Ο αγώνας τους ήταν σκληρός, πολλοί τον πλήρωσαν με τη ζωή τους: δώδεκα νεκροί ως την ημέρα της νίκης τους και ίσως και άλλοι που δεν θα μπορέσουν να ξεπεράσουν τις συνέπειες της μακρότατης απεργίας πείνας που χρησιμοποίησαν σαν όπλο: η τουρκική κυβέρνηση αναγκάστηκε τελικά να υποχωρήσει, να διαπραγματευτεί και να αποδεχθεί τα περισσότερα από τα αιτήματα των τούρκων και κούρδων πολιτικών κρατουμένων που ζούνε από χρόνια, κάθε ημέρα, και η πλειονότητά τους χωρίς καν καταδίκη, τη φρίκη των φυλακών της χώρας.
Η μεγάλη αυτή κινητοποίηση στις τουρκικές φυλακές, όπου τον κυριότερο ρόλο έπαιξαν οι κρατούμενοι επαναστάτες αριστεριστές, άρχισε πριν από τον σχηματισμό της κυβέρνησης Ερμπακάν. Εγινε όμως ακόμη πιο σκληρή και μαζική αμέσως μετά την κυβερνητική αλλαγή. Σε σημείο που να ομολογήσουν οι τούρκοι υπεύθυνοι ότι είχαν χάσει κάθε έλεγχο στις κυριότερες φυλακές της χώρας.
Η «κατάσταση» στις τουρκικές φυλακές είναι τραγική από πάντα και το «σωφρονιστικό» σύστημα στηρίζεται παραδοσιακά στα βασανιστήρια, στη βία, στους βιασμούς. Αυτό εξηγεί τόσο τη σειρά εξεγέρσεων κρατουμένων, που αντιμετωπίστηκε με μεγαλύτερη ακόμη βία, όσο και τις συστηματικές, από δεκαετίες ήδη, διεθνείς (κυρίως ευρωπαϊκές) καταγγελίες σε βάρος της Αγκυρας για βάρβαρη καταπάτηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης, κοινοβουλευτικές επιτροπές των κυριοτέρων ευρωπαϊκών χωρών και όλες χωρίς εξαίρεση οι ειδικευμένες οργανώσεις (Διεθνής Αμνηστία, Διεθνής Ομοσπονδία Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κ.ά.) έχουν καταγράψει σε επίσημες εκθέσεις με όλες τις φρικιαστικές λεπτομέρειες τι σημαίνει να είσαι κρατούμενος στην Τουρκία είτε σε αστυνομικό τμήμα είτε σε φυλακές, όπου συνεχίζεται η απάνθρωπη κακομεταχείριση των κρατουμένων ακόμη και μετά την καταδίκη τους! Το πασίγνωστο κινηματογραφικό έργο «Εξπρες του Μεσονυκτίου», που σε μερικές μεγάλες πρωτεύουσες όπως το Παρίσι παίχτηκε για σχεδόν δέκα χρόνια σε πρώτη προβολή, αυτή την πραγματικότητα περιγράφει. Και παραμένει επίκαιρο.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης είχε θέσει την Τουρκία στο περιθώριο μόνο κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Εβρέν, το 1980. Ζήτησε έκτοτε μέτρα για τις φυλακές και γενικά για τον εκδημοκρατισμό της χώρας χωρίς ορατά αποτελέσματα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, παρά τις αρχικές του ενστάσεις, δέχτηκε την τελωνειακή σύνδεση της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση, αρκούμενο, όπως και οι υπουργοί, σε μερικές προφορικές υποσχέσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό της πολιτιστικής διαφορετικότητας των Κούρδων. Ολοι προφανώς αποδέχτηκαν τη λογική της στρατηγικής σημασίας της Τουρκίας και του μεγαλύτερου ακόμη κινδύνου να την οδηγήσουν οι ισλαμιστές σε «ιρανικές επιλογές» εσωτερικές και διεθνείς.
Αυτή τη φορά, όμως, η Ευρώπη αντέδρασε. Σε επίπεδο οργανώσεων και προσωπικοτήτων ισχυράΩ σε επίπεδο κυβερνητικό διακριτικά αλλά πιεστικά. Ακόμη και η Ουάσιγκτον αναγκάστηκε να «κάνει κάτι», σε συνεργασία με το επίσης «ρεαλιστικό» Λονδίνο. Ο Νίκολας Μπερνς, ο εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, είπε μεν ότι το «θέμα είναι εσωτερικό τουρκικό». Μίλησε όντως για τον εξτρεμισμό των φυλακισμένων. Πρόσθεσε όμως και το μήνυμα ήταν σαφές ότι αυτό το εσωτερικό θέμα η τουρκική κυβέρνηση οφείλει να το λύσει.
Το σθένος των απεργών (οι τούρκοι αριστεριστές επαναστάτες δεν είναι ζαχαρένιοι και όντως είχαν θέσει σε κίνδυνο το καθεστώς πριν από 15 περίπου χρόνια), ο ρόλος πολλών φιλελεύθερων Τούρκων και ορισμένων εφημερίδων αλλά και η υπαρκτή διεθνής πίεση οδήγησαν τον Ερμπακάν στη διαπραγμάτευση και στη συμφωνία με τους κρατουμένους. Θα ήταν όμως ανόητο να πιστέψει κανένας ότι η συμφωνία αυτή οδηγεί αναγκαστικά σε κάτι το ουσιαστικά ικανοποιητικό για τις ελευθερίες των Τούρκων. Το πιο πιθανό είναι ότι το «Εξπρές» θα συνεχίσει σύντομα τα δρομολόγιά του Αγκυρα – φρίκη.
