Κάθε γενιά οφείλει να μεταφράζει τους μεγάλους συγγραφείς. Και οι «Μεγάλες προσδοκίες» του Καρόλου Ντίκενς, ένα εμβληματικό μυθιστόρημα του 19ου αιώνα που κυκλοφόρησε το 1861 στην Αγγλία, εμφανίζονται τώρα σε δύο μεταφράσεις: από τις εκδόσεις Πόλις και από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Ο Ντίκενς στηρίζει εν πολλοίς την πλοκή του μυθιστορήματός του στις «συμπτώσεις της ζωής». Κεντρικός ήρωας είναι ο νεαρός Πιπ που καταφέρνει μέσα από μια σειρά ευνοϊκές συγκυρίες να ξεφύγει από την παρακμάζουσα επαρχία της εποχής για να κατοικήσει στο Λονδίνο. Γύρω από την ιστορία του Πιπ εκτυλίσσονται δεκάδες άλλες ιστορίες που υφαίνουν τον καμβά της βρετανικής κοινωνίας του 19ου αιώνα.
Ο Ντίκενς παρουσιάζει μέσα από το ογκώδες έργο του όλη την κοινωνική διαστρωμάτωση της εποχής, αντιλαμβάνεται την αδικία, δίνει την εντύπωση ότι ελπίζει σε μια βελτίωση των συνθηκών αλλά σε καμία περίπτωση δεν εγείρει ανατρεπτικές διαθέσεις. Ο Πιπ τιμωρείται επειδή ευελπιστεί σε απολαβές που δεν δικαιούται επειδή δεν έχει κοπιάσει γι’ αυτές. Η δομή του βιβλίου χρησιμοποιεί στερεότυπες συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων του Καλού και του Κακού. (Η μοιραία, όμορφη Εστέλα, η πλούσια κληρονόμος, τελικά τιμωρείται για την υπεροψία της). Οι μεγάλες προσδοκίες όμως εκπληρώνονται, αν και γι’ αυτό απαιτείται μεγάλος αγώνας.
Στις επτακόσιες και πλέον σελίδες του βιβλίου παρουσιάζονται όλα τα σημαντικά ανθρώπινα αισθήματα: ο έρωτας, η φιλία, ο πόνος της απώλειας. Δίπλα στον βασικό κορμό αφήγησης αναπτύσσονται ενότητες που επιτρέπουν τη λεπτομερή παρουσίαση όλων των ανθρώπινων στιγμών. Ο ρεαλισμός διαδέχεται το χιούμορ και οι σκηνές εναλλάσσονται καθώς η κωμωδία αντικαθιστά συστηματικά την τραγωδία. Ο Ντίκενς αποδεικνύεται αισιόδοξος. Και είχε κάθε λόγο να είναι αφού η εξέλιξη της ζωής του ξεπέρασε κάθε προσδοκία του: είχε φοιτήσει μόνο τρία χρόνια στο σχολείο, ο πατέρας του ήταν μονίμως χρεωμένος και η πρώτη του εργασία ήταν σε μια βιοτεχνία στιλβωτικών.
Σχεδόν δύο αιώνες μετά τη γέννηση του Ντίκενς τα βιβλία του εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στις λίστες μπεστ σέλερ των κλασικών καταλόγων. Δεν είναι τυχαίο το ότι δύο έλληνες εκδότες αποφάσισαν να κυκλοφορήσουν φέτος τις «Μεγάλες προσδοκίες». Κάτι ανάλογο συμβαίνει σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες όπου το κοινό δείχνει μια διάθεση επιστροφής στους παλιούς και δοκιμασμένους τίτλους, που διατίθενται πλέον σε νέες εκδόσεις, εμπλουτισμένες με πλούσιες εισαγωγές, σημειώσεις και επίμετρα.
Γιαν Ποτότσκι
Το χειρόγραφο της Σαραγόσα
Μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης, Εκδόσεις Ψυχογιός, σελ. 692
«Το χειρόγραφο της Σαραγόσα» ολοκληρώθηκε λίγο πριν από την αυτοκτονία του Γιαν Ποτότσκι το 1815. Ο πολωνός συγγραφέας ταξίδεψε πολύ και αποδείχθηκε ένας πολύ οξυδερκής παρατηρητής. Το μυθιστόρημα του αποτελεί κλασική περίπτωση «συρταρωτής αφήγησης» όπου τα πρόσωπα εμφανίζονται σε πρώτο πρόσωπο και στον λόγο τους παρεμβάλλεται η άποψη των άλλων. Ο ήρωας Αλφόνσο φθάνει στην Ισπανία για να υπηρετήσει ως λοχαγός. Κατά τη δίμηνη διαμονή του συναντά πολλά πρόσωπα που του διηγούνται ιστορίες που άκουσαν.
Αβάς Πρεβό
Μανόν Λεσκό
Μετάφραση Εφη Κορομηλά, Εκδόσεις Ωκεανίδα, σελ. 273
Ο Αβάς Πρεβό (1697-1763) εκδιώχθηκε από τους κόλπους της Εκκλησίας λόγω του «τολμηρού» του μυθιστορήματος που ενέπνευσε αργότερα δύο συνθέτες. Η Μανόν Λεσκό είναι μια θυελλώδης, άστατη και άπιστη γυναίκα που παρασύρει στον όλεθρο τον αθώο και σεμνό ιππότη Ντε Γκριέ. Ο άπειρος με τις γυναίκες ιππότης ζει στιγμές παράφορου έρωτα και βασανιστικής ζήλειας δίπλα σε μια γυναίκα που σκέφτεται μόνο τη διασκέδαση και τα πλούτη. Ποιος όμως είπε ότι ο αβάς δεν απέδωσε δικαιοσύνη στις τελευταίες σελίδες;
Χένρι Τζέιμς
Πλατεία Ουάσιγκτον
Μετάφραση Αρης Μαραγκόπουλος, Εκδόσεις Καστανιώτη, 1997, σελ. 959
Η «Πλατεία Ουάσιγκτον» κυκλοφόρησε το 1880, όταν ο Χένρι Τζέιμς, συγγραφέας του γνωστού μυθιστορήματος «Το πορτρέτο μιας κυρίας», ήταν 37 ετών. Ο νεοϋορκέζος συγγραφέας είχε εγκατασταθεί στο Λονδίνο. Ο Τζέιμς προβληματίζεται για πρώτη φορά για τη σχέση της συνείδησης με το πολιτιστικό περιβάλλον. Δύο άνδρες με εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις συγκρούονται. Το βιβλίο χαρακτηρίζεται από τους ευφυείς διαλόγους ανάμεσα στον γιατρό Σλόπερ και στον προικοθήρα Τάουνσεντ.
Alexandre Dumas
Ακτή
Μετάφραση Μίρκα Σκάρα, Εκδόσεις Ενάλιος, 1997, σελ. 263
Μυθιστόρημα του Δουμά πατρός με ηρωίδα ένα ιστορικό πρόσωπο. Πρόκειται για την Ακτή, μια νεαρή Κορίνθια, που αγάπησε τον Ρωμαίο Λεύκιο, τον νεαρό άρχοντα που ανακηρύχθηκε νικητής των εαρινών Ισθμίων. Η Ακτή εγκατέλειψε την πόλη της για να βρεθεί στη Ρώμη και να ανακαλύψει ότι ο νεαρός Λεύκιος είναι εντέλει ο ίδιος ο Νέρων. Ο συγγραφέας του «Κόμη Μοντεχρήστου» είχε πάθος με το ιστορικό μυθιστόρημα, χωρίς όμως να είναι λάτρης της ακρίβειας των γεγονότων που περιέγραφε.
Χένρι Φίλντινγκ
Η ιστορία του Τομ Τζόουνς, ενός έκθετου
Μετάφραση Φώντας Κονδύλης, Εκδόσεις Πατάκη, σελ. 633
Η βρετανική ύπαιθρος και η πόλη του 18ου αιώνα βρίσκονται στο κέντρο του πολυσέλιδου μυθιστορήματος του Χένρι Φίλντινγκ. Πρόκειται για μια ρεαλιστική πλην όμως επιλεκτική παρουσίαση της κοινωνίας της εποχής. Ο συγγραφέας «δείχνει να αδιαφορεί επιδεικτικά για τη βρώμα και τη δυσωδία του Λονδίνου». Σκοπός του Φίλντινγκ δεν είναι να γράψει ένα μυθιστόρημα κοινωνικής διαμαρτυρίας. Ο συγγραφέας, κατά την προσφιλή τακτική των συμπατριωτών του, διατηρεί μια ειρωνική αντιμετώπιση του κόσμου που περιγράφει.
Τζέιν Οστεν
Επιρροές
Μετάφραση Μαρία Ανδρέου, Εκδόσεις Μίνωας, σελ. 256
Μια από τις πιο εύστοχες σάτιρες της αγγλίδας συγγραφέως που γεννήθηκε το 1775 και έγινε γνωστή με βιβλία όπως τα «Υπερηφάνεια και προκατάληψη» και «Λογική και ευαισθησία». Το θέμα των «Επιρροών», που είναι η επίδραση που ασκούν οι ενήλικοι στους νέους, παραμένει επίκαιρο σχεδόν δύο αιώνες μετά τον θάνατο της Οστεν. Πρόκειται για την ιστορία ενός ζεύγους, της Αννας Ελιοτ και του πλοιάρχου Γουέντγουορθ, που αγαπήθηκαν και χώρισαν. Για να συνδεθούν εκ νέου, χρόνια αργότερα, πρέπει να παραδεχθούν τα λάθη τους.
