Σε δυο-τρεις εβδομάδες από σήμερα οι 35 συρμοί του τραμ θα βγουν από το αμαξοστάσιό τους στο Ελληνικό αφήνοντας πίσω τις δοκιμαστικές πρόβες και θα μπουν στη ζωή της Αθήνας, με τα πυκνά δρομολόγιά τους να καλύπτουν καθημερινά μια απόσταση 30 χιλιομέτρων, από τους κεντρικότερους δρόμους της πόλης ως το τέρμα της διαδρομής στη Γλυφάδα και στο Νέο Φάληρο. Πολλοί είναι εκείνοι που δεν νιώθουν καμιά οικειότητα με τον νέο τρόπο μετακίνησης εντός και περιφερειακά της πόλης, και μάλλον δικαιολογημένα, αφού τη σημερινή εποχή το τραμ είναι πολύ διαφορετικό από ό,τι παλαιότερα. Στην ουσία πρόκειται για ένα εξαιρετικά πολυσύνθετο και υψηλής τεχνολογίας έργο που υλοποιείται πρώτη φορά στη χώρα μας εφαρμόζοντας στην επιχειρησιακή λειτουργία του τις πλέον καινοτομικές τεχνολογίες πληροφοριακών και επικοινωνιακών συστημάτων.
H ρύθμιση της κυκλοφορίας στους δρόμους απ’ όπου θα περνάει το τραμ παύει να ασκείται με τον παραδοσιακό τρόπο, όπου τα φανάρια ή οι τροχονόμοι είχαν τον πρώτο λόγο. Τώρα τα πράγματα αλλάζουν και υποτάσσονται στο συγκοινωνιακό δόγμα για παροχή προτεραιότητας στο τραμ έναντι κάθε άλλου οχήματος με την εφαρμογή του λεγόμενου «πράσινου κύματος» στις διασταυρώσεις. Με την εφαρμογή δύο προηγμένων συστημάτων τηλεματικής κάθε όχημα του τραμ, μόλις πλησιάζει σε διασταύρωση όπου το φανάρι είναι κόκκινο, θα ενεργοποιεί ασύρματα το πράσινο έτσι ώστε να διέρχεται χωρίς καθυστερήσεις και μποτιλιαρίσματα.
Στη διαδρομή του τραμ υπάρχουν συνολικά 48 στάσεις. Οι στάσεις είναι υπαίθριες και ανοικτής πρόσβασης για τους επιβάτες. Ανάλογα με τον τύπο της στάσης, υπάρχει μια κεντρική διπλή πλατφόρμα και για τα δύο ρεύματα ή δύο μονές πλατφόρμες.
Ηλεκτρονικές πινακίδες θα υπάρχουν και στους 48 σταθμούς, μία ανά πλατφόρμα. Θα δείχνουν τον χρόνο που υπολείπεται ως την άφιξη των επόμενων τριών οχημάτων και τη διαδρομή τους.
Επιπλέον, σε κάθε πλατφόρμα θα υπάρχουν μεγάφωνα ανακοινώσεων από τα οποία θα αναγγέλλονται ηχητικά μηνύματα είτε αυτοματοποιημένα είτε σε πραγματικό χρόνο από τους χειριστές που εδρεύουν στο Ελληνικό. Ολες οι πληροφορίες διοχετεύονται μέσα από το δίκτυο οπτικών ινών.
Κάμερες επιτήρησης θα υπάρχουν σε κάθε πλατφόρμα στάσης, στις περισσότερες διασταυρώσεις των φαναριών απ’ όπου θα διέρχεται το τραμ, αλλά και στο αμαξοστάσιο. Οι κάμερες καταγράφουν εικόνα σε πραγματικό χρόνο και την αποστέλλουν στη βάση του Ελληνικού, όπου εμφανίζεται σε έξι οθόνες.
Σε περίπτωση κινδύνου υπάρχει ειδικό σημείο επί της πλατφόρμας που διαθέτει διάταξη επικοινωνίας με το Κέντρο στο Ελληνικό. Με το πάτημα ενός κουμπιού ενεργοποιείται το μικρόφωνο και ο επιβάτης μπορεί να μιλήσει με έναν χειριστή ώστε να ειδοποιήσει για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει.
Τα οχήματα επίσης είναι εφοδιασμένα με τα πλέον σύγχρονα συστήματα αυτόματου ελέγχου και επικοινωνιών. Σε κάθε βαγόνι υπάρχει εγκατεστημένο σύστημα δορυφορικού εντοπισμού θέσης, το γνωστό GPS, συσκευή ασύρματης επικοινωνίας TETRA και σύστημα ενδοεπικοινωνίας για τους επιβάτες, η λειτουργία των οποίων ελέγχεται από τον κεντρικό ηλεκτρονικό υπολογιστή του οχήματος.
Ολα τα βαγόνια του συρμού διαθέτουν μεγάφωνα μέσα από τα οποία θα γίνονται ανακοινώσεις σε πραγματικό χρόνο προς τους επιβάτες από τη βάση του τραμ στο Ελληνικό μέσω δικτύου TETRA, αλλά θα ακούγονται και αυτοματοποιημένα μηνύματα, όπως το όνομα της επόμενης στάσης κτλ.
* Πλέγμα οπτικών ινών
Επιπλέον τα οχήματα διαθέτουν διπλές έγχρωμες οθόνες μέσω των οποίων προβάλλονται multimedia μηνύματα (video, εικόνα και ήχος) με διαφημιστικό ή ενημερωτικό περιεχόμενο για τους επιβάτες.
Σε περίπτωση κινδύνου ο επιβάτης χρησιμοποιεί ένα ειδικό κουμπί, με το πάτημα του οποίου αποστέλλεται άμεσα σήμα στη βάση του τραμ στο Ελληνικό και ειδοποιεί για έκτακτη ανάγκη στο όχημα.
Κάτω από τις ράγες του τραμ, σε μήκος 30 χλμ., έχουν εγκατασταθεί υπογείως και παράλληλα με τις γραμμές δύο καλώδια οπτικών ινών τεχνολογίας Gigabit Ethernet με δυνατότητα μεταφοράς πληροφορίας της τάξης του 1Gbit/sec. Οι οπτικές ίνες συνδέουν όλες τις στάσεις, τους υποσταθμούς, το αμαξοστάσιο και το Κέντρο Διαχείρισης Οχημάτων που βρίσκεται στο Ελληνικό, δημιουργώντας ένα μητροπολιτικό δίκτυο επικοινωνιών.
Λόγω της μεγάλης σημασίας του δικτύου για τη λειτουργία του τραμ, τα καλώδια των οπτικών ινών είναι δύο και εντελώς ανεξάρτητα, ώστε ακόμη και σε περίπτωση καταστροφής του ενός αγωγού που περικλείει το ένα καλώδιο, να υπάρχει εφεδρικό (back-up) που θα εξυπηρετεί το δίκτυο.
Μέσα από το δίκτυο των οπτικών ινών γίνεται η μεταφορά δεδομένων, εικόνας και video μέσω CCTV, ΙΡ τηλεφωνίας, καθώς και φωνής με χρήση τεχνολογίας VoIP και Audio Streaming.
* Στίγμα και ταχύτητα
Την ώρα που καθένας από τους 35 συρμούς των τριών βαγονιών θα κινείται στην πόλη ή θα βρίσκεται ακινητοποιημένος στο αμαξοστάσιο, πίσω στις εγκαταστάσεις του τραμ στο Ελληνικό, έξι χειριστές υπεύθυνοι για την εποπτεία του συστήματος θα παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο πού βρίσκεται και υπό ποιες συνθήκες κινούνται ή όχι οι συρμοί.
Κάθε χειριστής θα παρακολουθεί την ακριβή θέση και των 35 συρμών τραμ μέσω ειδικής εφαρμογής η οποία ενσωματώνει Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) που απεικονίζει το στίγμα και την ταχύτητα των οχημάτων επί του χαρτογραφικού υποβάθρου της Αθήνας, τις τυχόν χρονικές αποκλίσεις των δρομολογίων και την κατάσταση του οχήματος.
Το πιο σημαντικό ίσως είναι ότι όλα αυτά τα λεγόμενα έξυπνα συστήματα τηλεματικής, που ενσωματώνει το τραμ στη λειτουργία του, έχουν σχεδιαστεί και αναπτυχθεί αποκλειστικά από έλληνες μηχανικούς.
Πρόκειται για την επιστημονική ομάδα των 35 εξειδικευμένων μηχανικών με επικεφαλής τον κ. Γρηγόρη Λάμπρου, έναν έλληνα ερευνητή Μικροηλεκτρονικής και Πυρηνικής Φυσικής που ξεκίνησε τη δραστηριότητα του στη Silicon Valley της Καλιφόρνιας και λίγα χρόνια αργότερα συνέχισε εκτός ΗΠΑ, στο Παρίσι, στο Μιλάνο, στο Λονδίνο και στη Γενεύη.
ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΙ Τα σημεία – κλειδιά για την ασφαλή λειτουργία
Σημεία – κλειδιά στα οποία πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία επισημαίνουν οι συγκοινωνιολόγοι για την καλύτερη και ασφαλέστερη λειτουργία του τραμ, του νέου συγκοινωνιακού μέσου της πρωτεύουσας. Ειδικότερα:
* Είναι αναγκαία η δημιουργία οργανωμένων χώρων στάθμευσης κοντά στις αφετηρίες (με εξαίρεση το Σύνταγμα) και στις στάσεις για την ευκολότερη μετεπιβίβαση των επιβατών που θα θελήσουν να αφήσουν το αυτοκίνητό τους και να συνεχίσουν με το τραμ.
* Πρέπει να υπάρξει ενιαίο εισιτήριο για τα έξι συνολικά MMM της πρωτεύουσας (λεωφορεία, ΗΣΑΠ, μετρό, προαστειακός σιδηρόδρομος, μετρό προς το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» και τραμ), όπως συμβαίνει και σε χώρες του εξωτερικού με ανάλογα δίκτυα. Οπως λέει ο πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων κ. Π. Παπαδάκος «αν δεν υιοθετηθεί η πρακτική του ενιαίου εισιτηρίου για όλα τα μέσα, τότε οι επιβάτες που θα χρειαστεί να χρησιμοποιούν το ένα μέσο μετά το άλλο, θα ταλαιπωρούνται». Το μέτρο πρέπει επίσης να δίνει δυνατότητα επιλογής στους επιβάτες για ωριαίο, ημερήσιο και μηνιαίο εισιτήριο.
* Οι λωρίδες κυκλοφορίας των οχημάτων που βρίσκονται κατά μήκος των γραμμών του τραμ δεν πρέπει να καταλαμβάνονται από παρανόμως σταθμευμένα αυτοκίνητα. Σε αντίθετη περίπτωση θα προκαλείται στένωση των δρόμων με αποτέλεσμα την πρόκληση μποτιλιαρίσματος των οχημάτων στις διασταυρώσεις με το τραμ.
Τέλος, ιδιαίτερης σημασίας είναι το θέμα της ασφαλούς διέλευσης πεζών και οχημάτων από τις γραμμές του τραμ. Πεζοί και οχήματα πρέπει να είναι πολύ προσεχτικοί όταν θα χρειάζεται να διασχίσουν τις γραμμές δεδομένου ότι το νέο μέσο θα έχει προτεραιότητα.
