Η Τήνος είναι γνωστή ανά το πανελλήνιον για την Παναγία της, το Ιδρυμα της οποίας έχει διαδραματίσει έναν ιδιαίτερο ρόλο στη νεότερη ιστορία της Ελλάδας. Εκτός από την Παναγία, το νησί της Μεγαλόχαρης είναι γνωστό και ως η πατρίδα του Γύζη, του Χαλεπά, του Λύτρα και άλλων γλυπτών και καλλιτεχνών. Τα τελευταία δε 10-15 χρόνια την «ανακάλυψαν» και οι έλληνες τουρίστες ως την πατρίδα των όμορφων χωριών, της κάππαρης, του τηνιακού πλακωτού τυριού, των καθαρών ακτών, της καλαθοπλεκτικής και της μαρμαρογλυπτικής. Λίγοι όμως ξέρουν ότι και στην τέχνη της γραφής οι Τήνιοι δεν υστερούν – τουλάχιστον αυτό καταδεικνύεται από τον υπό συζήτηση τόμο, όπου 74 τήνιοι συγγραφείς αναλαμβάνουν να μας ξεναγήσουν στην ιστορία του νησιού των τελευταίων εκατό χρόνων με έναν τρόπο πολύ προσωπικό, άμεσο και αυθόρμητο.
Η ιδέα του τόμου ανήκει σε έναν δήμαρχο της Τήνου, στον δικηγόρο Νίκο Κορνάρο (1940-1991), και η ολοκλήρωσή της στον σημερινό δήμαρχο της Τήνου, τον φιλόλογο Σάββα Απέργη. Αλλά, βέβαια, είναι ο Αλέκος Φλωράκης, ποιητής, λαογράφος-εθνολόγος, ιστορικός και εξ αγχιστείας Τήνιος, που «τράβηξε κουπί» για να γίνει πραγματικότητα το μεγάλο αυτό έργο. Χωρισμένη σε εφτά ενότητες («Οδοιπορώντας στο νησί», «Ωρες και πρόσωπα», «Ω Παναγιά μου Τηνιακιά!», «Αναρριπίζοντας τη μνήμη», «Στου χρόνου τα γυρίσματα», «Τύποι του νησιού» και «Τα εύθυμα»), η Τηνίων Πολιτεία συγκροτεί την πλήρη εικόνα του τηνιακού πολιτισμικού στερεώματος, της τηνιακής καθημερινότητας, με έναν τρόπο όπου η μαρτυρία διαδραματίζει τον ρόλο του συνηγόρου της Ιστορίας. Αλλά ο τόμος έχει και την ανθρωπολογική του διάσταση όπως διαφαίνεται μέσα από τις αφηγήσεις παλαιοτέρων που έχουν καταγραφεί από νεότερους, με πηγές τον τοπικό Τύπο (η εφημερίδα «Αστήρ της Τήνου» άρχισε να εκδίδεται στις αρχές του 1900 και κράτησε για πάνω από 50 χρόνια, σήμερα δε στο νησί εκδίδονται πέντε τοπικές εφημερίδες). Τα κείμενα των 74 συγγραφέων δεν γράφτηκαν φυσικά για τον παρόντα τόμο, αλλά είναι κείμενα δημοσιευμένα ήδη στον τοπικό Τύπο, σε βιβλία και σε περιοδικά και τα οποία καλύπτουν μια ευρύτατη θεματική γκάμα.
Από τα πιο γοητευτικά κεφάλαια είναι το «Τύποι του νησιού». Και είναι από τα πιο γοητευτικά όχι μόνο διότι αναφέρονται και περιγράφονται τύποι χαμένοι, λεπτοί, ευαίσθητοι και αγαπημένοι, αλλά γιατί το βλέμμα της νοσταλγίας όσο πίσω κι αν πηγαίνει δεν μπορεί με τίποτα να τους ξαναφέρει στο σήμερα. Πρόκειται για τύπους και εποχές που εκφράζανε άλλες καταστάσεις, τις οποίες ο σημερινός κόσμος της κινητής τηλεφωνίας δεν φαίνεται να τις έχει ανάγκη.
Οπως μας πληροφορεί ο επιμελητής της έκδοσης Αλέκος Φλωράκης στο πολύ κατατοπιστικό και εμπνευσμένο εισαγωγικό του σημείωμα, «Τηνίων Πολιτεία» είναι ένα έργο του Αριστοτέλη, χαμένο σήμερα, του οποίου μας παραδόθηκαν μόνο ο τίτλος και ορισμένες αναφορές αρχαίων συγγραφέων. Και είναι όντως η «Τηνίων Πολιτεία» που κατοικεί στις 400 σελίδες της ανθολογίας, μιας ανθολογίας νεότερου πολιτισμού όπου καταγράφεται «ο βίος και η πολιτεία» της Τήνου με χαρακτηριστικά κείμενα λογοτεχνίας και πολιτισμού, με αναφορές σε ιστορίες, γεγονότα, περιστατικά και στιγμιότυπα της κοινωνικής ζωής των Τηνίων. Μπορεί δε τα ανθολογούμενα κείμενα να μην είναι όλα λογοτεχνήματα, είναι όμως ιστορικά κομμάτια της καθημερινότητας του νησιού, δοσμένα με ευαισθησία, ερασιτεχνισμό, τόλμη, χιούμορ, αγνότητα και γλωσσική επάρκεια και που ρίχνουν μια δέσμη φωτός στα περασμένα. Χίλια ευχαριστώ στα άξια τέκνα της Τήνου, τον επιμελητή Αλέκο Φλωράκη και τον δήμαρχο Τήνου Σάββα Απέργη, για τη μεγάλη χαρά και συγκίνηση που μας προσέφεραν.
