Αυτός ο άνθρωπος έχει το μυαλό στη γλώσσα, είχε πει ο αείμνηστος Ανδρέας Παπανδρέου περιγράφοντας εύστοχα τον κ. Ευ. Βενιζέλο, ο οποίος βρέθηκε δίπλα στον ιδρυτή του ΠαΣοΚ σε δύσκολους καιρούς, κατά την περίοδο των πολιτικών διώξεων μετά το 1989. H σχέση του κ. Βενιζέλου με τον Ανδρέα υπήρξε καθοριστική για το πολιτικό του μέλλον αλλά η πορεία του ως σήμερα απέδειξε ότι μπορεί να βρέθηκε τυχαία στην πολιτική αλλά δεν έμεινε από τύχη σε αυτήν. Ο κ. K. Λαλιώτης, που συνέστησε τον κ. Βενιζέλο στον ιδρυτή του ΠαΣοΚ, είναι ίσως ο μόνος που είχε προβλέψει ότι αυτός ο χείμαρρος του λόγου ήλθε για να μείνει!
* Συγκρούσεις στο παρασκήνιο
Αν οι σχέσεις του κ. Βενιζέλου με τον Ανδρέα ήταν ιδανικές δεν φαίνεται να συμβαίνει το ίδιο με τον πρόεδρο του ΠαΣοΚ κ. Γ. Παπανδρέου. Ο κ. Βενιζέλος, δικαίως ή αδίκως, θεωρεί ότι ο Γιώργος τον κέρδισε στο πρωτάθλημα για την κούρσα της ηγεσίας χωρίς αγώνα, καθώς οι εξελίξεις ήταν τέτοιες που δεν επέτρεψαν μια συνηθισμένη διαδικασία αλλαγής ηγεσίας στο κόμμα. Για όλα αυτά βεβαίως ο και καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου μέμφεται περισσότερο τον πρώην πρωθυπουργό κ. K. Σημίτη – για τον τρόπο που αποχώρησε από την ηγεσία – και λιγότερο τον πρόεδρο του ΠαΣοΚ. H ισορροπία ανάμεσα στον κ. Βενιζέλο και στον κ. Παπανδρέου μοιάζει μάλλον με ένα εκκρεμές που βρίσκεται σε διαρκή παλινδρομική κίνηση. Οι συγκρούσεις στο παρασκήνιο και σπανιότερα στο προσκήνιο δεν προσλαμβάνουν ποτέ τον χαρακτήρα κρίσης και συνήθως όταν ο ένας κάνει επίθεση ο άλλος αναδιπλώνεται και αυτό συμβαίνει πάντα με πολιτικούς όρους που δεν ξεπερνούν ποτέ τα όρια της ευπρέπειας.
Ο κ. Παπανδρέου με όλες του τις επιλογές δείχνει να αναγνωρίζει το πολιτικό εκτόπισμα του κ. Βενιζέλου, ο οποίος με τη σειρά του δεν κρύβει τις ηγετικές φιλοδοξίες τους αλλά δεν αμφισβητεί ευθέως την ηγεσία. Οσοι παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις στο ΠαΣοΚ επιμένουν, για το αταίριαστο πολιτικό δίδυμο, πως αυτοί οι δυο «μαζί δεν κάνουνε και χώρια δεν μπορούνε». Επειδή οι αρχηγοί κρίνονται στις εκλογές – και ο κ. Βενιζέλος το ξέρει αυτό καλύτερα από τον καθένα -, δεν πρόκειται να κάνει τίποτε περισσότερο από το να περιμένει. Την ίδια στιγμή ο Γιώργος δεν έχει κανένα λόγο να μην αξιοποιεί τη δύναμη του πολιτικού λόγου που διαθέτει έτσι και αλλιώς ο κ. Βενιζέλος. Αλλωστε αν κάτι δεν πάει καλά στις επόμενες εθνικές εκλογές δεν έχει καμία σημασία για τον κ. Παπανδρέου το ποιος θα διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματος. Εκείνος πάντως πιστεύει – και δεν είναι ο μόνος – ότι θα γίνει Πρωθυπουργός όποτε και αν γίνουν εκλογές.
* Ο υπουργός και το τσακάλι
Ο κ. Βενιζέλος βρέθηκε δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου ως υπερασπιστής του την περίοδο των διώξεων και αμέσως κέρδισε την εκτίμησή του. Τα χρόνια της αντιπολίτευσης 1990-1993 ο κ. Βενιζέλος παίζει καθοριστικό ρόλο στον αντιπολιτευτικό λόγο του ΠαΣοΚ και αναδεικνύεται πολιτικός σταρ. Με την επιστροφή του ΠαΣοΚ στην εξουσία αναλαμβάνει τον πλέον καθοριστικό ρόλο του κυβερνητικού εκπροσώπου, αρχικώς ως υφυπουργός Τύπου και εν συνεχεία ως υπουργός. Για εκείνη τη θέση και ενώ ο Ανδρέας Παπανδρέου αρχίζει να έχει δυσκολίες λόγω της ασθένειάς του ο κ. Στ. Παπαθεμελής είπε με νόημα για τον κ. Βενιζέλο: «Αυτός δεν είναι κυβερνητικός εκπρόσωπος αλλά κυβερνών εκπρόσωπος».
H ανάληψη της πρωθυπουργίας το 1996 και εν συνεχεία και της ηγεσίας του κόμματος από τον κ. K. Σημίτη ξεκινά με καχυποψία για τον κ. Βενιζέλο. Γρήγορα όμως αποκαθίσταται κλίμα εμπιστοσύνης με τον κ. Σημίτη και ο Βενιζέλος αναλαμβάνει διαδοχικά τα υπουργεία Μεταφορών, Δικαιοσύνης, Πολιτισμού και Ανάπτυξης. Μια νέα σύγκρουση με τον κ. Σημίτη μετά τις εκλογές του 2000 αποκαταστάθηκε γρήγορα, οπότε ο κ. Βενιζέλος επιστρέφει στην κυβέρνηση και αναλαμβάνει εκ νέου το υπουργείο Πολιτισμού με σημαντικό ρόλο στην ολυμπιακή προετοιμασία. Είναι αυτός που σηκώνει το βάρος των συγκρούσεων με την κυρία Γιάννα Αγγελοπούλου για να αναδείξει και τον ρόλο της κυβέρνησης στο εγχείρημα, με την πλήρη έγκριση του κ. Σημίτη.
Το τέλος της πρωθυπουργίας Σημίτη φέρνει τον κ. Βενιζέλο σε δύσκολη θέση, καθώς οι αστραπιαίες εξελίξεις τον δυσκολεύουν να θέσει θέμα διαδικασιών διαδοχής σε ένα καθολικό κλίμα αποδοχής του Γιώργου Παπανδρέου. Γι’ αυτό όμως χρεώνει τον κ. Σημίτη, και αυτό ως ένα βαθμό εξηγεί και την επίθεση που με τέχνη εκτόξευσε εναντίον του πρώην Πρωθυπουργού στο τελευταίο συνέδριο του ΠαΣοΚ τον περασμένο Μάρτιο. Ο κ. Βενιζέλος υποστηρίζει ότι πέραν των προσωπικών φιλοδοξιών θα ήταν πιο υγιές και πολιτικά περισσότερο ελπιδοφόρο για το ΠαΣοΚ να μην αλλάξει αρχηγό δύο μήνες πριν από τις εκλογές. Με αυτή την άποψη εκ των υστέρων συμφωνούν πολλοί, ενδεχομένως και ο κ. Παπανδρέου καθώς δεν θα είχε χρεωθεί με μια ήττα την οποία δεν μπορούσε να αποφύγει. Ο Κώστας Σημίτης πάντως είχε εξομολογηθεί στους στενούς συνεργάτες τους τον Νοέμβριο του 2003 ότι επρόκειτο να αποχωρήσει λέγοντας: «Εγώ είμαι τσακάλι. Ξέρετε τι κάνει το τσακάλι όταν πιαστεί στο δόκανο; Κόβει το πόδι του και φεύγει».
* Επικίνδυνες ισορροπίες
H ισορροπία στις σχέσεις Βενιζέλου – Παπανδρέου μετά την ήττα των εκλογών του 2004 χάνεται για κάποιο διάστημα. Ορισμένοι εκ των στενών συνεργατών του προέδρου του ΠαΣοΚ του εισηγούνται να κάνει τον κ. Βενιζέλο κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο αλλά δεν εισακούστηκαν. Λίγο αργότερα ο κ. Παπανδρέου χρίζει τον κ. Βενιζέλο επικεφαλής του προεκλογικού αγώνα για τις ευρωεκλογές και αμέσως μετά υπεύθυνο της διακήρυξης αρχών του κόμματος. Στο μεσοδιάστημα έχει προηγηθεί μια δήλωση-«καρφί» του κ. Βενιζέλου γεμάτη υπαινιγμούς για τον αρχηγό, καθώς είπε ότι «ανοικτό κόμμα ναι, αλλά όχι διαμπερές». Ολο το καλοκαίρι του 2004 ο πρώην υπουργός Πολιτισμού δίνει ρεσιτάλ αντιπολίτευσης στην κυβέρνηση από το μπλακάουτ της ΔΕΗ ως τους Ολυμπιακούς Αγώνες και το σκάνδαλο ντόπινγκ.
H ΠΟΡΕΙΑ ΕΝΟΣ ΠΛΗΘΩΡΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ Δελφίνος και «επικεφαλής μονομελούς think tank»
Τον Σεπτέμβριο του 2004, στη γιορτή για την επέτειο της ίδρυσης του ΠαΣοΚ, ο Γιώργος αντιγράφει τον πατέρα του και καλεί «όσους δεν θέλουν ή δεν μπορούν να κατέβουν από το τρένο» και αυτό ερμηνεύεται ως ευθεία βολή προς τον κ. Βενιζέλο.
Ο πληθωρικός Ευάγγελος όμως δεν πτοείται, συνεχίζει το δικό του στυλ επιθετικής αντιπολίτευσης και χτυπά αδιακρίτως την κυβέρνηση ενώ αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στη Βουλή στη μάχη για τα εξοπλιστικά ακυρώνοντας την προσπάθεια της ΝΔ να εμπλέξει δικαστικά το ΠαΣοΚ δίνοντας κουράγιο και ελπίδα στους πασόκους.
Τον Δεκέμβριο του 2004 και με αφορμή την υπόθεση του βασικού μετόχου ο κ. Βενιζέλος διαφωνεί με τις οκτώ προτάσεις του Γιώργου για τις οποίες δεν ρωτήθηκε και χαρακτηρίζει – σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις – αντισυνταγματικές ορισμένες εξ αυτών.
Λίγο αργότερα σε μια συνάντησή του με τον κ. Παπανδρέου ξεκαθαρίζουν ως ένα βαθμό τη σχέση τους και ο κ. Βενιζέλος αποδέχεται τη συμπόρευση μέχρι το συνέδριο και δεν δημιουργεί θέματα στην ηγεσία. Ο κ. Παπανδρέου τον προτείνει για το Πολιτικό Συμβούλιο και ο κ. Βενιζέλος εκλέγεται πρώτος και με διαφορά μεταξύ των στελεχών του κόμματος. Στο συνέδριο απέφυγε την ευθεία στήριξη δικών του για το Εθνικό Συμβούλιο, καθώς δεν έχει εσωκομματικό δίκτυο παρά την απήχηση που έχει ο λόγος του στο κομματικό ακροατήριο. Αλλωστε ο ίδιος χαριτολογώντας συνηθίζει να λέει: «Είμαι επικεφαλής μονομελούς think tank»!
Ο κ. Παπανδρέου στην πραγματικότητα δεν έχει λόγους να φοβάται τον κ. Βενιζέλο διότι δεν κινδυνεύει από αυτόν. Περισσότερο φοβούνται ή δεν συμπαθούν τον πάντα φιλόδοξο πολιτικό κάποιοι εκ των συνεργατών του προέδρου του ΠαΣοΚ και λιγότερο ο ίδιος.
Ο κ. Βενιζέλος ως επικεφαλής του τομέα Απασχόλησης και Κοινωνικής Πολιτικής του κόμματος έχει βρει δρόμους ταύτισης και επικοινωνίας με τα συνδικάτα και αυτό τον διευκολύνει στην οικοδόμηση ενός «λαϊκού» προφίλ που ίσως του χρησιμεύσει στο μέλλον.
