30% επί της έκτασης που παραχώρησε δωρεάν στον δήμο. Οι διατάξεις αυτές άφηναν ανοιχτά «παράθυρα» για πολεοδομικές υπερβάσεις.
Αντίθετα με τα μέχρι στιγμής ισχύοντα, τα μέλη του Ε΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, που ασχολείται με θέματα Περιβάλλοντος, επικαλούμενα τις συνταγματικές επιταγές για την υποχρέωση ορθολογικού πολεοδομικού σχεδιασμού των πόλεων και των οικισμών, υπό την επίβλεψη του κράτους, έκριναν ότι δεν μπορεί «ο σχεδιασμός των οικοδομήσιμων και κοινοχρήστων χώρων να ρυμουλκείται από πραγματικές καταστάσεις οι οποίες δημιουργούνται με πρωτοβουλία ιδιωτών προς εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων, όπως είναι η κατάτμηση ακινήτων, με σκοπό τη μεταβίβαση και την οικοδόμησή τους». Οι δικαστές υπογραμμίζουν ότι δεν επιτρέπονται αποκλίσεις από τις συνταγματικές επιταγές για ορθολογικό πολεοδομικό σχεδιασμό: «ο καθορισμός των κοινοχρήστων χώρων πρέπει να αποτελεί αντικείμενο της πολεοδομικής μελέτης, που πρέπει να καταρτίζεται κατ΄ εκτίμηση των αναγκών της περιοχής, δυνάμει πολεοδομικών κριτηρίων».
Οι δικαστές σημειώνουν επίσης ότι «δεν επιτρέπεται η νομοθεσία να παρέχει τη δυνατότητα δημιουργίας νέων κοινοχρήστων χώρων στους οικισμούς κατά τρόπο αποσπασματικό, πριν από την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης, προκειμένου να καταστούν οικοδομήσιμα ακίνητα ή τμήματα ακινήτων ευρισκόμενα εντός των ορίων του οικισμού και μη έχοντα πρόσωπο σε νομίμως προϋφιστάμενο κοινόχρηστό χώρο».
Με τις προϋποθέσεις αυτές το Ε΄ Τμήμα του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου έκρινε ότι είναι παράνομες οι διατάξεις της πολεοδομικής νομοθεσίας (Ν. 1337/1983 και ΠΔ 3.5.1985) που επιτρέπουν «την παραχώρηση από ιδιώτες εδαφικών λωρίδων και τη θέση τους σε κοινή χρήση, προκειμένου να καταστούν οικοδομήσιμα ακίνητα στερούμενα προσώπου σε κοινόχρηστο χώρο και μη δυνάμενα να δομηθούν». Και είναι παράνομες, υπογραμμίζουν οι σύμβουλοι Επικρατείας, γιατί «παρέχουν τη δυνατότητα δημιουργίας κοινοχρήστων χώρων, αποσπασματκώς, με πρωτοβουλία ιδιωτών, πριν από την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης».
Λόγω της σπουδαιότητας του ζητήματος, οι σύμβουλοι Επικρατείας παρέπεμψαν το θέμα στην αυξημένη, επταμελή, σύνθεση του ίδιου Τμήματος προς οριστική κρίση. Νομικοί κύκλοι σημείωναν ότι η απόφαση του Ε΄ Τμήματος προδικάζει και την απόφαση της Ολομέλειας του Δικαστηρίου.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας το απασχόλησε περίπτωση παραχώρησης από οικοπεδούχο δωρεάν έκτασης «εδαφικής λωρίδας» για τη δημιουργία δημοτικού δρόμου στον οικισμό Ιρίων του Δήμου Ασίνης Αργολίδας. Η δωρεά εγκρίθηκε με απόφαση του νομάρχη Αργολίδας.
